Vì sao vàng vượt kim cương?

Cùng được xem là tài sản có giá trị cao, nhưng vàng và kim cương lại vận hành theo hai cơ chế hoàn toàn khác nhau. Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, điểm khác biệt lớn nhất nằm ở khả năng định giá, thị trường thứ cấp và mức độ thanh khoản.

Với kim cương, phần Mark-up có thể chiếm khoảng 50% giá bán, thậm chí 50-100% ở một số dòng cấp thấp. Khi bán lại, khoản chênh lệch này gần như không được hoàn trả, tạo ra khoảng cách lớn giữa giá mua và giá trị thu hồi.

Một tài sản muốn được xem là kênh đầu tư cần đáp ứng ba tiêu chí: bảo toàn vốn, khả năng sinh lời và thanh khoản. Theo TS. Nguyễn Trí Hiếu, vàng có lợi thế ở cả tính chuẩn hóa và khả năng giao dịch, trong khi kim cương tại Việt Nam chưa hình thành được một thị trường thứ cấp đủ minh bạch.

Vàng có thể được chia nhỏ thành chỉ, phân hoặc các loại trọng lượng khác nhau, đồng thời giá mua bán được niêm yết tương đối rõ ràng. Ngược lại, mỗi viên kim cương là một sản phẩm riêng biệt, được định giá dựa trên 4C gồm carat, màu sắc, độ tinh khiết và giác cắt, cùng nguồn gốc và chứng nhận. Điều này khiến việc so sánh giá giữa các viên trở nên phức tạp hơn.

Điểm đáng chú ý nhất nằm ở chênh lệch giá mua - bán. Theo bài phân tích, người mua kim cương tại Việt Nam có thể chịu mức chiết khấu 15-25% khi bán lại trong điều kiện bình thường. Khi thị trường khủng hoảng, mức chiết khấu có thể lên tới 30-50%.

Nguyên nhân nằm một phần ở cấu trúc giá bán lẻ. Khoảng 50% giá bán được hình thành từ giá trị thực của viên đá, trong khi phần còn lại có thể bao gồm chi phí vận chuyển, marketing, mặt bằng, nhân công, thuế và biên lợi nhuận. Với một số dòng kim cương cấp thấp, Mark-up được đề cập có thể lên tới 50-100%. Khi mua lại, bên kinh doanh chủ yếu tính trên giá trị thực thay vì hoàn trả phần chi phí Mark-up ban đầu.

Điều này tạo ra tác động trực tiếp tới doanh nghiệp kinh doanh trang sức. Mô hình kim cương có thể tạo biên lợi nhuận bán lẻ cao hơn, nhưng doanh nghiệp đồng thời phải duy trì thương hiệu, hệ thống phân phối, chứng nhận và khả năng tạo niềm tin với khách hàng. Ngược lại, thị trường vàng có tính chuẩn hóa cao hơn nên cạnh tranh giá và thanh khoản cũng minh bạch hơn.

Ở góc độ thị trường, sự khác biệt này lý giải vì sao kim cương có thể giữ hình ảnh là tài sản xa xỉ nhưng chưa dễ trở thành một tài sản tài chính phổ biến. Khi chưa có sàn giao dịch chuẩn hóa và cơ chế định giá thứ cấp rõ ràng, giá trị của viên đá vẫn phụ thuộc đáng kể vào nơi bán, thương hiệu, chứng nhận và nhu cầu tại thời điểm giao dịch.