MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Tiền ngập kho, tín dụng vẫn "khát"

Cung tiền và tín dụng tăng vượt tốc độ huy động, tạo khoảng hụt 1,6 triệu tỷ đồng và đẩy LDR lên sát ngưỡng 110%. Áp lực vốn leo thang buộc các ngân hàng phải nâng lãi suất huy động, đồng thời vay bù qua liên ngân hàng, OMO và phát hành trái phiếu để vá dòng tiền.

Đến tháng 9/2025, M2 đã chạm gần 20 triệu tỷ đồng, tăng 11,53% so với cuối năm trước – mức mở rộng cho thấy dòng tiền được nới đáng kể nhằm hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng 8,3–8,5%, thúc đẩy đầu tư công và duy trì mặt bằng lãi suất thấp. Phần lớn M2 là tiền gửi của khách hàng tại các tổ chức tín dụng; phần còn lại nằm ở tiền mặt lưu thông và các khoản tương đương tiền. Do chưa loại trừ giấy tờ có giá giữa các ngân hàng, M2 thực tế còn cao hơn phần vốn huy động thuần.

Chỉ trong 9 tháng, cung tiền tăng thêm 2,1 triệu tỷ đồng; nếu tính từ đầu 2024, mức tăng lũy kế đạt gần 4 triệu tỷ đồng – phản ánh giai đoạn nới lỏng tiền tệ mạnh mẽ kéo dài gần hai năm.

Trong khi đó, tín dụng tăng 13,86%, nhanh hơn đáng kể so với cung tiền và đặc biệt vượt xa tốc độ tăng của tiền gửi (tăng 9,84%). Ba chỉ số cùng đi lên nhưng nhịp khác nhau, cho thấy dòng vốn cho vay đang tăng nhanh hơn khả năng tạo nguồn.

Tín dụng bứt tốc vượt huy động, tạo lỗ hổng vốn kỷ lục 1,6 triệu tỷ đồng

Đến cuối tháng 9/2025, tổng dư nợ đạt 17,78 triệu tỷ đồng – tăng hơn 4,3 triệu tỷ đồng chỉ trong 21 tháng, tạo sức ép lớn lên khả năng tự cân đối vốn của hệ thống. Trong khi đó, tiền gửi mới đạt 16,18 triệu tỷ đồng, thấp hơn dư nợ khoảng 1,6 triệu tỷ đồng – mức thiếu hụt lớn nhất nhiều năm.

Tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) từ 103% đầu 2024 đã tăng lên 110% vào tháng 9/2025, vượt xa vùng an toàn truyền thống. Khoảng chênh lệch này không được bù bằng tiền gửi mà chủ yếu dựa vào vốn ngắn hạn: vay liên ngân hàng, phát hành giấy tờ có giá, nguồn OMO và tái cấp vốn của Ngân hàng Nhà nước.

Riêng quý III/2025, lượng bơm ròng qua OMO đã vượt 1 triệu tỷ đồng; tới tháng 11, dư nợ OMO còn duy trì gần 0,28 triệu tỷ đồng. Vai trò “đệm thanh khoản” của NHNN vì vậy trở nên then chốt.

Khi tín dụng tăng nhanh, nhiều ngân hàng đẩy mạnh vay vốn trên liên ngân hàng, kéo lãi suất qua đêm và lãi suất kỳ hạn ngắn nhích lên, phản ánh chi phí vốn biên tăng và rủi ro xoay vòng nguồn ngắn hạn lớn hơn.

Những ngân hàng có CASA thấp càng chịu áp lực, phải tăng lãi suất huy động để hút nguồn dài hạn và giảm phụ thuộc vào vốn ngắn hạn biến động mạnh. Song song, họ đẩy mạnh phát hành chứng chỉ tiền gửi và trái phiếu kỳ hạn 2–3 năm với lợi suất 6,0–6,3%, chấp nhận chi phí vốn cao hơn để tăng “độ dày” thanh khoản.

Từ 2019 đến nay, tiền gửi dân cư tăng mạnh từ 4,5 triệu tỷ lên 7,83 triệu tỷ đồng; tiền gửi tổ chức kinh tế từ khoảng 3,3 triệu tỷ lên 8,35 triệu tỷ đồng. Riêng giai đoạn 2024–9/2025, huy động tăng tổng cộng khoảng 20%.

Trong cơ cấu huy động, CASA của 27 ngân hàng niêm yết đạt 21,5% – phản ánh lượng tiền nằm trên tài khoản thanh toán ngày càng lớn. Đây là hệ quả của xu hướng giao dịch không tiền mặt bùng nổ, dòng tiền doanh nghiệp luân chuyển liên tục qua tài khoản và việc dân cư giữ lại phần lớn tiền chi tiêu trên tài khoản thay vì chuyển sang kỳ hạn.

Tỷ trọng tiền mặt/M2 giảm liên tục, cho thấy phần lớn giao dịch đã dịch chuyển vào hệ thống ngân hàng.

Về cơ chế, tiền gửi không chỉ tăng nhờ lãi suất mà được tạo ra từ chính hoạt động tín dụng: mỗi khoản vay mới làm tăng tài sản cho vay, đồng thời tạo ra tiền gửi mới khi dòng tiền được chi trả và quay lại hệ thống. Dòng vốn vì vậy chủ yếu luân chuyển trong nội bộ hệ thống ngân hàng, chỉ một phần nhỏ rời khỏi dưới dạng tiền mặt hay thanh toán xuyên biên giới.

Chính cơ chế này khiến tiền gửi tiếp tục lập đỉnh dù tín dụng vượt xa huy động. Song khoảng cách giữa tốc độ cho vay và tốc độ tạo nguồn ngày càng nới rộng, buộc nhiều ngân hàng phải tăng huy động kỳ hạn dài, đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá và tìm đến các kênh bù đắp thanh khoản như OMO để duy trì an toàn hệ thống.