"Cuộc đua mới" của cổ phiếu ngân hàng

Mùa báo cáo bán niên đang cho thấy bức tranh trái ngược của ngành ngân hàng. Trong khi nhiều nhà băng tăng trưởng lợi nhuận hai chữ số nhờ tín dụng và nguồn vốn dồi dào, không ít đơn vị lại chịu áp lực từ biên lãi thuần thu hẹp, chi phí dự phòng tăng và chất lượng tài sản suy giảm.

Việc Ngân hàng Nhà nước nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung - dài hạn từ 30% lên 40% mở thêm dư địa cấp vốn cho nền kinh tế. Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng cơ hội sẽ không chia đều, bởi lợi thế đang nghiêng về những ngân hàng sở hữu nguồn vốn rẻ, thanh khoản tốt và bảng cân đối lành mạnh.

Mùa công bố kết quả kinh doanh 6 tháng đầu năm đang phản ánh sự phân hóa ngày càng rõ của ngành ngân hàng. Nếu trước đây cuộc đua chủ yếu xoay quanh tốc độ tăng trưởng tín dụng, thì nay chất lượng nguồn vốn, khả năng quản trị rủi ro và sức khỏe bảng cân đối kế toán mới là yếu tố quyết định.

Ở nhóm ngân hàng tăng trưởng tích cực, Vietbank ghi nhận lợi nhuận trước thuế 6 tháng ước đạt 923 tỷ đồng, tăng 79,4% so với cùng kỳ. Thu nhập lãi thuần tăng 26% lên 1.747 tỷ đồng, dư nợ cho vay vượt 120.000 tỷ đồng, tăng 11% từ đầu năm.

TPBank cũng báo lãi hơn 4.668 tỷ đồng, tăng 12,5%, trong khi tăng trưởng tín dụng đạt 9,62% và tỷ lệ nợ xấu vẫn duy trì dưới 1,5%.

Nhóm ngân hàng quy mô lớn tiếp tục phát huy lợi thế về vốn và thanh khoản. Vietcombank sở hữu tổng tài sản gần 2,67 triệu tỷ đồng, dư nợ tín dụng 1,74 triệu tỷ đồng, hệ số an toàn vốn (CAR) 11,14% và tỷ lệ nợ xấu dưới 1%. Agribank cũng ghi nhận tổng tài sản vượt 2,7 triệu tỷ đồng, dư nợ cho vay trên 2 triệu tỷ đồng, trong đó gần 65% tập trung vào lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn.

Không phải ngân hàng nào cũng hưởng lợi

Ở chiều ngược lại, áp lực vẫn hiện hữu tại một số ngân hàng đang trong quá trình tái cơ cấu.

Sacombank cho biết biên lãi ròng (NIM) tiếp tục chịu sức ép khi chi phí vốn gia tăng. Tỷ lệ nợ xấu ước khoảng 5,6%, kéo theo chi phí dự phòng có thể vượt 4.700 tỷ đồng. Theo ước tính sơ bộ, lợi nhuận trước thuế sau dự phòng chỉ còn khoảng 1.900-2.000 tỷ đồng, giảm gần một nửa so với cùng kỳ.

Diễn biến này cho thấy lợi nhuận không còn phản ánh đầy đủ sức khỏe của ngân hàng. Khả năng huy động vốn giá rẻ, kiểm soát chất lượng tài sản và quản trị thanh khoản mới là yếu tố tạo nên khác biệt trong giai đoạn mới.

SMLR mở dư địa nhưng không mở đều

Theo chuyên gia Lê Hoài Ân (CFA), việc nâng tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn (SMLR) từ 30% lên 40% không đồng nghĩa mọi ngân hàng đều có cơ hội tăng trưởng như nhau.

Những ngân hàng sở hữu tỷ lệ CASA cao, nguồn vốn huy động ổn định, hệ số an toàn vốn tốt và bảng cân đối khỏe sẽ tận dụng hiệu quả hơn để mở rộng tín dụng cho các dự án hạ tầng, năng lượng, khu công nghiệp hay bất động sản.

Ngược lại, các ngân hàng có thanh khoản hạn chế hoặc chất lượng tài sản chưa cải thiện sẽ khó khai thác hết dư địa chính sách dù giới hạn kỹ thuật đã được nới.

Cuộc cạnh tranh chuyển sang chất lượng vốn

Trong bối cảnh Việt Nam cần nguồn vốn rất lớn cho các dự án trung và dài hạn, giới chuyên gia cho rằng hệ thống ngân hàng sẽ tiếp tục đóng vai trò chủ lực. Tuy nhiên, về dài hạn, thị trường vốn cần được phát triển mạnh hơn thông qua trái phiếu doanh nghiệp, thị trường cổ phiếu và các quỹ đầu tư nhằm giảm gánh nặng cho hệ thống tín dụng.

Điều đó cũng đồng nghĩa cuộc cạnh tranh của ngành ngân hàng đang bước sang một giai đoạn mới. Thay vì chỉ chạy theo quy mô tài sản hay tốc độ tăng trưởng tín dụng, lợi thế sẽ thuộc về những ngân hàng có nền tảng vốn vững, quản trị rủi ro tốt và khả năng cân đối nguồn vốn bền vững.