Thị trường lớn hơn, giám sát phải sâu hơn

Việc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX) áp dụng cơ chế giám sát tăng cường trước, trong và sau các kỳ cơ cấu chỉ số là bước chuyển tất yếu nhằm bảo vệ tính công bằng, minh bạch và củng cố niềm tin vững chắc cho dòng vốn quốc tế.

Khi Việt Nam chuẩn bị bước vào nhóm thị trường mới nổi thứ cấp, cơ chế giám sát tăng cường trước, trong và sau cơ cấu chỉ số trở thành yêu cầu cấp thiết để bảo vệ tính công bằng và minh bạch.

Thị trường lớn hơn, giám sát phải sâu hơn

Kỳ cơ cấu chỉ số là thời điểm có thể phát sinh khối lượng giao dịch lớn và biến động mạnh. Các quỹ mô phỏng chỉ số phải điều chỉnh danh mục, khối lượng giao dịch có thể tập trung vào thời điểm xác định giá đóng cửa. Giám sát xuyên suốt ba giai đoạn - trước, trong và sau cơ cấu - giúp nhận diện giao dịch bất thường và hạn chế nguy cơ lợi dụng biến động cung cầu để tác động đến giá. Cơ chế này cũng có tác dụng phòng ngừa, góp phần nâng cao kỷ luật thị trường khi khối lượng giao dịch nhà đầu tư nước ngoài gia tăng.

Hệ thống giám sát cần bảo đảm khả năng định danh và truy xuất thông tin xuyên suốt từ đặt lệnh đến thanh toán. Năng lực giám sát liên thị trường là yếu tố quan trọng, đòi hỏi phân tích mẫu hình giao dịch và mối liên hệ giữa các tài khoản thay vì chỉ dựa vào ngưỡng cảnh báo đơn lẻ. Công ty chứng khoán cần nâng hiệu quả kiểm soát nội bộ, bảo mật thông tin khách hàng. Cơ chế phối hợp giữa sở giao dịch, cơ quan quản lý và thành viên thị trường cần thông suốt. Khả năng kiểm thử tải, xây dựng phương án dự phòng và hạ tầng bù trừ, thanh toán cũng cần được chú trọng.

Nhà đầu tư tổ chức nước ngoài cần tiếp cận thông tin đầy đủ, kịp thời và có thể so sánh. Cần tiếp tục cải thiện công bố thông tin bằng tiếng Anh đồng thời với bản tiếng Việt, nâng khả năng tiếp cận thông tin về sở hữu nước ngoài và giao dịch người nội bộ. Lộ trình áp dụng chuẩn mực báo cáo tài chính quốc tế sẽ tăng khả năng so sánh thông tin doanh nghiệp. Hiệu quả xử lý vi phạm, tốc độ xử lý và khả năng thu hồi lợi ích bất chính cũng là yếu tố quan trọng với tính răn đe.

Nâng hạng tạo điều kiện để thị trường Việt Nam tiếp cận rộng hơn với dòng vốn quốc tế, nhưng khả năng thu hút vốn dài hạn còn phụ thuộc vào chất lượng hàng hóa, khả năng tiếp cận thị trường và tính ổn định của môi trường đầu tư. Nâng cao chất lượng giám sát cần đi cùng với tiếp tục hoàn thiện nền tảng vận hành để củng cố niềm tin của nhà đầu tư.