Cuộc "soán ngôi" ngoạn mục của xe xanh trong bức tranh tài chính 2026

Với doanh số xe điện chiếm kỷ lục hơn 33% thị phần trong quý I/2026, thị trường đang chứng kiến sự phân hóa giàu nghèo rõ rệt giữa những mã cổ phiếu bắt kịp làn sóng điện hóa và những cái tên chậm chân trong cuộc chơi "xanh".

Tổng hợp thông tin thuế, phí xe điện với xe xăng

Thị trường ô tô Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh nhất nhiều năm qua khi xe điện từ vị thế “xu hướng mới” dần trở thành trung tâm của cuộc chơi. Từ chính sách thuế, hạ tầng sạc cho tới quy định hạn chế xe xăng tại đô thị lớn, mọi yếu tố đều đang tạo lực đẩy cho làn sóng điện hóa tăng tốc.

Theo đánh giá của nhiều tổ chức phân tích, giai đoạn 2026-2030 có thể trở thành chu kỳ tăng trưởng mới của ngành ô tô, đặc biệt với các doanh nghiệp sớm tham gia hệ sinh thái xe xanh.

Động lực lớn nhất hiện nay đến từ chính sách hỗ trợ kéo dài. Thuế tiêu thụ đặc biệt với ô tô điện dưới 9 chỗ tiếp tục duy trì ở mức 3% đến năm 2030, thấp hơn rất nhiều so với mức 45% áp lên xe xăng dung tích dưới 2.0L. Trong khi đó, lệ phí trước bạ dành cho xe điện chạy pin tiếp tục được miễn 100% đến hết tháng 2/2027.

Khoảng cách thuế phí lớn giúp xe điện có thêm dư địa cạnh tranh về giá bán, đồng thời giảm áp lực đầu tư cho các hãng xe đang mở rộng hệ thống trạm sạc và chuỗi phân phối.

Không chỉ dừng ở ưu đãi, xu hướng chuyển đổi còn được thúc đẩy bằng các quy định mang tính bắt buộc. Hà Nội dự kiến triển khai vùng phát thải thấp (LEZ) từ giữa năm 2026 tại khu vực trung tâm Hoàn Kiếm. Xe máy xăng công nghệ sẽ bị cấm hoàn toàn, trong khi ô tô chạy xăng bị siết theo khung giờ và tiêu chuẩn khí thải.

Tăng trưởng doanh số ô tô quý I/2026

Đến giai đoạn 2028-2029, phạm vi hạn chế dự kiến mở rộng ra toàn bộ khu vực Vành đai 1. Điều này được giới phân tích đánh giá sẽ tạo ra làn sóng đổi xe quy mô lớn tại các đô thị lớn.

Trong bối cảnh đó, thị trường ô tô ghi nhận sự thay đổi rõ rệt về hành vi tiêu dùng. Dữ liệu quý I/2026 cho thấy tổng doanh số ô tô toàn thị trường đạt gần 77.000 xe, tăng khoảng 30% so với cùng kỳ. Riêng xe điện đạt hơn 53.600 xe, chiếm trên 33% thị phần - mức cao kỷ lục từ trước đến nay. Doanh số xe hybrid cũng tăng mạnh khoảng 50%.

Giá nhiên liệu biến động mạnh bởi căng thẳng địa chính trị toàn cầu tiếp tục thúc đẩy người dùng tìm đến các dòng xe có chi phí vận hành ổn định hơn. Đây được xem là yếu tố giúp quá trình chuyển dịch sang xe điện diễn ra nhanh hơn dự báo trước đó.

Làn sóng này cũng kéo theo sự phân hóa mạnh trong nhóm doanh nghiệp niêm yết.

VinFast tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt thị trường xe điện với tốc độ mở rộng nhanh về doanh số và hạ tầng. Trong khi đó, HAX gây chú ý khi chuyển hướng mạnh sang mảng xe điện thông qua kế hoạch thâu tóm hệ thống phân phối liên quan VinFast, đánh dấu bước “xoay trục” lớn trong chiến lược kinh doanh.

Ở chiều ngược lại, VEAM chọn hướng đi thận trọng hơn khi tập trung vào công nghiệp hỗ trợ, hưởng lợi gián tiếp từ đà tăng trưởng của toàn ngành thay vì lao vào cuộc đua phân phối xe điện.

Theo giới phân tích, giai đoạn 6-18 tháng tới sẽ là thời điểm bản lề với nhóm cổ phiếu ô tô. Những doanh nghiệp thích nghi nhanh với xu hướng điện hóa, kiểm soát tốt chi phí và mở rộng được hệ sinh thái dịch vụ có thể trở thành tâm điểm hút dòng tiền trên thị trường chứng khoán.