#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Ai đang thực sự trả giá cho các đòn thuế quan của Trump?

Các công ty nước ngoài đang “gánh vác” một phần gánh nặng. Nhưng điều đó sẽ kéo dài được bao lâu? Mời đọc giả cùng tham khảo qua bài viết thuộc chủ đề Coffee Post hôm nay.

Vào một ngày cuối tháng 7, khi Washington chìm trong sức nóng mùa hè, một thỏa thuận thương mại bất ngờ được ký kết giữa Mỹ và Liên minh châu Âu. Nhưng thay vì mang tính hòa giải, thỏa thuận này lại là minh chứng cho một làn sóng thuế quan mới. Phần lớn hàng hóa EU giờ đây phải chịu thuế lên tới 15% khi vào thị trường Mỹ – mức cao chưa từng thấy trong thời đại toàn cầu hóa.

Chỉ vài năm trước, thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ chỉ quanh mốc 2% – một con số tượng trưng cho kỷ nguyên tự do thương mại. Nhưng với sự trở lại mạnh mẽ của Tổng thống Donald Trump và cuộc "thập tự chinh" chống toàn cầu hóa, cục diện ấy đã thay đổi chóng mặt. Thuế thực tế giờ đã vượt mốc 16%, đưa nước Mỹ quay lại với chính sách bảo hộ tương tự thời kỳ Đại suy thoái thập niên 1930.

Câu hỏi lớn là: ai thực sự phải “trả giá” cho những đòn thuế này?

🧾 Người tiêu dùng Mỹ hay các công ty nước ngoài?

Lý thuyết kinh tế từ lâu đã khẳng định một điều rõ ràng: khi một quốc gia đánh thuế lên hàng hóa nhập khẩu, người tiêu dùng trong nước sẽ là bên chịu thiệt. Giá hàng hóa tăng lên, lạm phát tăng theo, và người mua hàng là người cuối cùng “gánh” mọi chi phí.

Điều này từng được kiểm chứng rõ ràng trong nhiệm kỳ đầu tiên của ông Trump. Một nghiên cứu công bố năm 2019 cho thấy, gần như toàn bộ chi phí từ các đòn thuế đối với Trung Quốc đều được chuyển trực tiếp vào giá bán ở thị trường Mỹ. Người dân Mỹ đã trả nhiều hơn cho cùng một món hàng – đơn giản vì có thêm một lớp thuế được cộng vào.

Nhưng điều gì đó đang khác đi trong lần này...

📉 Khi các hãng ngoại chấp nhận “chịu trận”

Ở thời điểm hiện tại, bằng chứng thực nghiệm cho thấy nhiều doanh nghiệp nước ngoài đang chấp nhận gánh vác một phần gánh nặng thuế, thay vì đẩy hết sang người tiêu dùng Mỹ.

Ví dụ điển hình là Nintendo – hãng điện tử Nhật Bản – vừa công bố giá bán mẫu máy Switch 2 tại Mỹ vẫn giữ nguyên ở mức 449,99 USD, bất chấp chi phí thuế tăng mạnh. Một điều tương tự cũng xảy ra với hãng dao nĩa nhựa Trung Quốc Fuling, khi công ty này tiết lộ rằng khách hàng Mỹ yêu cầu họ “chịu một phần chi phí thuế mới”. Hay như thương hiệu mỹ phẩm TIRTIR của Hàn Quốc – rất được ưa chuộng tại Mỹ – cho biết họ cũng đang hấp thụ phần lớn chi phí thuế trong giá bán hiện tại.

Thậm chí, giá xuất khẩu ô tô từ Nhật sang Mỹ (tính bằng yên) đã giảm tới 26% trong năm qua. Dù một phần là do biến động tỷ giá – đồng đô la yếu đi và yên mạnh lên – nhưng rõ ràng, các hãng xe Nhật không hề tranh thủ tăng giá bán bằng đô la để bù lại cả tỷ giá và thuế quan. Họ đang chịu thiệt để giữ chân người tiêu dùng Mỹ.

📦 Giá hàng không tăng – nhưng điều đó có nghĩa gì?

Chỉ số giá tiêu dùng lõi của Mỹ (không tính thực phẩm và năng lượng) chỉ tăng 0,2% trong tháng 6, thấp hơn kỳ vọng 0,3%. Dù một số linh kiện ô tô có dấu hiệu tăng giá nhẹ, nhưng nhìn chung, lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát – điều gây bất ngờ với nhiều nhà kinh tế.

Có hai khả năng lý giải:

Một nghiên cứu của Deutsche Bank cho thấy: nhiều công ty quốc tế đã giảm giá xuất khẩu tính theo nội tệ. Ví dụ: giá xuất từ Canada, Đức và Mexico sang Mỹ đã giảm trung bình 3,6% trong năm qua, hoàn toàn trái ngược với thời kỳ 2021–2022, khi giá xuất khẩu tăng vọt hơn 15% trong vòng 12 tháng.

💰 Vì sao các công ty nước ngoài chịu thiệt?

Lý do không quá khó hiểu. Người tiêu dùng Mỹ đang cực kỳ nhạy cảm với giá cả. Sau 2 năm “sống cùng lạm phát”, hộ gia đình Mỹ không còn dễ dãi với chuyện tăng giá. Chỉ cần một món hàng tăng 5–10%, doanh số có thể rơi tự do.

