VN-Index không còn "ngại" lãi suất?

Trong khi lãi suất huy động 12 tháng tại nhiều ngân hàng đã lên 6,8–7,6%/năm, VN-Index vẫn vận động ở vùng cao, cho thấy thị trường đang phản ứng với nhiều biến số hơn thay vì chỉ nhìn vào chi phí vốn.

Theo phân tích của Agriseco Research, trong giai đoạn 2000–2021, hệ số tương quan giữa lãi suất huy động và VN-Index ở mức -0,33. Mối quan hệ này rõ hơn trong giai đoạn 2006–2021 khi hệ số xuống -0,61, và đạt -0,71 trong giai đoạn 2014–2021.

Khi lãi suất tăng mạnh, chi phí vốn của doanh nghiệp và mức chiết khấu dòng tiền đều chịu áp lực, trong khi tiền gửi trở nên hấp dẫn hơn tương đối so với cổ phiếu. Ngược lại, các chu kỳ hạ lãi suất thường đi cùng điều kiện thuận lợi hơn cho thị trường chứng khoán.

Tuy nhiên, từ năm 2022 đến nay, hệ số tương quan chỉ còn khoảng -0,4. Quan hệ ngược chiều vẫn hiện diện nhưng mức độ chi phối đã giảm đáng kể.

Năm 2022 là minh họa rõ cho tác động của lãi suất: VN-Index giảm hơn 34%, từ vùng 1.500 điểm xuống quanh 1.000 điểm trong bối cảnh lãi suất tăng cùng áp lực lạm phát và tỷ giá.

Nhưng các năm sau cho thấy bức tranh phức tạp hơn. Thị trường phục hồi trong năm 2023 và tăng mạnh trong năm 2025, trong khi từ cuối năm 2025 đến 2026, lãi suất có xu hướng tăng trở lại nhưng VN-Index vẫn chủ yếu dao động quanh vùng đỉnh lịch sử.

Theo Agriseco, sự thay đổi này phản ánh vai trò ngày càng lớn của tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp, dòng vốn và yếu tố riêng của từng nhóm cổ phiếu.

Với doanh nghiệp, mặt bằng lãi suất cao vẫn có thể làm tăng chi phí tài chính, đặc biệt ở những ngành sử dụng đòn bẩy lớn như bất động sản, xây dựng. Ngược lại, doanh nghiệp có dòng tiền tốt hoặc tăng trưởng lợi nhuận mạnh có thể chịu tác động khác biệt.

Thị trường vì vậy có xu hướng phân hóa: cùng một mặt bằng lãi suất nhưng phản ứng của từng cổ phiếu không nhất thiết giống nhau.