PNJ lao dốc, quỹ đầu tư mắc kẹt?

Đà giảm gần 30% của cổ phiếu PNJ không chỉ khiến doanh nghiệp mất hơn 9.300 tỷ đồng vốn hóa mà còn đặt 48 quỹ đầu tư đang nắm giữ hơn 41,7 triệu cổ phiếu vào bài toán cân bằng danh mục, thanh khoản và quản trị rủi ro.

Sự cố điều tra tại Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab) vào đầu tháng 7/2026 đã kích hoạt một làn sóng bán tháo mạnh mẽ đối với cổ phiếu PNJ (HoSE). Chỉ trong vòng chưa đầy hai tuần, thị giá PNJ bốc hơi khoảng 29%, từ mức 63.100 đồng/cp rơi thẳng về vùng 44.800 đồng/cp

Ngày 7/7, PNJ công bố việc điều tra ông Đặng Ngọc Thảo, nguyên Giám đốc Công ty TNHH MTV Giám định PNJ (P-Lab), liên quan đến trách nhiệm pháp lý cá nhân. Mặc dù P-Lab là pháp nhân riêng với vốn điều lệ 10 tỷ đồng và hoạt động công ty mẹ ổn định, thị trường đã định giá lại rủi ro toàn doanh nghiệp. Cổ phiếu giảm sàn 3 phiên liên tiếp từ 63.100 đồng xuống 50.800 đồng, sau đó tiếp tục giảm xuống 44.800 đồng vào 13/7, mức giảm 29% so với ngày 2/7. HĐQT PNJ thành lập tổ giám sát đặc biệt với 2 thành viên độc lập nhằm tăng cường kiểm soát.

Khoảng trống thanh khoản và áp lực từ quỹ đầu tư

Cuối tháng 6, 48 quỹ đầu tư nắm tổng cộng 41,78 triệu cổ phiếu PNJ, tương đương 8,16% lượng lưu hành với giá trị 2.586 tỷ đồng. Mức độ tập trung rất cao: FUEVFVND (Dragon Capital) sở hữu 18,93 triệu cổ phiếu (45,3% tổng vị thế của 48 quỹ), 5 danh mục lớn nhất chiếm 73,2%. Khi giá giảm 29%, tổng giá trị cổ phiếu do 48 quỹ nắm giữ suy giảm từ 2.586 tỷ xuống 1.872 tỷ đồng. Biến động này trực tiếp ảnh hưởng NAV: nếu số lượng và giá trị tài sản khác không đổi, PNJ giảm 29% tương ứng tác động khoảng 3 điểm phần trăm lên NAV của FUEVFVND, 3,2 điểm phần trăm tại FUEMAVND và 2,9 điểm phần trăm tại TCSME.

Nhà đầu tư cá nhân hấp thụ lượng bán lớn

Ngày 8/7, 5 tổ chức nhóm VinaCapital bán 3.086.160 cổ phiếu PNJ, giảm tỷ lệ sở hữu từ 6.350.686 xuống 3.264.526 cổ phiếu (giảm 48,6%). Lượng bán này chỉ chiếm 10,8% tổng vị thế của cả nhóm trước giao dịch, phần còn lại vẫn nắm tại các pháp nhân khác trong nhóm. Phiên 8/7 ghi nhận hơn 25,6 triệu cổ phiếu PNJ sang tay trên 1.300 tỷ đồng, cao gấp 28 lần mức bình quân 900.000 cổ phiếu trong 3 phiên giảm sàn trước. Nhà đầu tư cá nhân mua ròng khoảng 493 tỷ đồng trong phiên này, gần tương ứng tổng mức bán ròng của tổ chức trong nước và khối ngoại. Trong 6 phiên từ 3-10/7, nhà đầu tư cá nhân mua ròng 651 tỷ đồng, trong khi tổ chức bán ròng 665 tỷ đồng.

Thách thức thoái vốn và hạn mức ngoại

Với 18,93 triệu cổ phiếu, FUEVFVND cần thời gian dài để chuyển nhượng. Nếu lượng bán mỗi ngày bằng 10% tổng giao dịch ở mức ngày 8/7, cần khoảng 7,4 phiên để bán hết. Nếu khối lượng trở lại mức bình quân thời kỳ giảm sàn (900.000 cổ phiếu), thời gian tương ứng vượt 210 phiên. Hạn mức sở hữu nước ngoài tiếp tục thu hẹp tập hợp người mua tiềm năng: tại 3/7, khối ngoại nắm 48,24% vốn, gần mức tối đa 49%, chỉ còn lại 3,9 triệu cổ phiếu room. Phần hạn mức này chỉ tương đương 20,6% vị thế FUEVFVND. Khi vị thế lớn gặp thanh khoản suy yếu, quy mô lực cầu sẵn có trở thành yếu tố chi phối trực tiếp tốc độ và chi phí chuyển nhượng.