Trong khi đó, các công ty nước ngoài, đặc biệt là ở châu Á và châu Âu, đang sở hữu biên lợi nhuận cao hơn so với cách đây một thập kỷ. Họ có khả năng “chịu lỗ tạm thời” để giữ vững thị phần tại Mỹ – thị trường tiêu dùng lớn nhất thế giới.

⚠️ Nhưng điều đó sẽ không kéo dài

Bức tranh hiện tại tuy có vẻ “êm đềm”, nhưng không ai tin rằng sự chịu đựng này là vô hạn.

Một lần nữa, nghiên cứu từ Deutsche Bank cảnh báo: nhiều công ty Trung Quốc dù đã giảm giá, nhưng vẫn không đủ để bù lại mức thuế hiện tại. Nếu Mỹ tiếp tục tăng thuế mạnh hơn vào ngày 1/8 như đe dọa, các doanh nghiệp nước ngoài sẽ không thể giữ nguyên giá mãi.

Khi đó, khả năng lớn là:

- Giá bán lẻ tại Mỹ bắt đầu tăng trở lại

- Biên lợi nhuận doanh nghiệp Mỹ sụt giảm mạnh

- Lạm phát quay lại với làn sóng mới

- Fed buộc phải giữ lãi suất cao lâu hơn dự kiến

Và cuối cùng, chính nền kinh tế Mỹ – chứ không phải “các nước khác” – sẽ cảm thấy hậu quả rõ rệt nhất.

🧨 Chiến tranh thuế không phải là trò chơi có người thắng

Ông Trump có thể tin rằng ông đang khiến các đối thủ “chịu đau”. Nhưng trong một thế giới gắn kết bởi thương mại, mọi đòn thuế đều có hai lưỡi. Doanh nghiệp Mỹ – từ các nhà bán lẻ đến các công ty công nghệ – đều phụ thuộc vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Một chiếc iPhone được lắp ráp ở Trung Quốc. Một chiếc xe điện phụ thuộc vào pin từ Hàn Quốc. Một ly cà phê Starbucks phụ thuộc vào nguồn hạt từ Colombia hay Việt Nam. Thuế cao hơn nghĩa là chi phí cao hơn, và chuỗi chi phí đó sẽ luôn quay lại với người tiêu dùng Mỹ – sớm hay muộn.

Trump có thể “thắng về mặt chính trị” khi thể hiện cứng rắn với Trung Quốc, châu Âu hay bất kỳ đối tác nào. Nhưng về mặt kinh tế, chiến tranh thuế không có người chiến thắng – chỉ có những bên biết chịu đựng lâu hơn, hoặc thiệt hại ít hơn.

📉 Kết luận: Gánh nặng đang bị chia sẻ – nhưng sẽ nhanh chóng trở lại với Mỹ

Cho đến hiện tại, các doanh nghiệp nước ngoài – từ Nhật, Hàn, Trung Quốc tới châu Âu – đang chia sẻ gánh nặng thuế quan cùng doanh nghiệp Mỹ. Họ hy sinh lợi nhuận, chấp nhận giảm giá xuất khẩu để giữ giá bán tại Mỹ không tăng.

Nhưng mọi sự kiên nhẫn đều có giới hạn.

Nếu ông Trump thực sự tăng thuế mạnh vào ngày 1/8, thì vòng tròn đau đớn sẽ lại khép kín: giá hàng hóa tăng, lạm phát trở lại, tiêu dùng giảm sút – và nền kinh tế Mỹ sẽ là người “chịu trận” cuối cùng.

Vấn đề không nằm ở việc ai trả tiền cho thuế, mà là: thuế đang làm tổn thương ai, và tổn thương đó kéo dài được bao lâu.

Góc nhìn của nhà hiền triết Warren Buffett - “Thương mại không nên là vũ khí”

Giữa làn sóng tranh luận về các hàng rào thuế quan và “chủ nghĩa bảo hộ kiểu mới” dưới thời Donald Trump, Warren Buffett – người thường được mệnh danh là “hiền triết xứ Omaha” – từng lên tiếng một cách rất rõ ràng: “Thương mại không nên bị sử dụng như một vũ khí trong chính sách đối ngoại.” Đó không phải một phát ngôn mang tính chính trị, mà là triết lý kinh doanh đã được kiểm chứng qua hàng thập kỷ đầu tư và quan sát nền kinh tế toàn cầu.

Trong lá thư gửi cổ đông năm 2018, Buffett viết rằng nước Mỹ hưởng lợi to lớn từ việc trở thành trung tâm tiêu dùng của thế giới, và khi các quốc gia khác làm giàu nhờ xuất khẩu sang Mỹ, họ cũng trở thành khách hàng cho các công ty Mỹ. “Nếu bạn nghĩ cuộc chơi thương mại là zero-sum (một bên thắng, một bên thua), thì bạn đã đánh mất một trong những bài học căn bản nhất của chủ nghĩa tư bản hiện đại.” – ông nhấn mạnh.

📬 Bạn đang theo dõi “Tài chính ngược đời!” — nơi những góc nhìn trái chiều, những dòng tiền ngầm và những logic phi truyền thống được bóc tách từng lớp. Đăng ký theo dõi để không bỏ lỡ bất kỳ bản tin nào, vì đôi khi, hiểu đúng thị trường… là phải nhìn ngược lại.