Trong lúc thị trường còn đang mải mê tranh luận về vàng, bơm tiền, lãi suất, bất động sản và chứng khoán, thì ở phía sau bức tranh tín dụng đang xuất hiện một tín hiệu đáng chú ý hơn rất nhiều là tăng trưởng tín dụng khối FDI đã rơi mạnh từ gần 40% trong năm 2024 xuống chỉ còn khoảng 5% trong năm 2025. Đây không đơn thuần là câu chuyện của ngành ngân hàng. Đây là câu chuyện liên quan trực tiếp tới việc làm, xuất khẩu, tỷ giá USD/VND, bất động sản khu công nghiệp, chuỗi sản xuất, dòng vốn ngoại và cả tốc độ tăng trưởng GDP của Việt Nam trong nhiều năm tới. Nói cách khác nếu FDI chậm lại thật sự thì nền kinh tế Việt Nam sẽ cảm nhận tác động gần như ngay lập tức.

Rất nhiều người nghĩ rằng động lực tăng trưởng của Việt Nam đến từ tiêu dùng hoặc bất động sản nhưng thực tế nhiều năm qua, “xương sống” của nền kinh tế lại là khu vực FDI. Khối doanh nghiệp FDI hiện đóng góp hơn 70% kim ngạch xuất khẩu, hàng triệu việc làm trực tiếp và gián tiếp, phần lớn sản lượng điện tử, công nghệ, dệt may, linh kiện và là nguồn hút ngoại tệ quan trọng nhất của nền kinh tế. Nói đơn giản hơn FDI chính là dòng tiền ngoại đang nuôi xuất khẩu, việc làm, công nghiệp, logistics, khu công nghiệp, ngân hàng doanh nghiệp và cả tăng trưởng tín dụng. Khi FDI tăng mạnh thì nhà máy mở rộng, công nhân có việc làm, ngân hàng tăng cho vay, USD chảy vào, bất động sản KCN hưởng lợi và tiêu dùng nội địa cải thiện nhưng khi FDI chững lại toàn bộ chuỗi tăng trưởng đó sẽ bắt đầu giảm tốc.

Nguyên nhân lớn nhất khiến tín dụng FDI giảm mạnh đến từ việc Mỹ áp thuế đối ứng từ tháng 4/2025. Điều này khiến nhiều doanh nghiệp nước ngoài tạm ngưng mở rộng sản xuất, trì hoãn kế hoạch đầu tư, giảm nhu cầu vay vốn và thận trọng hơn với chiến lược dịch chuyển chuỗi cung ứng. Đây là điểm rất đáng chú ý bởi suốt nhiều năm qua Việt Nam được hưởng lợi lớn từ xu hướng “China +1”, dịch chuyển nhà máy khỏi Trung Quốc và làn sóng FDI vào châu Á. Nhưng khi môi trường thương mại toàn cầu bắt đầu biến động mạnh hơn, đặc biệt dưới áp lực địa chính trị và chiến tranh thương mại Mỹ - Trung, các tập đoàn đa quốc gia bắt đầu chậm lại. Điều đó giải thích vì sao tín dụng FDI gần như “đóng băng”, khu công nghiệp phân hóa, sản xuất phục hồi chậm và nhiều doanh nghiệp xuất khẩu vẫn chưa thật sự thoát khó.

Khối FDI sử dụng hàng triệu lao động trong điện tử, dệt may, logistics, linh kiện, công nghiệp phụ trợ. Khi mở rộng sản xuất chậm lại thì nhu cầu tuyển dụng giảm, tăng ca giảm khiến thu nhập người lao động suy yếu. Điều này cuối cùng sẽ tác động ngược trở lại tiêu dùng, bán lẻ, thị trường bất động sản và tăng trưởng kinh tế.

Nhiều năm qua, cổ phiếu KCN tăng mạnh nhờ kỳ vọng FDI bùng nổ, nhà máy mở rộng, giá thuê đất tăng nhưng nếu FDI chậm lại thì tỷ lệ lấp đầy sẽ phân hóa, giá thuê khó tăng nóng và dòng tiền đầu cơ có thể hạ nhiệt. Những KCN có vị trí tốt, gần cảng, gần sân bay, hạ tầng mạnh, kết nối logistics tốt vẫn sẽ giữ lợi thế nhưng giai đoạn “mua gì cũng tăng” có thể sẽ không còn.

FDI không chỉ mang lại việc làm mà nó còn mang lại ngoại tệ. Nếu xuất khẩu chậm, FDI chậm, USD vào ít hơn trong khi nhập khẩu tăng, áp lực lạm phát toàn cầu lớn hơn thì tỷ giá USD/VND sẽ chịu áp lực đáng kể hơn trong thời gian tới. Đây cũng là lý do NHNN đang phải điều hành rất khó khi vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa giữ tỷ giá, vừa kiểm soát lạm phát lại vừa tránh tạo bong bóng tài sản.

Điểm tích cực là dù FDI đang chững lại trong ngắn hạn, nhiều ngân hàng đã bắt đầu “đặt cược” vào chu kỳ phục hồi mới từ 2026 cụ thể là VPB và MBB đang tăng rất mạnh dư nợ ngành chế biến chế tạo. Các ngân hàng như VPB, Nam A Bank, Techcombank, MB đều đặt mục tiêu tăng trưởng FDI 20–25%. Điều này cho thấy dòng tiền lớn vẫn đang kỳ vọng Việt Nam tiếp tục là trung tâm sản xuất quan trọng trong chu kỳ mới. Đặc biệt ở các lĩnh vực bán dẫn, AI, điện tử, năng lượng xanh, công nghiệp hỗ trợ, logistics. Nói cách khác thì thị trường hiện không phải đang “sụp đổ FDI” mà là đang bước vào một giai đoạn tái định giá và chọn lọc mạnh hơn.

Nền kinh tế hiện không thiếu tiền mà cái thiếu là động lực sản xuất thực, sức hấp thụ vốn và niềm tin mở rộng đầu tư dài hạn. Nếu dòng tiền tiếp tục chủ yếu chạy vào bất động sản, tài sản tài chính, đầu cơ thì nguy cơ lớn nhất sẽ là lạm phát tài sản tăng mạnh, giá nhà tiếp tục vượt xa thu nhập, kinh tế thực hồi phục chậm, chất lượng tín dụng suy giảm về dài hạn và đó mới là bài toán khó nhất của giai đoạn 2026-2030.

Theo anh/chị, Việt Nam có đang phụ thuộc quá lớn vào FDI không? Nếu FDI chậm lại kéo dài, nhóm ngành nào sẽ chịu ảnh hưởng nặng nhất? Hãy để lại quan điểm bên dưới phần bình luận để cùng trao đổi góc nhìn về bối cảnh hiện tại!

Nếu bài viết mang lại giá trị thì đừng quên Like & Share bài viết đồng thời Follow Quốc Việt để cập nhật sớm các báo cáo chuyên đề vĩ mô, ngân hàng, dòng tiền, bất động sản và chiến lược đầu tư trong giai đoạn biến động mạnh hiện nay.