Thoái vốn 2026: Đọc chu kỳ, nắm vận hội

Lịch sử thị trường cho thấy, mỗi làn sóng thoái vốn Nhà nước quy mô lớn đều khuấy động giá cổ phiếu với biên độ mạnh, nhưng cũng đồng thời trở thành “phép thử” khắc nghiệt, nơi không ít nhà đầu tư phải trả giá vì sai thời điểm.

Những phiên giao dịch đầu tiên của năm dương lịch 2026 đã chứng kiến sự xoay trục rõ rệt của dòng tiền trên thị trường chứng khoán. Sau quãng thời gian trầm lắng kéo dài từ cuối quý IV/2025, thanh khoản bất ngờ bùng nổ, nhiều nhóm cổ phiếu tăng mạnh, thậm chí liên tiếp đóng cửa trong trạng thái “tím trần”. Trong bối cảnh đó, một từ khóa nhanh chóng trở thành tâm điểm bàn luận của giới đầu tư: Nghị quyết 79-NQ/TW về thoái vốn và cơ cấu lại doanh nghiệp Nhà nước.

Chỉ trong một tuần, giá trị giao dịch bình quân trên sàn HoSE đã vọt lên vùng 35.000–40.000 tỷ đồng mỗi phiên. Dòng tiền quay lại thị trường không còn mang tính dàn trải, mà tập trung rõ rệt vào các doanh nghiệp có yếu tố Nhà nước, đặc biệt là những cái tên gắn với kỳ vọng thoái vốn hoặc giảm tỷ lệ sở hữu trong thời gian tới.

Tuy nhiên, từ chính sách đến thực thi, từ kỳ vọng đến hiệu quả đầu tư thực tế, “sóng thoái vốn Nhà nước” chưa bao giờ là câu chuyện đơn giản. Nghị quyết 79 đang thực sự tạo ra điều gì, và nhà đầu tư cần tiếp cận con sóng này theo cách nào để tránh trả giá vì sai thời điểm?

Nghị quyết 79 tác động gì tới thị trường?

Về bản chất, Nghị quyết 79 đặt trọng tâm vào việc đẩy mạnh thoái vốn Nhà nước tại các tập đoàn, tổng công ty và doanh nghiệp mà Nhà nước không cần nắm giữ chi phối. Mục tiêu không chỉ dừng lại ở thu ngân sách, mà hướng tới cơ cấu lại danh mục đầu tư công, nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và mở rộng không gian cho khu vực tư nhân phát triển.

Khác với nhiều văn bản trước đây, Nghị quyết 79 nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh tiến độ, minh bạch hóa quá trình định giá và bán vốn, đồng thời gắn trách nhiệm người đứng đầu với kết quả thực hiện. Nguồn lực thu được từ thoái vốn được định hướng tái phân bổ cho các lĩnh vực then chốt như ổn định kinh tế vĩ mô, phát triển hệ thống tài chính – ngân hàng, hạ tầng và các ngành nền tảng của nền kinh tế.

Trong bối cảnh đó, thị trường chứng khoán trở thành kênh phản ánh sớm nhất kỳ vọng chính sách. Dòng tiền có xu hướng tìm đến những doanh nghiệp Nhà nước hoặc doanh nghiệp có vốn Nhà nước còn dư địa cải thiện quản trị, mở room sở hữu và nâng cao hiệu quả hoạt động.

Top cổ phiếu tăng giá mạnh trong 5 phiên gần nhất

Những nhóm cổ phiếu “bắt sóng” Nghị quyết 79

Ngay sau khi Nghị quyết 79 được ban hành, hàng loạt nhóm cổ phiếu gắn với câu chuyện thoái hoặc giảm vốn Nhà nước đã bứt phá mạnh.

Ở nhóm ngân hàng quốc doanh, chỉ trong 5 phiên giao dịch, BIDV (BID) tăng 26,6%, Vietcombank (VCB) tăng 26,8% và VietinBank (CTG) tăng gần 14,6%, đồng loạt thiết lập các đỉnh lịch sử mới. Đây là nhóm được hưởng lợi trực tiếp từ cơ chế cho phép giữ lại lợi nhuận và nguồn thu từ thoái vốn để tăng vốn điều lệ, qua đó mở rộng dư địa tăng trưởng tín dụng.

Tại nhóm viễn thông – hạ tầng gắn với khối Nhà nước, các cổ phiếu trong hệ sinh thái Viettel cũng ghi nhận mức tăng ấn tượng: CTR tăng 20,7%, VTP tăng 19,8% và VGI tăng hơn 42% chỉ trong một tuần.

Nhóm cao su – khu công nghiệp trở thành tâm điểm khác khi GVR tăng khoảng 25%, còn DPR và PHR lần lượt tăng trên 10%. Câu chuyện chuyển đổi đất cao su sang khu công nghiệp theo cơ chế giá thị trường được xem là “chìa khóa” mở ra dư địa tăng giá tài sản.

