Bước lùi của thương hiệu lớn trên sàn chứng khoán

Hàng loạt thương hiệu Việt lâu đời như Vinacafé Biên Hòa, Bibica, Vang Thăng Long có khả năng phải rời sàn chứng khoán do không đáp ứng chuẩn công ty đại chúng. Sự rút lui này phản ánh quá trình sàng lọc tất yếu của thị trường, khi những doanh nghiệp kém hiệu quả dần nhường chỗ cho các tân binh năng động, quy mô lớn hơn.

Loạt thương hiệu Việt từng bền bỉ nhiều thập kỷ nay đứng trước nguy cơ rời sàn chứng khoán, không phải vì đánh mất thị trường, mà bởi rào cản quy định công ty đại chúng đang trở thành “cửa ải” khó vượt.

Khi những thương hiệu lâu đời đồng loạt rời sàn

Thị trường chứng khoán Việt Nam gần đây chứng kiến một làn sóng rút lui đáng chú ý: hàng loạt doanh nghiệp niêm yết thông báo không còn đáp ứng quy định về công ty đại chúng.

Danh sách này không thiếu những cái tên gắn bó nhiều thế hệ người tiêu dùng: Vinacafé Biên Hòa (HoSE: VCF) – thương hiệu cà phê hình thành từ 1969, chính thức thành lập năm 1993; Bibica (HoSE: BBC) – biểu tượng bánh kẹo từ 1999, từng được xem là “con cưng” của HoSE; hay Vang Thăng Long (UPCoM: VTL) – thương hiệu vang nội địa đầu tiên từ cuối thập niên 1980. Cùng với đó là một loạt doanh nghiệp dịch vụ công cộng tại Hải Phòng, Gò Công…

Khả năng cao những doanh nghiệp này sẽ phải rời sàn, để lại khoảng trống không nhỏ trên thị trường vốn. Sự rút lui ấy không chỉ gây tiếc nuối về hình ảnh, mà còn phản ánh thực trạng: nhiều công ty gạo cội chưa đáp ứng được chuẩn mực quản trị, đặc biệt ở khâu cơ cấu cổ đông. Cổ phiếu với tỷ lệ sở hữu cô đặc, thanh khoản thấp khiến chúng mờ nhạt trong giao dịch, khó tạo sức hút với dòng tiền.

Theo quy định tại Luật Chứng khoán 2019 và sửa đổi năm 2024, một công ty đại chúng phải có vốn điều lệ và vốn chủ sở hữu từ 30 tỷ đồng trở lên, đồng thời tối thiểu 10% cổ phiếu có quyền biểu quyết phải do ít nhất 100 nhà đầu tư nhỏ nắm giữ. Đây là “cửa ải” mà nhiều doanh nghiệp lâu đời không vượt qua được.

TS. Nguyễn Hồng Điệp – CEO, Founder Công ty Cổ phần VICK – nhận định: việc rút lui của các thương hiệu lớn đi ngược với sứ mệnh của thị trường chứng khoán, vốn được thiết kế như kênh huy động vốn dài hạn cho doanh nghiệp. Song, đó cũng là quy luật sàng lọc khắc nghiệt: doanh nghiệp không còn sức cạnh tranh, không nhìn thấy triển vọng tăng trưởng hoặc chỉ an phận với quy mô hiện hữu, tất yếu sẽ phải rời bỏ cuộc chơi.

Kẻ đi, người đến

Trong khi những thương hiệu kỳ cựu lần lượt thoái lui, sàn chứng khoán lại đón nhận làn sóng tân binh. Vinpearl (HoSE: VPL) là ví dụ nổi bật, bên cạnh những doanh nghiệp chuyển từ UPCoM sang HoSE như Lọc Hóa dầu Bình Sơn (BSR), Bất động sản Taseco (TAL) hay Ngân hàng Việt Á (VAB). Sắp tới, các kế hoạch IPO đình đám của TCBS, VPBankS hay Hòa Phát Agriculture (HPA) được kỳ vọng sẽ tạo sức bật mới, gia tăng hàng hóa và độ hấp dẫn cho thị trường.

Ngay cả các doanh nghiệp đã niêm yết cũng tìm cách củng cố tính đại chúng: Ngân hàng MB dự kiến bán 60 triệu cổ phiếu MBS nhằm mở rộng cổ đông; Bến xe Miền Tây (WCS) vừa nâng vốn điều lệ lên 30 tỷ đồng thông qua phát hành cổ phiếu thưởng để đáp ứng quy định tối thiểu.

Sàng lọc tất yếu của thị trường

Diễn biến trái chiều ấy cho thấy hai xu hướng song song: sự rút lui của doanh nghiệp truyền thống không còn thích ứng và sự nổi lên của thế hệ doanh nghiệp mới giàu tham vọng. Đây chính là bản chất của một thị trường vận hành theo chuẩn mực: sàn chứng khoán không chỉ là nơi gọi vốn, mà còn là “bộ lọc” buộc doanh nghiệp phải minh bạch, hiệu quả và duy trì sức cạnh tranh.

Những ai không vượt qua được sẽ phải rời sàn, nhường chỗ cho lực lượng mới năng động hơn. Đó vừa là mất mát, vừa là cơ hội, để thị trường chứng khoán Việt Nam tiến tới một diện mạo bền vững và chuẩn mực hơn.