MỚI

Tính thuế TNCN 2026

#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Thanh khoản căng thẳng, có tác động đến thị trường chứng khoán?

Nội dung chính

1. Thanh khoản hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực rõ rệt

2. Quan hệ giữa thanh khoản và TTCK

3. Hàm ý chính sách và đầu tư

4. Góc nhìn tác giả

Thanh khoản hệ thống ngân hàng đang chịu áp lực rõ rệt

Nguyên nhân cốt lõi đến từ tăng trưởng tín dụng vượt xa tăng trưởng tiền gửi. Tính đến cuối tháng 9/2025, tín dụng tăng 13,9% YTD, trong khi tiền gửi chỉ tăng 9,8%, tạo ra khoảng chênh lệch kỷ lục gần 1,6 triệu tỷ đồng (≈60 tỷ USD) – tương đương ~9% tổng dư nợ tín dụng. Điều này buộc các ngân hàng phải phụ thuộc ngày càng nhiều vào thị trường liên ngân hàng và sự hỗ trợ của NHNN.

Trước áp lực thiếu hụt vốn, NHNN đã bơm ròng khoảng 290.000 tỷ đồng qua OMO (tính đến cuối tháng 11) và liên tục sử dụng công cụ hoán đổi USD–VND nhằm cung ứng VND ngắn hạn cho hệ thống. Lãi suất OMO đã lên mức trần chính sách 4,5%, trong khi lãi suất qua đêm liên ngân hàng có thời điểm lên tới 7,3% trong tháng 12, cao nhất kể từ năm 2011. Dù vậy, NHNN vẫn cho thấy ưu tiên rõ ràng là duy trì tăng trưởng kinh tế dựa trên tín dụng, thay vì thắt chặt chính sách tiền tệ

Quan hệ giữa thanh khoản và TTCK

- Ngắn hạn/hàng tháng: không tồn tại mối tương quan rõ ràng giữa lãi suất liên ngân hàng và biến động VN-Index. Thậm chí trong các tháng thanh khoản căng (12–2), thị trường vẫn ghi nhận lợi suất dương, đặc biệt tháng 1 có mức sinh lời bình quân cao nhất năm (~4,2%).

- Dài hạn/hàng năm: tác động là tiêu cực rất rõ. Các giai đoạn lãi suất liên ngân hàng bình quân vượt 10% (như 2008, 2011) đều trùng với các chu kỳ sụt giảm mạnh của VN-Index (-66% và -27%). Ngược lại, giai đoạn thanh khoản dồi dào, lãi suất cực thấp (2020–2021) chứng kiến thị trường tăng mạnh (+15% và +36%)

Hàm ý chính sách và đầu tư

Áp lực thanh khoản hiện tại là thực tế và mang tính cấu trúc, xuất phát từ mô hình tăng trưởng dựa mạnh vào tín dụng.

Trong ngắn hạn, biến động thanh khoản chưa nhất thiết gây sốc ngay cho TTCK, nhưng rủi ro trung – dài hạn sẽ gia tăng nếu căng thẳng thanh khoản kéo dài hoặc lan sang mặt bằng lãi suất đầu ra.

Môi trường lãi suất thấp vẫn là điều kiện quan trọng để duy trì xu hướng tích cực của thị trường chứng khoán; ngược lại, chỉ cần một sự dịch chuyển đáng kể sang mặt bằng lãi suất cao hơn cũng có thể kích hoạt điều chỉnh.

Góc nhìn tác giả

Thanh khoản hệ thống đang thắt chặt thật, không phải tin đồn. Tín dụng cuối T9 tăng 13,9% trong khi tiền gửi chỉ 9,8%, tạo “lỗ hổng” gần 1,6 triệu tỷ (~60 tỷ USD, ~9% dư nợ). Ngân hàng buộc phải vay liên ngân hàng nhiều hơn, và NHNN phải bơm mạnh qua OMO + swap USD–VND. Thanh khoản thị trường OMO được bơm ròng liên tục cho đến nay, O/N liên ngân hàng có lúc vọt lên 7,3% – cao nhất từ 2011. Tức là “máy bơm” đang chạy hết công suất để giữ nhịp.

Điều này chứng tỏ NHNN đang chọn ưu tiên tăng trưởng dựa trên tín dụng, nghĩa là sẽ còn “bơm – điều tiết” thay vì phanh gấp. Nhưng cái giá là độ nhạy lãi suất của hệ thống tăng lên: chỉ cần căng thêm một nhịp là lãi suất thị trường phản ứng ngay.

Về ngắn hạn, mối tương quan của sự căng thẳng thanh khoản dẫn đến TTCK “sập” - dữ liệu 21 năm cho thấy mối liên hệ tháng-qua-tháng không rõ rệt, thậm chí giai đoạn T12-T2 vẫn có thể xanh. Nhưng dài hạn mới là điểm mấu chốt, lịch sử cho thấy khi lãi suất liên ngân hàng bình quân vượt 10% (như 2008, 2011) thì VN-Index từng rơi mạnh (-66%, -27%). Ngược lại khi O/N dưới 1% (2020–2021) thị trường lại “thăng hoa” (+15%, +36%). Vậy nên rủi ro không nằm ở một phiên căng thanh khoản, mà nằm ở việc căng kéo dài và lan sang mặt bằng lãi suất.

Nếu NHNN tiếp tục giữ “đường bơm” để ưu tiên tăng trưởng, thị trường sẽ có cửa hồi phục theo nhịp thanh khoản được ổn định lại; lúc này dòng tiền sẽ chọn cổ phiếu có nền tảng – chịu lãi suất tốt. Nhưng với nền lãi suất cao, định giá thị trường sẽ thay đổi, cơ hội đầu tư không rõ rệt, các cổ phiếu sẽ có sự phân hóa.

Nguồn dữ liệu: HSC