#Tài chính

24HMONEY đã kiểm duyệt

Phía sau những lô trái phiếu "khủng" của Gelex

Khi Gelex đã thoái toàn bộ vốn khỏi hai dự án năng lượng từ năm 2024, câu hỏi được đặt ra là lô trái phiếu nghìn tỷ phát hành trước đó – với mục tiêu đầu tư rõ ràng – hiện đang được phân bổ và sử dụng ra sao.

Thanh tra Chính phủ vừa chính thức gọi tên Tập đoàn Gelex (GEX) trong kết luận về những sai phạm liên quan đến việc sử dụng vốn trái phiếu. Theo đó, doanh nghiệp của đại gia Nguyễn Văn Tuấn bị xác định đã sử dụng tiền huy động không đúng kế hoạch công bố và tự ý thay đổi mục đích giải ngân trước khi được hội nghị trái chủ thông qua.

Lô trái phiếu đang lưu hành của Gelex theo kế hoạch là tài trợ cho Dự án Trang trại Điện mặt trời Gelex Ninh Thuận nhưng đến nay tập đoàn đã thoái vốn. 

Nghịch lý dòng tiền và lô trái phiếu "mồ côi" dự án

Tâm điểm của sự hoài nghi nằm ở lô trái phiếu trị giá 1.139 tỷ đồng, phát hành từ năm 2020 với sự bảo lãnh từ Quỹ CGIF (thuộc Ngân hàng Phát triển Châu Á - ADB). Theo cam kết, nguồn vốn này được dành riêng cho các dự án năng lượng tái tạo tại Ninh Thuận và Quảng Trị. Thế nhưng, một kịch bản bất ngờ đã xảy ra: giữa năm 2024, Gelex bất ngờ bán sạch danh mục năng lượng này cho đối tác Sembcorp (Singapore), thu về khoản lãi kỷ lục 1.600 tỷ đồng.

Câu hỏi hóc búa được đặt ra: Tại sao khi các dự án mục tiêu đã đổi chủ và mang về dòng tiền mặt dồi dào, lô trái phiếu huy động cho chính dự án đó vẫn tiếp tục lưu hành? Phải chăng dòng vốn xanh ban đầu đã bị bẻ lái sang những mục đích khác sau khi Gelex rút lui khỏi mảng năng lượng?

Ma trận nợ vay và áp lực lãi suất bào mòn lợi nhuận

Số liệu tài chính năm 2025 phác họa một bức tranh đòn bẩy đầy rủi ro. Gelex đã thực hiện một cuộc thay máu dư nợ: trong khi mạnh tay mua lại trái phiếu trước hạn để xoa dịu tâm lý thị trường sau những cú sốc từ Vạn Thịnh Phát hay Tân Hoàng Minh, tập đoàn lại cấp tập tìm đến kênh tín dụng ngân hàng.

Dư nợ phình to: Tổng nợ vay tài chính chạm mốc 28.800 tỷ đồng, chiếm tới 66% tổng nợ phải trả và gần xấp xỉ vốn chủ sở hữu.

Chi phí đắt đỏ: Mỗi năm, Gelex phải chi trả từ 1.100 đến 1.400 tỷ đồng chỉ riêng cho tiền lãi.

Lợi nhuận bị bào mòn: Khoản chi phí lãi vay này có thời điểm chiếm tới 30% lợi nhuận gộp, trở thành vật cản trực tiếp đối với hiệu quả kinh doanh của tập đoàn.

Cuộc tháo chạy khỏi trái phiếu để tìm nơi trú ẩn ngân hàng

Việc Gelex chủ động thu hẹp dư nợ trái phiếu từ mức đỉnh 7.000 tỷ đồng (năm 2020) xuống còn hơn 1.100 tỷ đồng vào cuối năm 2025 cho thấy nỗ lực thoát ly khỏi kênh huy động vốn đầy biến động này. Tuy nhiên, việc lấy nợ ngân hàng đắp nợ trái phiếu khiến quy mô vay nợ tổng thể vẫn không ngừng mở rộng để nuôi dưỡng hệ sinh thái đa ngành.

Trong bối cảnh các cơ quan chức năng siết chặt kỷ luật thị trường vốn, những kẽ hở trong việc sử dụng vốn tại Gelex không chỉ là bài toán về dòng tiền, mà còn là thử thách về uy tín của một trong những tập đoàn tư nhân đa ngành lớn nhất Việt Nam đối với các nhà đầu tư và định chế tài chính quốc tế.