Thị trường đang chờ "câu chuyện" mới

Bước sang nửa cuối năm 2026 trong trạng thái "phòng thủ và chờ đợi", thị trường chứng khoán đối mặt với đợt bán ròng 79.800 tỷ đồng từ khối ngoại và đà giảm tốc lợi nhuận doanh nghiệp xuống 14,1%, nhưng lại hé mở vùng chiết khấu giá thấp nhất 2 năm qua.

Sự lệch pha khi Ngân hàng - Bất động sản chiếm tới 64% vốn hóa trong khi ngành công nghệ chỉ chiếm chưa đầy 10% đang buộc dòng tiền thông minh sàng lọc gắt gao, chuyển hướng vào các doanh nghiệp có câu chuyện riêng biệt thay vì kỳ vọng tăng trưởng diện rộng.

Khối nhà đầu tư nước ngoài đã giảm tỷ trọng giao dịch trên HOSE từ 18-20% (2009-2016) xuống 13,6% vào giữa năm 2026, còn trên HNX giảm từ 25% xuống 4,3%. Khối ngoại bán ròng 79.800 tỷ đồng trong nửa đầu năm, tuy nhiên vai trò của họ trên thị trường ngày càng thu hẹp. Bù lại, nhà đầu tư trong nước tiếp tục hấp thụ khối lượng cổ phiếu bán ra đáng kể, giúp chỉ số VN-Index duy trì ở mức 1.860 điểm vào 30/6, cao hơn 1.784,49 điểm cuối năm 2025. Kỳ vọng nâng hạng FTSE Russell có hiệu lực từ 21/9/2026 có thể mở rộng cơ hội khi các quỹ đầu tư xem xét phân bổ vốn vào Việt Nam.

Thị trường chứng khoán Việt Nam tập trung quá lớn vào tài chính-ngân hàng và bất động sản, chiếm khoảng 64% tổng vốn hóa, tăng từ 56% năm 2020. Điều này khiến dòng tiền tập trung vào một số ít cổ phiếu lớn, làm méo mó tín hiệu thị trường. Ngược lại, các ngành công nghệ, sản xuất và dịch vụ chỉ chiếm hơn 10% vốn hóa, dù đây là động lực cốt lõi của nền kinh tế. Vấn đề này không phải thiếu tăng trưởng kinh tế, mà là khoảng cách giữa chất lượng tăng trưởng GDP và chất lượng sản phẩm trên thị trường vốn.

Sau đợt điều chỉnh tháng 5/2026, chỉ số P/E trượt của toàn thị trường giảm từ 13 lần xuống 12 lần. Mặt bằng định giá hiện tại là thấp nhất ghi nhận trong vòng hai năm trở lại đây. Khoảng 76% cổ phiếu được các tổ chức tài chính theo dõi đang giao dịch ở vùng giá thấp, một con số tương đương với đánh giá của VinaCapital. Vùng chiết khấu hiện tại cung cấp biên an toàn cao, mở ra cơ hội chiến lược để nhà đầu tư cân nhắc tích lũy cổ phiếu cho chu kỳ tăng trưởng mới.

Dựa trên dữ liệu từ 928 doanh nghiệp (đại diện 87,2% vốn hóa), tổng lợi nhuận sau thuế 2026 dự kiến chỉ tăng 14,1%, mức thấp nhất trong ba năm và giảm so với mức 32,2% năm 2025. Nhóm phi tài chính dự kiến tăng trưởng 10,7% sau khi hồi phục mạnh từ nền thấp, trong khi nhóm tài chính kỳ vọng trở thành động lực chính với mức 17,2%. Câu chuyện đầu tư năm 2026 sẽ không dựa trên bứt phá chung, mà tập trung vào các doanh nghiệp có tăng trưởng thực chất, định giá hợp lý hoặc có những cải thiện riêng về cấu trúc tài sản.

Nhà đầu tư dài hạn tìm kiếm một thị trường có cơ cấu ngành cân bằng, doanh nghiệp chất lượng, quản trị minh bạch và khả năng chuyển hóa tăng trưởng GDP thành tăng trưởng lợi nhuận. Các vấn đề liên quan quản trị doanh nghiệp và tính minh bạch kinh doanh vẫn ảnh hưởng đến niềm tin nhà đầu tư tổ chức. Việc nghiên cứu điều chỉnh quy định niêm yết, dỡ bỏ rào cản cho doanh nghiệp kinh tế số và đổi mới sáng tạo là cần thiết để nâng cao chất lượng sản phẩm thị trường và sức hút của các quỹ ngoại.