Vàng, tiền kỹ thuật số "đẩy" đồng USD vào "thế khó"

Đồng USD đang suy yếu trước gánh nặng nợ công Mỹ và niềm tin giảm sút, trong khi vàng và tiền kỹ thuật số nổi lên như những nơi trú ẩn an toàn. Ngân hàng trung ương các nước gia tăng tích trữ vàng, stablecoin và CBDC phát triển nhanh, mở ra thách thức mới cho vị thế thống trị của USD trong thanh toán và dự trữ toàn cầu.

Đồng USD vẫn giữ vai trò chủ đạo trong dự trữ ngoại hối và thanh toán toàn cầu, nhưng vị thế này đang chịu sức ép mạnh trước sự trỗi dậy của vàng và các loại tiền kỹ thuật số, tạo ra thách thức chưa từng có cho “đồng bạc xanh”.

Vị thế thống trị gần một thế kỷ của đồng USD đang đối diện với sự xói mòn nghiêm trọng, bị đe dọa bởi mối nguy kép từ bên trong và bên ngoài. Dù USD vẫn là trụ cột trong thanh toán và dự trữ toàn cầu, các chuyên gia cảnh báo một trật tự tài chính mới đang hình thành, nơi Vàng và Tiền kỹ thuật số (Crypto) nổi lên là những tài sản thay thế quyền lực.

USD suy yếu: Bom nợ công và khủng hoảng niềm tin

Theo ông Trịnh Hà, chuyên gia chiến lược tại Exness Investment Bank, nguyên nhân sâu xa dẫn đến sự suy yếu của USD là gánh nặng nợ công Mỹ leo thang và niềm tin sụt giảm từ giới đầu tư toàn cầu.

Nợ công chạm ngưỡng báo động: Tỷ lệ nợ công/GDP đã vượt 114,8%, mức cao kỷ lục, và có thể chạm tới 190% GDP vào năm 2055 nếu xu hướng bội chi (trung bình hơn 5% GDP trong hơn 10 năm qua) tiếp diễn. Gánh nặng này đang làm dấy lên lo ngại về khả năng duy trì niềm tin vào đồng bạc xanh.

Thị trường lao động mong manh: Cùng lúc, thị trường lao động Mỹ bắt đầu có dấu hiệu yếu đi, với Số việc làm mới (NFP) giảm liên tiếp, gợi mở nguy cơ về một cuộc suy thoái nhẹ.

Vàng: Sự trở lại ngoạn mục của tài sản trú ẩn

Trong bối cảnh bất ổn, vàng đang tái khẳng định vị thế là nơi trú ẩn an toàn. Sự suy giảm tỷ lệ dự trữ USD toàn cầu đi kèm với xu hướng tăng tốc tích trữ vàng của các ngân hàng trung ương, đặc biệt là các quốc gia BRICS như Trung Quốc.

Lượng mua ròng kỷ lục: Ba năm gần đây, lượng mua ròng vàng của các ngân hàng trung ương đã vượt 1.000 tấn mỗi năm, cao gấp gần ba lần mức trung bình trước đó. Riêng 9 tháng đầu năm 2025 đã đạt hơn 730 tấn.

Châu Á dẫn đầu xu hướng: Dù tỷ trọng vàng trong dự trữ của Trung Quốc mới chỉ 7,7%, nhưng tỷ lệ nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ (UST) đã giảm xuống mức thấp nhất trong 16 năm (chỉ còn hơn 20%).

Các chuyên gia, bao gồm ông Trịnh Hà và TS Nguyễn Trí Hiếu, cùng chung nhận định về đà tăng của vàng, dự báo có thể đạt 5.000 USD/ounce vào năm 2026. TS Hiếu cho rằng, căng thẳng địa chính trị toàn cầu từ Ukraine, Trung Đông đến nguy cơ thương chiến Mỹ - Trung là những nhân tố cốt lõi thúc đẩy giá kim loại quý này. Tuy nhiên, giới chuyên gia cũng cảnh báo nhà đầu tư cá nhân cần cẩn trọng rủi ro cơ hội, và nguồn cung hạn chế vẫn là rào cản lớn nhất để vàng thay thế hoàn toàn USD.

Kỷ nguyên tài chính số: CBDC và Stablecoin tấn công

Thách thức lớn thứ hai đối với USD đến từ kỷ nguyên tiền tệ kỹ thuật số, mở ra cánh cửa cho một trật tự tài chính mới.

CBDC và tốc độ phát triển: Tính đến giữa năm 2025, đã có 134 quốc gia thử nghiệm hoặc vận hành tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC). Tốc độ phát triển nhanh, chi phí thấp và tính tức thời của hệ thống này đang thách thức vai trò trung tâm của USD trong thanh toán quốc tế.

Sức mạnh của Stablecoin: Tổng giá trị stablecoin lưu hành đã vượt 300 tỷ USD (hơn 99% neo theo USD) và được dự báo có thể chạm 2.000 tỷ USD vào năm 2028. Tổng giá trị giao dịch hằng năm của stablecoin có thể vượt kênh thanh toán truyền thống trong thập kỷ tới.

Dù các lớp tài sản mới như CBDC hay Stablecoin đang trỗi dậy, ông Trịnh Hà vẫn kết luận rằng chúng vẫn cần được bảo chứng bằng USD, một yếu tố giúp đồng bạc xanh duy trì vị thế mạnh mẽ hơn nữa trong thời gian tới. Tuy nhiên, sự dịch chuyển này vẫn đòi hỏi các nhà đầu tư phải quan sát kỹ kinh tế Mỹ để nhận diện rõ cơ hội và thách thức với nền kinh tế toàn cầu.