#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thí điểm sàn tài sản mã hóa: Nỗi lo “có sàn nhưng vắng giao dịch”

Trước thời điểm thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa, giới chuyên gia cảnh báo thách thức lớn nhất không nằm ở hạ tầng hay pháp lý, mà ở nguy cơ thị trường vận hành hình thức: có sàn nhưng thiếu dòng giao dịch thực chất.

Việt Nam đang lựa chọn cách tiếp cận chủ động với tài sản mã hóa, đưa lĩnh vực này vào khuôn khổ quản lý thay vì để thị trường tự phát. Tại Nghị quyết số 23 về phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 1/2026, Chính phủ yêu cầu triển khai thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa trước ngày 28/2/2026, đồng thời nhấn mạnh các nguyên tắc an toàn, minh bạch và lành mạnh.

Trước đó, từ tháng 9/2025, Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP đã chính thức xác lập chương trình thí điểm thị trường tài sản mã hóa trong thời gian 5 năm. Quy trình cấp phép và vận hành tiếp tục được cụ thể hóa tại Quyết định 96/QĐ-BTC của Bộ Tài chính ban hành ngày 20/1/2026, mở ra hành lang pháp lý đầu tiên cho một thị trường lâu nay chủ yếu dựa vào các nền tảng giao dịch ở nước ngoài.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia đến từ Đại học RMIT Việt Nam, bài toán lớn nhất của giai đoạn thí điểm không chỉ là “có sàn”, mà là làm sao để sàn thực sự có giao dịch, có thanh khoản và tạo được niềm tin đủ lớn để thu hút dòng tiền hợp pháp.

Bước khai mở không thể né tránh

Phân tích bối cảnh thị trường, Nguyễn Nhật Minh, giảng viên ngành kinh doanh ứng dụng blockchain, cho rằng rủi ro lớn nhất của thị trường tài sản mã hóa Việt Nam trong nhiều năm qua nằm ở tình trạng “vô chủ quản”. Khi xảy ra sự cố như sàn sập, mất tài sản, lừa đảo rút thanh khoản hay thao túng giá, nhà đầu tư gần như không có cơ chế bảo vệ hiệu quả, còn cơ quan quản lý thiếu dữ liệu và công cụ để can thiệp kịp thời.

Trong bối cảnh đó, ông đánh giá cao vai trò “mở đường” của Nghị quyết 05, khi lần đầu tiên xóa bỏ vùng xám pháp lý bằng việc xác lập phạm vi thí điểm rõ ràng và mô hình các tổ chức trung gian được cấp phép. Cơ chế mới cho phép tài sản mã hóa được đưa vào hệ thống lưu ký trong nước, đồng thời giảm rủi ro lừa đảo thông qua yêu cầu minh bạch thông tin, giao dịch và thanh toán bằng VND, tuân thủ quy định phòng chống rửa tiền, an toàn thông tin và an ninh mạng. Đáng chú ý, chính sách thuế trong giai đoạn đầu được thiết kế tạm thời theo hướng tương đồng với chứng khoán.

“Chúng ta cần làm ‘két sắt và hàng rào’ trước khi mở ‘chợ’,” ông Minh nhấn mạnh, cho rằng đây là những bước khai mở bắt buộc nếu Việt Nam muốn hình thành một thị trường tài sản mã hóa minh bạch và bền vững.

Điều kiện để thị trường vận hành thực chất

Bên cạnh khung pháp lý, chính sách thuế được xem là yếu tố then chốt quyết định khả năng thu hút dòng giao dịch thật. Lê Hồng Hạnh, giảng viên ngành tài chính, cho rằng đề xuất áp thuế 0,1% trên doanh thu mỗi lần chuyển nhượng đối với nhà đầu tư cá nhân có thể trở thành rào cản nếu áp dụng cho mọi loại giao dịch, bao gồm cả các giao dịch hoán đổi giữa các tài sản mã hóa.

Theo bà Hạnh, với nhà đầu tư giao dịch tần suất cao, chi phí thuế tích lũy sẽ rất lớn, làm giảm động lực tham gia thị trường trong nước. Trong khi đó, thông lệ quốc tế thường ưu tiên đánh thuế trên phần lợi nhuận thực tế phát sinh (capital gains tax), thay vì đánh vào doanh thu, nhằm tránh tình trạng nhà đầu tư phải nộp thuế ngay cả khi chưa có lãi.

Từ kinh nghiệm quốc tế, bà đề xuất Việt Nam nên cân nhắc đánh thuế tại thời điểm chuyển đổi từ tài sản mã hóa sang VND, hoặc thiết kế thuế dựa trên phần lãi ròng. “Nếu thuế gắn với lợi nhuận thực tế, nhà đầu tư dài hạn sẽ ít chịu tác động, trong khi Nhà nước vẫn đảm bảo được nguồn thu khi giá trị gia tăng thực sự phát sinh,” bà nhận định.

Tựu trung, các chuyên gia cho rằng thí điểm sàn giao dịch tài sản mã hóa là bước đi cần thiết và đúng thời điểm. Nhưng để tránh kịch bản “có sàn mà không có giao dịch”, Việt Nam cần đồng thời xây dựng nền tảng pháp lý đủ chặt, chính sách thuế hợp lý và cơ chế vận hành đủ hấp dẫn để dòng tiền thật sẵn sàng ở lại.