Tiền rẻ kết thúc, cuộc chơi đổi khác?

Sự kết thúc của kỷ nguyên tiền rẻ toàn cầu cùng mức lạm phát cơ bản chạm sát trần kế hoạch đang đặt chính sách tiền tệ Việt Nam trước bài toán đánh đổi. Để thúc đẩy mục tiêu tăng trưởng kinh tế, cơ quan điều hành buộc phải chấp nhận gia tăng cung tiền và mức lạm phát cao hơn thay vì áp đặt lãi suất hành chính.

Lợi suất trái phiếu chính phủ toàn cầu tăng mạnh, buộc Việt Nam phải tìm điểm cân bằng giữa hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát trong bối cảnh chi phí vốn gia tăng.

Thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu ghi nhận những biến động đáng chú ý khi lợi suất tăng mạnh tại nhiều nước lớn. Nhật Bản chứng kiến lợi suất ở mức cao nhất trong nhiều thập kỷ, trong khi Mỹ cũng ghi nhận áp lực tăng. Những diễn biến này cho thấy thời kỳ tiền rẻ kéo dài nhiều năm đã thực sự kết thúc, buộc thị trường và doanh nghiệp phải thích ứng với mặt bằng chi phí vốn cao hơn. Hiện tượng bán tháo trái phiếu đang diễn ra khá phổ biến, khi nhà đầu tư chuyển hướng tìm kiếm các tài sản khác như vàng.

Việt Nam đang đối mặt bài toán cân bằng giữa duy trì lãi suất thấp để hỗ trợ tăng trưởng và kiểm soát lạm phát. Nếu chấp nhận lạm phát cao hơn (5-7%), có thể duy trì mặt bằng lãi suất thấp hơn, nhưng điều kiện đi kèm là phải tăng cung tiền tương ứng. Theo ước tính, nếu tăng trưởng thực đạt 10% và lạm phát khoảng 5%, GDP danh nghĩa sẽ tăng khoảng 15%, đòi hỏi tổng phương tiện thanh toán phải tăng tương ứng. Tuy nhiên, CPI bình quân 8 tháng năm 2026 đã tăng 4,45%, sát mục tiêu kiểm soát 4,5%, cho thấy dư địa điều hành đang bị thu hẹp.

Khi lãi suất duy trì ở mức cao, doanh nghiệp Việt Nam phải chào lãi suất phát hành trái phiếu cao hơn đáng kể so với lãi suất tiền gửi ngân hàng để thu hút nhà đầu tư. Điều này làm tăng chi phí huy động vốn, nhất là với các doanh nghiệp có nhu cầu vốn lớn hoặc cần liên tục huy động để đảo nợ. Ngành bất động sản chịu áp lực nặng nề nhất do nhu cầu vốn lớn và thời gian thu hồi dài. Ngành giao thông vận tải ghi nhận tăng 9,57% trong quý II/2026, ảnh hưởng tới chi phí sản xuất toàn nền kinh tế, trong khi doanh nghiệp vừa và nhỏ gặp khó khăn nhất trong tiếp cận vốn.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam sẽ khó có thể phục hồi mạnh trong ngắn hạn nếu mặt bằng lãi suất toàn cầu duy trì ở mức cao. Nhà đầu tư có xu hướng lựa chọn gửi tiền tại ngân hàng do mức độ an toàn cao hơn, đặc biệt khi chênh lệch lợi suất giữa hai kênh đầu tư không đủ lớn để bù đắp rủi ro. Quá trình phục hồi vẫn có thể tiếp diễn, nhưng sẽ phụ thuộc rất lớn vào diễn biến lãi suất toàn cầu, mức độ hấp dẫn của trái phiếu so với tiền gửi ngân hàng và khả năng kiểm soát chi phí vốn của doanh nghiệp trong 6-12 tháng tới.