Cổ phiếu rẻ chưa đủ kéo dòng tiền

Chuyên gia dự báo dòng tiền sẽ là yếu tố quan trọng định hình xu hướng thị trường chứng khoán trong quý cuối năm, nhưng cần xem xét kết hợp với nhiều biến số khác như chính sách tiền tệ và tâm lý thị trường.

Thị trường chứng khoán Việt Nam bước vào những tháng cuối năm trong trạng thái giằng co quanh vùng 1.800 điểm. Sau giai đoạn biến động mạnh, câu chuyện định giá trở thành điểm đáng chú ý khi P/E dự phóng năm 2026 của thị trường được SSI Research ghi nhận ở mức 12,9 lần. Nếu loại nhóm cổ phiếu Vingroup, P/E giảm còn 9,6 lần.

Theo PHS, P/E thị trường hiện quanh 12.x lần, thấp hơn khoảng 18% so với bình quân 10 năm và hơn 10% so với bình quân 5 năm. Nếu loại Vingroup, mức P/E chỉ còn khoảng 10.x lần. Trong lịch sử 10 năm, chỉ khoảng 10% thời gian P/E thị trường thấp hơn mức hiện tại.

Tuy nhiên, định giá thấp chưa lập tức chuyển hóa thành sức mua. Giá trị giao dịch bình quân trên HOSE, HNX và UPCoM trong tháng 9 chỉ khoảng 19.000 tỷ đồng/phiên, giảm mạnh so với cùng kỳ. Đây là tín hiệu cho thấy dòng tiền vẫn đang quan sát thay vì đồng loạt quay trở lại.

Áp lực bên ngoài cũng khiến bài toán thanh khoản phức tạp hơn. Lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã vượt 5% ngày 14/9, trong khi giá dầu từ cuối tháng 8 đến ngày 15/9 tăng gần 27%, lên khoảng 107,6 USD/thùng. Lãi suất toàn cầu, lạm phát, địa chính trị và giá năng lượng vì vậy tiếp tục tác động đến khẩu vị rủi ro của dòng vốn.

Sự phân hóa giữa các nhóm ngành cũng ngày càng rõ. PHS ghi nhận điện, nước, xăng dầu - khí đốt và dầu khí đang có sự kết hợp giữa xu hướng giá tích cực hơn và P/E ở vùng thấp trong lịch sử. Các nhóm ngân hàng, thực phẩm - đồ uống và bảo hiểm có định giá thấp nhưng diễn biến giá vẫn dưới MA200, cho thấy thị trường chưa đồng thuận về xu hướng.

Ở chiều ngược lại, định giá thấp cũng tạo ra khoảng trống cho dòng tiền nếu thanh khoản cải thiện. Nửa đầu năm, lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết tiếp tục tăng trưởng hai chữ số, trong khi cả năm 2026 thị trường vẫn được kỳ vọng hưởng lợi từ tăng trưởng lợi nhuận, nâng hạng và cải thiện hạ tầng thị trường.

Với doanh nghiệp chứng khoán, thanh khoản là biến số trực tiếp đối với doanh thu môi giới, cho vay ký quỹ và hoạt động ngân hàng đầu tư. Với ngân hàng, bất động sản, bán lẻ hay dầu khí, dòng tiền thị trường lại có thể tạo hiệu ứng định giá khác nhau tùy diễn biến lợi nhuận và kỳ vọng ngành.

Cuối năm vì thế không chỉ là câu chuyện “cổ phiếu đang rẻ đến đâu”, mà còn là câu hỏi “dòng tiền có đủ lớn để biến định giá thành xu hướng hay không”.