Việt Nam liệu có đủ “sức chứa” cho dòng vốn tỷ đô?

Việt Nam đang tiến gần cột mốc nâng hạng thị trường, mở ra cơ hội đón dòng vốn ngoại hàng tỷ USD. Tuy nhiên, để hấp thụ hiệu quả nguồn vốn này, thị trường cần hoàn thiện khung pháp lý, mở rộng quy mô niêm yết, phát triển ngành quản lý quỹ và nâng chuẩn minh bạch nhằm củng cố niềm tin nhà đầu tư quốc tế.

Việt Nam đang tiến gần bước ngoặt nâng hạng thị trường – cánh cửa mở ra cơ hội đón dòng vốn ngoại hàng tỷ USD. Khi dòng tiền trong nước vẫn duy trì sức nóng, câu hỏi đặt ra là: thị trường có đủ độ sâu để hấp thụ làn sóng vốn khổng lồ này?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang tiến gần đến ngưỡng cửa lịch sử khi được đưa vào danh sách xem xét nâng hạng lên nhóm thị trường mới nổi. Sự kiện này được kỳ vọng sẽ mở khóa một dòng chảy vốn ngoại thụ động quy mô lớn, cộng hưởng cùng thanh khoản nội địa dồi dào, tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ.

Quy mô dòng vốn: Theo BSC Research, trong kịch bản cơ sở, chỉ riêng dòng vốn thụ động đã có thể đạt khoảng 1,05 tỷ USD, với biên độ dao động từ 0,76 đến 1,34 tỷ USD tùy thuộc vào tiến độ phân bổ của các quỹ.

Thách thức cốt lõi: Dù triển vọng là rõ ràng, giới quan sát vẫn đặt ra câu hỏi then chốt: Liệu thị trường chứng khoán Việt Nam có đủ "sức chứa" và khả năng hấp thụ dòng vốn "khổng lồ" này hay không?

Chuẩn bị cho không gian lớn hơn

Để giải đáp bài toán hấp thụ vốn, các cơ quan quản lý và thành viên thị trường phải tận dụng tối đa "khoảng thời gian chuyển đổi" mà FTSE dành cho Việt Nam trước quyết định chính thức (dự kiến vào tháng 3/2026).

Hoàn thiện cơ chế: TS. Trần Thăng Long (Giám đốc Phân tích BSC) nhấn mạnh sự cần thiết phải tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, đặc biệt là giải quyết các lưu ý của FTSE về quyền tiếp cận thị trường của các nhà cung cấp dịch vụ đầu tư toàn cầu (Global Broker) để đáp ứng chuẩn mực quốc tế.

Tái cơ cấu hệ sinh thái: Song song với đó, các đề án phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030 đang tập trung vào tái cơ cấu nhà đầu tư, công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ. Đây là nền tảng xây dựng một thị trường chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững.

Vai trò trụ cột của Quỹ: Ông Long đặc biệt nhấn mạnh cần sớm nâng cao quy mô của các công ty quản lý quỹ trong nước. Hiện tại, tổng tài sản quản lý (AUM) của các quỹ mở nội địa chưa đến 3 tỷ USD, một tỷ lệ quá nhỏ so với vốn hóa 280 tỷ USD riêng sàn HoSE. Phát triển ngành quản lý quỹ mạnh mẽ sẽ là trụ cột trong việc hấp thụ và giữ chân dòng vốn ngoại dài hạn.

Cải cách để thu hút vốn dài hạn

Khả năng hấp thụ vốn không chỉ phụ thuộc vào cơ chế mà còn nằm ở chất lượng hàng hóa niêm yết, yếu tố mà nhà đầu tư nước ngoài đặc biệt quan tâm.

Thách thức về cấu trúc ngành: Ông Phạm Hồng Sơn (Phó Giám đốc Phân tích SHS) chỉ ra rằng thị trường Việt Nam vẫn nghiêng nhiều về nhóm ngân hàng và bất động sản. Trong khi đó, dòng vốn ngoại tìm kiếm sự đa dạng ngành nghề, đặc biệt ở các lĩnh vực như công nghệ, năng lượng sạch, tiêu dùng và y tế, nơi thị trường trong nước còn thiếu vắng doanh nghiệp lớn.

Động lực từ IPO: Kỳ vọng nâng hạng đã tạo động lực cho các thương vụ IPO chất lượng trong ngành chứng khoán (như TCBS, VPBankS, VPS). Ông Sơn tin rằng, lợi ích về tài chính và uy tín sẽ khuyến khích làn sóng doanh nghiệp tư nhân đa ngành nghề tham gia niêm yết trong tương lai.

Cải cách song hành: Nghị định 245 mới ban hành được xem là bước tiến quan trọng khi rút ngắn thời gian niêm yết từ 90 ngày xuống còn 30 ngày, cho phép xử lý hồ sơ song song. Cùng với việc khuyến khích cổ phần hóa gắn với niêm yết, những cải cách này giúp mở rộng quy mô và nâng cao chất lượng hàng hóa, đáp ứng kỳ vọng của dòng vốn ngoại.

Tận dụng tối đa: Mặc dù đã có nhiều cải cách, các hạn chế như room ngoại đã kín hay thanh khoản chưa đủ hấp dẫn ở một số mã vẫn còn tồn tại. Do đó, để tận dụng tối đa cơ hội nâng hạng, Việt Nam cần phải tiếp tục nâng chuẩn quản trị doanh nghiệp và minh bạch hóa thông tin, đây là những yếu tố then chốt để củng cố niềm tin và hấp thụ hiệu quả dòng vốn tỷ đô đang chờ giải ngân.