Thời của IPO đã tới?

Phân tích chuyên sâu từ diễn biến chu kỳ, áp lực thắt chặt room ngân hàng và xung lực từ các thương vụ quy mô lớn của khối quốc doanh lẫn tư nhân giai đoạn 2026 - 2027.

Sau giai đoạn sôi động của năm 2025 với nhiều thương vụ IPO lớn, hoạt động chào bán cổ phiếu lần đầu ra công chúng trong 6 tháng đầu năm 2026 diễn biến khá dè dặt. Một số thương vụ vẫn được triển khai nhưng quy mô và mức độ lan tỏa chưa đạt kỳ vọng.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Ngân hàng Đầu tư Chứng khoán An Bình (ABS), có ba nguyên nhân chính khiến thị trường IPO chậm lại.

Thứ nhất, yếu tố chu kỳ khi phần lớn doanh nghiệp thường hoàn tất thủ tục và lựa chọn lên sàn vào giai đoạn cuối năm. Thứ hai, thanh khoản thị trường chứng khoán suy giảm trong quý II khiến nhiều doanh nghiệp chủ động lùi kế hoạch nhằm chờ điều kiện thuận lợi hơn. Bên cạnh đó, việc khối ngoại liên tục bán ròng cũng ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý huy động vốn.

Tuy nhiên, triển vọng được đánh giá có thể cải thiện từ cuối quý III nếu dòng vốn ngoại quay trở lại, đặc biệt trong bối cảnh kỳ vọng nâng hạng thị trường vẫn được duy trì.

Nhu cầu vốn lớn tạo động lực cho IPO

Theo ước tính, nhu cầu đầu tư của Việt Nam có thể tăng từ khoảng 160 tỷ USD/năm hiện nay lên 270 tỷ USD vào năm 2030, trước khi đạt khoảng 500 tỷ USD vào năm 2045.

Quy mô vốn khổng lồ này tạo áp lực lớn lên hệ thống tín dụng. Trong khi dư địa tăng trưởng tín dụng ngày càng hạn chế, thị trường vốn được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng hơn trong việc cung cấp nguồn lực cho nền kinh tế.

Điều này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp chưa niêm yết lựa chọn IPO để huy động vốn thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào ngân hàng.

Theo đánh giá của ABS, từ nay đến cuối năm có thể xuất hiện hai nhóm IPO đáng chú ý gồm doanh nghiệp Nhà nước trong quá trình cổ phần hóa, thoái vốn và các doanh nghiệp tư nhân quy mô lớn ở lĩnh vực bán lẻ, công nghệ, tài chính, truyền thông hay hạ tầng.

2027 có thể là điểm rơi của chu kỳ IPO mới

Theo chuyên gia ABS, thị trường có thể bước vào chu kỳ IPO trị giá khoảng 50 tỷ USD trong giai đoạn 2026-2028, trong đó năm 2027 được xem là thời điểm hội tụ nhiều điều kiện thuận lợi nhất.

Bên cạnh áp lực huy động vốn, việc Chính phủ thúc đẩy cổ phần hóa, nâng tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng tại doanh nghiệp Nhà nước và hoàn thiện thị trường vốn được kỳ vọng sẽ bổ sung nguồn hàng chất lượng cho chứng khoán Việt Nam.

Ở khu vực tư nhân, nhiều doanh nghiệp lớn cũng được thị trường kỳ vọng sẽ triển khai IPO trong thời gian tới nếu điều kiện thanh khoản và định giá cải thiện.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng khả năng bùng nổ của IPO vẫn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như diễn biến lãi suất toàn cầu, xu hướng dòng vốn ngoại, sức hấp thụ của thị trường cũng như tiến độ cải cách thị trường chứng khoán trong nước.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn của nền kinh tế ngày càng lớn, IPO được xem là xu hướng tất yếu. Tuy nhiên, tốc độ hồi phục của thị trường huy động vốn sẽ phụ thuộc nhiều vào khả năng cải thiện thanh khoản và niềm tin của nhà đầu tư trong giai đoạn tới.