Cổ phiếu vua: Lãi lớn chưa chắc thắng

Mùa công bố kết quả kinh doanh quý II/2026 đang đến gần với kỳ vọng lợi nhuận của nhiều ngân hàng tiếp tục tăng trưởng hai chữ số. Tuy nhiên, diễn biến cổ phiếu lại cho thấy bức tranh phân hóa mạnh khi định giá, chất lượng tài sản và dòng tiền đang trở thành yếu tố quyết định, thay vì chỉ nhìn vào con số lợi nhuận.

Tăng trưởng tín dụng, chính sách nới room vốn và nền kinh tế khởi sắc tạo nền tảng tích cực cho ngành ngân hàng. Song áp lực thanh khoản, chi phí dự phòng và sự chênh lệch định giá khiến cơ hội đầu tư không còn trải đều như các chu kỳ trước.

Từ đầu năm đến giữa tháng 7, cổ phiếu ngân hàng thể hiện mức độ phân hóa lớn. LPB và MSB cùng tăng hơn 30%, STB tăng trên 21%, ACB tăng khoảng 10%. Ngược lại, HDB, TPB, TCB, VPB, VIB, CTG và MBB đều giảm so với đầu năm; SHB mất hơn 22%. Dòng vốn tổ chức cũng đi theo hướng chọn lọc, với các quỹ đầu tư trong nước quay lại mua ròng cổ phiếu ngân hàng trong tháng 5, ưu tiên VPB, VCB, HDB, SHB và LPB, trong khi OCB, MBB, STB và VIB bị giảm tỷ trọng.

Bối cảnh kinh tế vĩ mô hỗ trợ nhu cầu tín dụng, với GDP Việt Nam tăng 8,18% trong nửa đầu năm 2026, sản xuất công nghiệp tăng 10,8%. Tín dụng toàn hệ thống tăng tốc, với dư nợ tăng 7,14-7,41% đến cuối tháng 6. Tuy nhiên, tín dụng đang tăng nhanh hơn huy động vốn - dư nợ cho vay tại 27 ngân hàng niêm yết tăng 3,58% trong quý I, trong khi vốn huy động chỉ tăng 0,6%, khiến biên lãi ròng có nguy cơ thu hẹp.

Tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống tăng lên 1,88% trong quý I, nợ nhóm 2 tăng 12% so với quý trước. Chi phí dự phòng của ngành trong quý II được dự báo tăng khoảng 19% so với cùng kỳ. Vietcombank duy trì hồ sơ chất lượng tài sản tốt nhất với tỷ lệ nợ xấu chỉ 0,62%, tỷ lệ bao phủ hơn 253%. Ngược lại, VPB và HDB có tỷ lệ bao phủ nợ xấu chỉ 50-53%, thấp hơn các ngân hàng có chất lượng tài sản hàng đầu.

VPBank và HDBank được dự báo có tốc độ tăng trưởng cao nhất, với lợi nhuận trước thuế quý II dự báo tăng khoảng 51% và 50% tương ứng, nhờ hạn mức tín dụng cao và lợi ích từ tiếp nhận chuyển giao bắt buộc. VietinBank có triển vọng lợi nhuận sáu tháng tăng 31,7%. MBB và TCB thể hiện trạng thái cân bằng hơn giữa tăng trưởng, định giá và chất lượng tài sản, với lợi nhuận quý II dự báo tăng khoảng 18%, sở hữu tỷ lệ CASA cao giúp duy trì lợi thế chi phí vốn.

Mức độ phân hóa định giá hiện quá lớn. P/B của các ngân hàng niêm yết dao động từ dưới 0,9 lần đến gần 3 lần. VCB giao dịch ở mức P/B dự phóng khoảng 1,9 lần, cao nhất trong nhóm ngân hàng lớn, phản ánh lợi thế về chất lượng tài sản. Ngược lại, CTG giao dịch quanh P/B 1,3 lần với ROE ước đạt 20,4%, trong khi MBB và TCB ở mức khoảng 1,2 lần. STB tăng hơn 21% dù lợi nhuận dự báo giảm 67%, phản ánh kỳ vọng vào tái cơ cấu, còn LPB tăng hơn 30% với P/B nằm trong nhóm cao nhất ngành.