Cổ phiếu trước sức ép từ Fed

Fed nâng lãi suất lên 3,75–4%, mở ra môi trường tiền tệ toàn cầu bớt thuận lợi. Với chứng khoán Việt Nam, tác động không nằm ở một cú sốc đồng loạt mà đang phân hóa theo đòn bẩy, chi phí vốn, tỷ giá và sức khỏe dòng tiền của từng nhóm doanh nghiệp.

Bất động sản và chứng khoán nhạy cảm hơn với chi phí vốn, trong khi ngân hàng chịu tác động qua biên lãi và nguồn vốn; doanh nghiệp xuất nhập khẩu lại đứng giữa hai chiều lợi ích của USD mạnh.

Ngày 16/9, Fed tăng lãi suất thêm 25 điểm cơ bản lên 3,75–4%, lần tăng đầu tiên kể từ năm 2023. Đáng chú ý, dự báo tháng 9 đưa lãi suất trung vị cuối năm 2026 lên 4,1%, từ 3,8% trước đó; 16/18 thành viên FOMC dự báo ít nhất một lần tăng nữa trong năm.

Với Việt Nam, tác động trước hết đi qua tỷ giá và dư địa chính sách tiền tệ. Khoảng cách lãi suất USD-VND bất lợi hơn khiến khả năng nới lỏng mạnh của Việt Nam thu hẹp. Môi trường USD mạnh cũng làm tăng chi phí nhập khẩu đối với doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu, máy móc hoặc khoản vay bằng ngoại tệ.

Nhóm bất động sản nhà ở được đánh giá nhạy cảm nhất bởi chi phí vốn và nhu cầu tái cấp vốn. Những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào trái phiếu hoặc nợ dài hạn có thể chịu áp lực lớn hơn khi mặt bằng vốn duy trì cao. Sức mua nhà cũng có thể chịu ảnh hưởng nếu lãi vay khó giảm.

Chứng khoán chịu tác động theo một kênh khác. Lãi suất cao làm tăng suất sinh lời yêu cầu đối với tài sản rủi ro, đồng thời có thể hạn chế thanh khoản và nhu cầu sử dụng đòn bẩy. Điều này khiến định giá giữa các cổ phiếu có thể phân hóa mạnh hơn thay vì cùng chịu một mức chiết khấu.

Với ngân hàng, tác động không hoàn toàn một chiều. Chi phí huy động tăng có thể gây sức ép lên biên lãi ròng, đặc biệt tại những ngân hàng phụ thuộc nhiều vào nguồn vốn bán buôn. Ngược lại, ngân hàng có nền tiền gửi ổn định và CASA cao có thêm bộ đệm trước biến động chi phí vốn.

Doanh nghiệp xuất khẩu lại có câu chuyện hai mặt. USD mạnh có thể hỗ trợ doanh thu quy đổi, nhưng lợi ích giảm đi nếu doanh nghiệp đồng thời phải nhập khẩu nhiều nguyên liệu. Theo phân tích được dẫn, hiệu ứng tỷ giá phụ thuộc vào cơ cấu doanh thu, chi phí và khả năng chuyển giá của từng doanh nghiệp.

Trong bối cảnh này, sức khỏe bảng cân đối trở thành điểm phân hóa quan trọng: cùng chịu một mặt bằng lãi suất, doanh nghiệp ít nợ và dòng tiền ổn định sẽ có mức độ nhạy cảm khác với doanh nghiệp phải tái cấp vốn thường xuyên.