Vàng trong dân: Giải pháp nào "đánh thức" dòng vốn?

Đại biểu Quốc hội đề xuất xây dựng cơ chế tài chính hóa để huy động hàng trăm tấn vàng “ngủ yên” trong dân – nguồn lực tương đương gần 8% GDP – nhằm tạo thêm vốn cho tăng trưởng, giảm áp lực nợ công. Bên cạnh đó, cần nghiên cứu cơ chế vay vốn bằng ngoại tệ từ dân, giúp Nhà nước khai thác nguồn lực trong nước thay vì phụ thuộc vay nước ngoài.

Đại biểu Quốc hội nhận định, hàng trăm tấn vàng đang “ngủ yên” trong dân – tương đương gần 8% GDP – là nguồn lực tài chính khổng lồ chưa được đánh thức. Theo đó, cần sớm có cơ chế tài chính hóa minh bạch, an toàn để biến nguồn tích trữ này thành động lực cho nền kinh tế.

Tại phiên thảo luận của Quốc hội chiều 30/10, đại biểu Thạch Phước Bình (Vĩnh Long) cho rằng, hàng trăm tấn vàng đang “nằm yên” trong dân – tương đương gần 8% GDP – là nguồn lực tài chính khổng lồ chưa được khai thông. Đây chính là dư địa lớn để mở rộng không gian tài khóa, giảm áp lực nợ công và tạo nguồn vốn cho tăng trưởng kinh tế.

Theo Hội đồng Vàng thế giới, người dân Việt Nam đang nắm giữ khoảng 400–500 tấn vàng, trị giá 35–40 tỷ USD, với mức tiêu thụ hàng năm khoảng 55 tấn – thuộc nhóm cao nhất khu vực. Tuy nhiên, phần lớn số vàng này vẫn đang “ngủ yên trong két sắt”, chưa được chuyển hóa thành vốn phục vụ phát triển.

Đại biểu Bình chỉ ra, trong giai đoạn 2024–2025, chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới có lúc vượt 14–20 triệu đồng mỗi lượng, phản ánh sự bất ổn và tâm lý đầu cơ, găm giữ. Dù Ngân hàng Nhà nước đã can thiệp bằng đấu thầu vàng miếng, nhưng đó chỉ là giải pháp tình thế. Cốt lõi vẫn là thiếu cơ chế thị trường hiện đại, minh bạch và an toàn để người dân yên tâm đưa vàng vào lưu thông.

Ông đề xuất xây dựng cơ chế tài chính hóa vàng, bắt đầu bằng việc ổn định thị trường, thu hẹp chênh lệch giá trong – ngoài nước xuống dưới 5 triệu đồng/lượng trong 6–12 tháng, và thành lập Sở giao dịch vàng quốc gia.

Theo đó, người dân có thể gửi vàng vật chất vào kho lưu ký, nhận chứng chỉ điện tử để giao dịch, cầm cố hoặc quy đổi, vừa đảm bảo quyền sở hữu, vừa giúp Nhà nước quản lý được lượng vàng thật trong lưu thông.

Đại biểu cũng kiến nghị phát triển các sản phẩm tài chính hóa vàng như chứng chỉ vàng, quỹ đầu tư vàng, hay trái phiếu vàng bảo chứng bằng vàng vật chất lưu ký tại các kho an toàn do Nhà nước quản lý. Song song, Nhà nước có thể khuyến khích chuyển hóa vàng thành tiền đồng thông qua miễn phí lưu ký, ưu đãi lãi suất hoặc phát hành trái phiếu Chính phủ bằng vàng, nhằm huy động lượng vàng trong dân một cách an toàn và minh bạch.

Ông Bình nhấn mạnh, để thị trường vàng vận hành hiệu quả, cần hành lang pháp lý rõ ràng và cơ chế giám sát chặt chẽ, nghiêm cấm tín dụng vàng, đồng thời ban hành bản tin vàng quốc gia định kỳ để củng cố niềm tin thị trường.

“Nếu chỉ 10–15% lượng vàng trong dân được đưa vào hệ thống tài chính – tương đương 5–7 tỷ USD – đây sẽ là nguồn lực quý giá cho đầu tư hạ tầng, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ, mà không cần tăng vay nợ công”, ông khẳng định.

Cùng quan điểm huy động nguồn lực trong dân, đại biểu Nguyễn Văn Thân (Hưng Yên) đề nghị Chính phủ nghiên cứu cơ chế vay vốn từ dân bằng ngoại tệ, với lãi suất tương đương hoặc cao hơn mức 6% đang áp dụng cho vốn vay nước ngoài.

Theo ông, người dân hiện nắm giữ lượng lớn ngoại tệ, vàng và bất động sản nhưng chưa có kênh đầu tư chính thức hấp dẫn. Việc thiếu cơ chế thu hút dòng vốn này khiến thị trường vàng và bất động sản luôn căng thẳng, giá bị đẩy lên cao.

“Nếu có chính sách vay vốn bằng ngoại tệ từ dân, người dân được hưởng lợi từ lãi suất, Nhà nước có thêm nguồn lực nội địa mà không phải phụ thuộc vào vốn vay nước ngoài hay viện trợ. Đây là hướng đi cần thiết trong bối cảnh hiện nay”, ông Thân nhấn mạnh.