Bức tranh lợi nhuận ngân hàng Quý 3/2026

Trong quý III/2026, tổng lợi nhuận trước thuế (LNTT) của 28 ngân hàng thương mại niêm yết và đăng ký giao dịch đạt 106.704 tỷ đồng (+21,3% YoY), trong đó nhóm 6 ngân hàng dẫn đầu (MB, VietinBank, BIDV, Techcombank, SHB và VPBank) đóng góp hơn 15.000 tỷ đồng, chiếm trên 80% mức tăng chung toàn ngành dù chỉ tạo ra khoảng 57% tổng quy mô lợi nhuận.

Động lực bứt phá chủ yếu đến từ tổng thu nhập hoạt động (TOI) tăng hơn 39.000 tỷ đồng, dẫn dắt bởi thu nhập lãi thuần (tăng gần 29.000 tỷ đồng) và lãi thuần từ dịch vụ (tăng khoảng 13.000 tỷ đồng); trong đó MB dẫn đầu mức tăng trưởng tuyệt đối với 3.080 tỷ đồng (+42,5%), tiếp sau là VietinBank với 3.074 tỷ đồng (+29%) và BIDV đạt gần 3.000 tỷ đồng (+39,3%).

Ở chiều ngược lại, chi phí trích lập dự phòng rủi ro tín dụng toàn ngành tăng vọt 12.706 tỷ đồng, với Vietcombank và Sacombank chiếm tới 79,4% mức tăng này (10.094 tỷ đồng), khiến LNTT của Vietcombank đi ngang ở mức 11.218 tỷ đồng (do trích lập 6.184 tỷ đồng, gấp 8 lần cùng kỳ, chủ yếu xử lý 100% khoản 5.000 tỷ đồng trái phiếu năng lượng) và Sacombank sụt giảm 51,9%.

Song hành với bức tranh lợi nhuận, cơ cấu nguồn vốn đối mặt với áp lực co hẹp tỷ lệ CASA khi bình quân gia quyền toàn ngành giảm 2,02 điểm % từ 21,4% (cuối 2025) xuống 19,38% vào cuối quý III/2026 do hơn 98,2% tiền gửi tăng thêm là tiền gửi có kỳ hạn (đạt 11.467.187 tỷ đồng, +13,3%), trong khi tiền gửi không kỳ hạn đi ngang (+0,13%) trước xu hướng lãi suất tiền gửi mới bình quân tăng 1,15 điểm % lên 6,38%/năm.

Dù ghi nhận CASA suy giảm tại 20/28 ngân hàng, MB vẫn duy trì vị thế dẫn đầu toàn ngành với tỷ lệ 32,84%, xếp trên Vietcombank (31,77%) và Techcombank (31,05%).

Đồng thời, tình trạng tăng trưởng cho vay khách hàng (+12,5%, đạt 16.097.327 tỷ đồng) vượt xa tốc độ tăng tiền gửi (+10,6%, chênh lệch 411.391 tỷ đồng) đã buộc 28 nhà băng phải đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá lên 2.266.713 tỷ đồng (+31% so với cuối 2025) để bù đắp khoảng trống thanh khoản.

Phân tích tài chính ngắn

1. Sức ép suy giảm biên lãi thuần (NIM) trước nghịch lý co hẹp CASA và chi phí huy động tăng:

Mặc dù thu nhập lãi thuần quý III tăng gần 29.000 tỷ đồng đóng vai trò trụ cột, chất lượng nguồn vốn đang phát tín hiệu cảnh báo khi tỷ lệ CASA toàn ngành thủng ngưỡng 20% (xuống 19,38%).

Tốc độ tăng trưởng tín dụng (+12,5%) vượt trội so với huy động tiền gửi (+10,6%) buộc các ngân hàng phải tài trợ thanh khoản bằng kênh giấy tờ có giá với tốc độ tăng tới 31%.

Sự dịch chuyển sang tiền gửi có kỳ hạn lãi suất cao và phát hành chứng chỉ tiền gửi/trái phiếu dài hạn sẽ đẩy chi phí vốn (Cost of Funds) quý IV tăng lên, trực tiếp gây áp lực thu hẹp biên lãi thuần (NIM) tại các ngân hàng có bộ đệm CASA mỏng.

---------

2. Sự phân hóa chất lượng tài sản và tác động phân kỳ từ bộ đệm dự phòng rủi ro:

Lợi nhuận ngành ghi nhận sự phân cực rõ rệt do chính sách trích lập dự phòng.

Trong khi Vietcombank chủ động làm sạch bảng cân đối khi trích lập đủ 100% giá trị 5.000 tỷ đồng trái phiếu năng lượng đưa nợ xấu cho vay về 0,71%, và BIDV ghi nhận lợi nhuận tăng nhờ giảm dự phòng 1.500 tỷ đồng (dù nợ xấu tăng lên 1,85%), thì Sacombank bộc lộ rủi ro bảng cân đối kế toán khi nợ xấu vọt lên 7,33% và nợ nhóm 2 tăng 4 lần.

Xu hướng này cho thấy mức độ an toàn vốn và triển vọng lợi nhuận trong năm 2027 sẽ thuộc về nhóm ngân hàng kiểm soát tốt tỷ lệ bao phủ nợ xấu và bảo vệ được thị phần CASA vượt trội như MB, Vietcombank hay Techcombank.

⚠️ DISCLAIMER

Phân tích này chỉ mang tính tham khảo, không phải khuyến nghị đầu tư chính thức theo Luật Chứng khoán 2019. Nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm với quyết định của mình.