Ở nhóm dầu khí, các cổ phiếu BSR và PLX cùng tăng trên 20%, trong khi GAS tăng tới 34%, phản ánh kỳ vọng vào vai trò chủ đạo của Nhà nước trong bảo đảm an ninh năng lượng và triển khai các dự án trọng điểm.

Điểm chung của các nhóm cổ phiếu này là đều gắn với tinh thần cốt lõi của Nghị quyết 79: tái cấu trúc sở hữu Nhà nước, minh bạch hóa quản trị và giải phóng nguồn lực bị “đóng băng” nhiều năm.

Nhìn lại lịch sử: Sóng lớn nhưng không dễ ăn

Dữ liệu lịch sử cho thấy, mỗi đợt thoái vốn Nhà nước quy mô lớn đều tạo ra những con sóng giá rất mạnh, song không phải lúc nào cũng mang lại lợi nhuận bền vững cho nhà đầu tư.

Cuối năm 2016, thương vụ SCIC cùng đối tác F&N thoái vốn tại Vinamilk (VNM) với giá trị gần 11.300 tỷ đồng từng đẩy cổ phiếu này tăng khoảng 2,5 lần so với đầu năm 2015. Tuy nhiên, sau khi thương vụ hoàn tất, giá VNM gần như đi ngang suốt nhiều năm và đến nay vẫn giao dịch quanh vùng giá của gần một thập kỷ trước.

Tương tự, thương vụ Bộ Công Thương thoái vốn tại Sabeco (SAB) cho ThaiBev vào cuối năm 2017 từng khiến giá cổ phiếu tăng gần 3 lần chỉ trong một năm. Thế nhưng sau 8 năm đổi chủ, SAB đã mất khoảng 60% giá trị so với đỉnh, quay về gần vùng giá thời điểm mới niêm yết.

Ngược lại, Vinaconex (VCG) là một ngoại lệ hiếm hoi. Sau khi Nhà nước thoái vốn cho nhóm An Quý Hưng năm 2018, cổ phiếu này không chỉ tăng mạnh trước thoái vốn mà còn duy trì xu hướng đi lên nhờ cải tổ quản trị và chiến lược kinh doanh rõ ràng.

Lịch sử cho thấy, giá cổ phiếu thường phản ánh kỳ vọng trước khi thoái vốn diễn ra, trong khi hiệu quả dài hạn phụ thuộc rất lớn vào chất lượng cổ đông mới và năng lực tái cấu trúc doanh nghiệp.

Một số thương vụ thoái vốn Nhà nước tiêu biểu trong giai đoạn 2016-2018

Cơ hội lớn, nhưng không dành cho người thiếu kỷ luật

Theo giới phân tích, Nghị quyết 79 tác động tới thị trường thông qua ba cơ chế chính: giữ lại nguồn lực để tăng vốn, phân tách doanh nghiệp chiến lược – thương mại và khai thác hiệu quả quỹ đất theo giá thị trường.

Nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước được đánh giá là trụ cột hưởng lợi rõ rệt nhất, khi vừa giữ vai trò “xương sống” của nền kinh tế, vừa được tháo gỡ các nút thắt về vốn và quản trị. Tuy nhiên, các chuyên gia cũng lưu ý rằng quá trình thoái vốn không thể diễn ra nhanh chóng và luôn tồn tại độ trễ giữa kỳ vọng chính sách và thực tế triển khai.

Từ góc độ đầu tư, sóng thoái vốn Nhà nước hấp dẫn bởi quy mô lớn và tác động lan tỏa mạnh, nhưng cũng là con sóng đòi hỏi sự tỉnh táo cao độ. Cơ hội nằm ở việc đón đầu kỳ vọng chính sách tại các ngành trọng điểm như ngân hàng, năng lượng, tài nguyên và hạ tầng. Trong khi đó, rủi ro đến từ việc giá cổ phiếu đã phản ánh quá sớm kỳ vọng, còn quá trình thoái vốn thực tế có thể kéo dài nhiều năm, thậm chí bị trì hoãn.

Bài học từ VNM, SAB hay nhiều doanh nghiệp “khó bán” trong danh mục SCIC cho thấy không phải mọi cổ phiếu có tỷ lệ sở hữu Nhà nước cao đều là câu chuyện đầu tư hấp dẫn. Sự khác biệt nằm ở việc phân biệt được “sóng tin” và giá trị dài hạn, giữa kỳ vọng chính sách và năng lực thay đổi thực chất của doanh nghiệp.

Với nhà đầu tư, bắt sóng thoái vốn chỉ thực sự hiệu quả khi đi kèm kỷ luật chốt lời, hiểu rõ vòng đời của con sóng và lựa chọn đúng những doanh nghiệp có khả năng chuyển mình sau khi giảm tỷ lệ sở hữu vốn Nhà nước.