Quản trị rủi ro tỷ giá – chìa khóa bảo vệ doanh nghiệp cuối 2025

Những tháng cuối năm 2025, tỷ giá USD/VND trở thành một trong những yếu tố tác động trực tiếp tới sức khỏe tài chính của doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Khi đồng USD liên tục tăng giá, bức tranh kinh doanh trở nên đa màu: người xuất khẩu có thêm lợi thế cạnh tranh, trong khi doanh nghiệp nhập khẩu lại đối diện với áp lực chi phí.

 

1. Diễn biến tỷ giá từ đầu năm

Ngay từ đầu 2025, đồng USD đã duy trì xu hướng mạnh lên khi Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tiếp tục chính sách tiền tệ thắt chặt để kiểm soát lạm phát. Cùng với đó, nhu cầu mua USD của doanh nghiệp nhập khẩu tăng cao trong quý 3 để thanh toán đơn hàng cuối năm, càng đẩy áp lực lên tỷ giá.

Đến ngày 20/09/2025, tỷ giá trung tâm do NHNN niêm yết ở mức 25.186 VND/USD, tăng 3,5% so với đầu năm.

Tại Vietcombank sáng 22/09, tỷ giá mua – bán USD ở mức 26.178 – 26.448 VND/USD, cũng tăng 3,5% so với đầu năm.

2. Tác động đa chiều đến doanh nghiệp

Doanh nghiệp nhập khẩu

Đồng nội tệ mất giá khiến chi phí vốn và giá thành hàng nhập khẩu tăng lên.

Doanh nghiệp vay ngoại tệ chịu áp lực trả nợ lớn hơn.

Với các mặt hàng cạnh tranh trực tiếp với hàng nội địa, giá thành cao khiến hàng nhập khẩu mất lợi thế, dẫn đến sụt giảm đơn hàng.

Doanh nghiệp xuất khẩu

Được hưởng lợi nhờ doanh thu quy đổi sang VND cao hơn, tăng khả năng cạnh tranh về giá trên thị trường quốc tế.

Tuy nhiên, nếu vẫn phụ thuộc lớn vào nguyên liệu nhập khẩu, lợi ích này sẽ bị bào mòn bởi chi phí đầu vào tăng cao.

Một số doanh nghiệp xuất khẩu sang Mỹ, EU cho biết đơn hàng cuối năm hiện chỉ đặt trước 3 tháng, ngắn hơn so với chu kỳ 6–8 tháng trước đây, phản ánh sự thận trọng của đối tác.

Hệ thống ngân hàng

Biến động tỷ giá vừa mở ra cơ hội kinh doanh ngoại hối, vừa đặt ra thách thức lớn về quản trị rủi ro.

Các khoản vay ngoại tệ rủi ro hơn khi khả năng trả nợ của doanh nghiệp bị ảnh hưởng.

Ngân hàng buộc phải thẩm định tín dụng chặt chẽ hơn và tăng cường yêu cầu về tài sản đảm bảo.

Nhu cầu giao dịch ngoại hối (spot, forward, swap, option) tăng cao, tạo lợi nhuận dịch vụ, song đòi hỏi quản lý trạng thái ngoại tệ cực kỳ thận trọng.

3. Giải pháp cho doanh nghiệp

Theo các chuyên gia, thay vì ứng phó bị động, doanh nghiệp cần xây dựng chiến lược quản trị rủi ro tỷ giá ngay từ đầu.

Doanh nghiệp xuất khẩu:

Bán ngoại tệ kỳ hạn (forward) để chốt tỷ giá.

Sử dụng quyền chọn bán (put option) nhằm vừa bảo hiểm mức tối thiểu, vừa có cơ hội hưởng lợi nếu tỷ giá tiếp tục tăng.

Cân đối dòng tiền: dùng ngoại tệ thu được từ xuất khẩu để thanh toán cho các đơn nhập khẩu.

Doanh nghiệp nhập khẩu:

Mua ngoại tệ kỳ hạn để cố định chi phí đầu vào.

Sử dụng hoán đổi ngoại tệ (swap) khi dòng tiền không khớp về thời điểm.

Đàm phán điều khoản chia sẻ rủi ro tỷ giá trong hợp đồng thương mại.

Ngân hàng:

Cung cấp sản phẩm phái sinh (kỳ hạn, hoán đổi, quyền chọn) giúp khách hàng phòng ngừa rủi ro.

Tư vấn quản trị dòng tiền, cung cấp báo cáo thị trường định kỳ.

Giám sát chặt chẽ chất lượng tín dụng và quản lý trạng thái ngoại tệ để hạn chế rủi ro.

4. Triển vọng tỷ giá cuối năm

Các chuyên gia dự báo, tỷ giá USD/VND sẽ dần ổn định trong quý 4/2025 nhờ nhiều yếu tố hỗ trợ:

Fed và ECB có xu hướng nới lỏng chính sách, giảm sức nóng của đồng USD.

Dòng vốn ngoại được kỳ vọng tích cực hơn khi Việt Nam có khả năng nâng hạng thị trường chứng khoán.

Nguồn cung ngoại tệ trong nước cải thiện nhờ kiều hối cuối năm, vốn FDI giải ngân, và hoạt động xuất khẩu mùa cao điểm.

NHNN có thêm dư địa để can thiệp, đảm bảo ổn định thị trường.

Dù nhu cầu nhập khẩu và trả nợ ngoại tệ cuối năm vẫn tạo áp lực ngắn hạn, nhưng với các lực đỡ trên, tỷ giá được kỳ vọng sẽ nằm trong biên độ kiểm soát, khó xảy ra biến động sốc.

Kết luận

Tỷ giá là biến số vĩ mô quan trọng, ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí và lợi nhuận của doanh nghiệp. Trong bối cảnh cuối năm 2025, đồng USD mạnh lên tạo ra cả cơ hội và thách thức. Doanh nghiệp không nên chờ đợi thụ động mà cần chủ động triển khai các công cụ phòng ngừa rủi ro, cân đối dòng tiền, đồng thời gắn kết chặt chẽ hơn với ngân hàng để được hỗ trợ kịp thời.

Về phía ngân hàng, cần duy trì thế cân bằng giữa nắm bắt cơ hội kinh doanh ngoại hối và quản trị rủi ro thanh khoản, qua đó góp phần giữ ổn định thị trường tài chính – tiền tệ.