VN-Index và bài toán cơ cấu nhà đầu tư

Việc nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam được xem là bước ngoặt lịch sử, nhưng biến động mạnh và chi phí vốn cao vẫn là thách thức. UBCKNN nhấn mạnh cần tái cấu trúc cơ cấu nhà đầu tư, tăng vai trò định chế chuyên nghiệp, đồng thời triển khai cơ chế CCP để nâng hiệu quả và ổn định thị trường.

Việc FTSE Russell nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam từ cận biên lên mới nổi thứ cấp năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lịch sử, minh chứng cho hai thập kỷ cải cách kiên trì. Song, bên cạnh cơ hội tăng trưởng, thị trường phải đối mặt thẳng thắn với thách thức cấu trúc: biến động mạnh và chi phí huy động vốn leo thang.

Ông Bùi Hoàng Hải - Phó chủ tịch Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước

Tại Diễn đàn Triển vọng Thị trường vốn Việt Nam 2026, ông Bùi Hoàng Hải, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN), nhấn mạnh rằng việc thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng không chỉ là bước tiến kỹ thuật, mà còn là sự thừa nhận quốc tế về chất lượng, sức hấp dẫn và uy tín của thị trường. Tuy nhiên, đây mới chỉ là điểm khởi đầu; thách thức tiếp theo là nâng cao hiệu quả vận hành để thị trường thực sự trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn cho nền kinh tế.

Theo ông Hải, dù thanh khoản thị trường tăng vọt sau khi hệ thống KRX đi vào vận hành – từ 13.000-14.000 tỷ đồng/phiên lên trên 29.000 tỷ đồng/phiên (hơn 1 tỷ USD) – nhưng thanh khoản cao không đồng nghĩa với thị trường ổn định. Biến động mạnh đi kèm khiến chi phí huy động vốn vẫn ở mức cao, phản ánh rủi ro còn lớn.

Nguyên nhân sâu xa xuất phát từ cơ cấu nhà đầu tư: nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm 85-95% tổng giá trị giao dịch, dòng tiền ngắn hạn dễ bị chi phối bởi tâm lý và thông tin, trong khi các định chế chuyên nghiệp và nhà đầu tư tổ chức – lực lượng có khả năng đầu tư dài hạn, ổn định thị trường – vẫn chưa đóng vai trò chủ đạo. Kết quả là thị trường sôi động nhưng thiếu độ bền, doanh nghiệp phải gánh chi phí vốn cao.

Trước thực trạng này, UBCKNN xác định việc tái cấu trúc cơ cấu nhà đầu tư, nâng vai trò của các định chế chuyên nghiệp, là nhiệm vụ trọng tâm. Đây không chỉ là cách giảm biến động, mà còn là điều kiện tiên quyết để thị trường chứng khoán trở thành kênh huy động vốn đáng tin cậy.

Nhà đầu tư cá nhân hiện chiếm tới 85 - 95% tổng giá trị giao dịch toàn thị trường

Song song, cơ quan quản lý đang triển khai các giải pháp nâng cao an toàn và sức chống chịu của thị trường, trong đó nổi bật là cơ chế đối tác thanh toán bù trừ trung tâm (CCP), dự kiến vận hành từ quý I/2027. Khi cơ chế này hoàn thiện, thị trường mới có khả năng kiểm soát rủi ro hệ thống, hạn chế nguy cơ lan truyền trong bối cảnh quy mô giao dịch ngày càng lớn.

UBCKNN cũng cam kết mở rộng khả năng tiếp cận cho nhà đầu tư nước ngoài, cho phép giao dịch trực tiếp qua các công ty môi giới toàn cầu, đồng thời hoàn thiện cơ chế kết nối thông tin giữa các tổ chức hạ tầng. Đối thoại thường xuyên với nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế được duy trì nhằm đảm bảo chính sách linh hoạt, kịp thời, phù hợp với diễn biến thị trường.