Vay ngân hàng, không được ép mua trái phiếu

Thảo luận tại Quốc hội ngày 9/8, các đại biểu đề xuất bổ sung quy định cấm ngân hàng ép khách hàng mua trái phiếu doanh nghiệp khi vay vốn, đồng thời siết cơ chế kiểm soát xung đột lợi ích.

Việc minh bạch hóa vai trò đại lý quản lý tài sản bảo đảm và phân phối trái phiếu nhằm phòng ngừa rủi ro hệ thống, ảnh hưởng trực tiếp tới nguồn thu phi tín dụng của các ngân hàng thương mại.

Vay ngân hàng, không được ép mua trái phiếu

Đại biểu Lê Văn Thế (đoàn Ninh Bình) nêu quan ngại về tình huống ngân hàng thương mại vừa cấp tín dụng cho doanh nghiệp, vừa quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu, đồng thời tham gia phân phối và cung cấp các dịch vụ khác cho đợt phát hành. Khi doanh nghiệp gặp khó khăn tài chính, lợi ích thu hồi nợ của ngân hàng có thể không hoàn toàn đồng nhất với lợi ích của các trái chủ, dễ phát sinh xung đột.

Đại biểu Thế đề nghị Chính phủ quy định cụ thể về điều kiện, phạm vi và nguyên tắc thực hiện hoạt động đại lý quản lý tài sản bảo đảm. Đặc biệt, cần thiết kế cơ chế nhận diện, công khai và kiểm soát xung đột lợi ích để ngân hàng hoạt động độc lập, minh bạch và không lạm dụng vị thế của mình.

Đại biểu đề xuất quy định ngăn chặn tình trạng "mua bia kèm lạc", không để ngân hàng ép buộc hoặc tạo sức ép, đặt điều kiện khiến khách hàng khi vay, giải ngân vốn phải mua hoặc cam kết mua trái phiếu doanh nghiệp hay sản phẩm đầu tư khác. Điều này nhằm bảo vệ quyền lợi khách hàng và niềm tin thị trường.

Đại biểu Trần Hoàng Ngân (đoàn TP. HCM) chia sẻ thị trường trái phiếu doanh nghiệp định hướng đạt 25-30% GDP nhưng hiện chỉ đạt 12% GDP, nên cần mở rộng chức năng cho ngân hàng. Tuy nhiên, cần yêu cầu rõ ràng về vai trò: đâu là đại lý phát hành, đâu là bảo lãnh thanh toán, đâu là đại lý quản lý tài sản bảo đảm để khách hàng không nhầm lẫn.

Đại biểu nhấn mạnh cần rút kinh nghiệm từ sự cố quản trị thị trường trái phiếu doanh nghiệp năm 2022 và bài học từ Ngân hàng SCB. Những sự cố này cho thấy tầm quan trọng của việc kiểm soát xung đột lợi ích và bảo vệ nhà đầu tư trong quá trình mở rộng hoạt động ngân hàng.