NHNN hút ròng gần 9.900 tỷ đồng giữa làn sóng giảm lãi suất: Thanh khoản ngân hàng đang thay đổi thế nào?

Trong tuần 19–23/10/2026, Ngân hàng Nhà nước hút ròng 9.868 tỷ đồng qua thị trường mở, cùng thời điểm các ngân hàng thương mại triển khai giảm lãi suất huy động. Hai diễn biến tưởng chừng trái chiều này đặt ra câu hỏi về cách điều tiết thanh khoản và khả năng giảm chi phí vốn của hệ thống ngân hàng trong những tháng cuối năm.

Hút ròng gần 9.900 tỷ đồng, lãi suất qua đêm ở mức 4,3%

Theo số liệu được Thời báo Ngân hàng công bố ngày 26/10, trong tuần từ 19–23/10, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã hút ròng 9.868,06 tỷ đồng thông qua nghiệp vụ thị trường mở.

Kết thúc ngày 23/10, lãi suất VND trên thị trường liên ngân hàng ghi nhận:

Qua đêm: 4,30%/năm.

Kỳ hạn một tuần: 4,30%/năm.

Kỳ hạn hai tuần: 5,00%/năm.

Kỳ hạn một tháng: 5,38%/năm.

So với cuối tuần trước, lãi suất qua đêm giảm 0,20 điểm phần trăm, trong khi kỳ hạn hai tuần tăng 0,30 điểm phần trăm.

Diễn biến này cho thấy lãi suất giữa các kỳ hạn không hoàn toàn đồng nhất. Vì vậy, việc NHNN hút ròng trong một tuần chưa đủ cơ sở để kết luận thanh khoản toàn hệ thống đang bị thắt chặt.

Vì sao yêu cầu giảm lãi suất nhưng vẫn hút ròng?

Ngày 21/10, NHNN ban hành Công văn 9736/NHNN-CSTT yêu cầu các ngân hàng thương mại giảm thực chất lãi suất huy động và cho vay.

Đáng chú ý, các ngân hàng được yêu cầu giảm tối thiểu 0,5 điểm phần trăm/năm đối với lãi suất tiền gửi bình quân của các giao dịch phát sinh mới, kỳ hạn từ sáu tháng trở lên, trong những tháng cuối năm 2026.

Mức so sánh được xác định theo lãi suất bình quân của chính ngân hàng trong kỳ báo cáo 11–20/10.

Trong khi đó, hoạt động hút hoặc bơm tiền qua thị trường mở chủ yếu phục vụ điều tiết thanh khoản ngắn hạn của hệ thống ngân hàng.

Hai công cụ này có mục tiêu và cơ chế tác động khác nhau.

Việc giảm lãi suất huy động hướng tới hạ chi phí vốn, tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay và hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ngược lại, nghiệp vụ thị trường mở giúp NHNN điều tiết lượng tiền ngắn hạn phù hợp với nhu cầu thanh khoản và diễn biến thị trường tiền tệ.

Do đó, hút ròng không nhất thiết đồng nghĩa với thay đổi định hướng chính sách sang thắt chặt tiền tệ.

Lãi suất giảm, nhưng hiệu quả cần được kiểm chứng

Theo VietnamNet ngày 26/10, VPBank tiếp tục giảm 0,4 điểm phần trăm lãi suất huy động ở các kỳ hạn từ 6 đến 13 tháng.

Lãi suất tiền gửi trực tuyến dành cho khoản tiền dưới 10 tỷ đồng được điều chỉnh về 6,6%/năm đối với kỳ hạn 6–11 tháng và 6,7%/năm đối với kỳ hạn 12–13 tháng.

Nhiều ngân hàng khác cũng đã công bố biểu lãi suất mới sau chỉ đạo của NHNN.

Tuy nhiên, việc giảm lãi suất niêm yết chưa đồng nghĩa chi phí vốn bình quân của toàn bộ hệ thống giảm ngay lập tức.

Nguyên nhân là các khoản tiền gửi hiện hữu vẫn chịu mức lãi suất theo hợp đồng đã ký. Đồng thời, chi phí huy động thực tế còn phụ thuộc cơ cấu kỳ hạn, nhu cầu vốn và mức độ cạnh tranh giữa các ngân hàng.

Ở chiều cho vay, khả năng giảm lãi suất cũng phụ thuộc biên lãi ròng, chi phí dự phòng rủi ro và chất lượng tài sản của từng tổ chức tín dụng.

Tác động đến thị trường chứng khoán

Trong ngắn hạn, định hướng giảm lãi suất có thể hỗ trợ kỳ vọng đối với nhóm ngân hàng, bất động sản, xây dựng và các doanh nghiệp có tỷ trọng nợ vay lớn.

Tuy nhiên, tác động đến giá cổ phiếu sẽ có sự phân hóa.

Đối với ngân hàng, chi phí huy động giảm có thể hỗ trợ biên lãi ròng nếu lãi suất cho vay giảm chậm hơn. Ngược lại, nếu lãi suất cho vay giảm nhanh hoặc chất lượng tín dụng suy yếu, lợi nhuận vẫn có thể chịu áp lực.

Đối với doanh nghiệp, lợi ích từ lãi suất thấp hơn chỉ thể hiện rõ khi các khoản vay được điều chỉnh, nhu cầu vốn phục hồi và hoạt động kinh doanh tạo ra dòng tiền.

Trong trung hạn, điều đáng theo dõi không chỉ là số ngân hàng giảm lãi suất niêm yết, mà còn là mức giảm thực tế của lãi suất cho vay, tăng trưởng tín dụng, thanh khoản liên ngân hàng và diễn biến tỷ giá.

Như vậy, việc NHNN hút ròng gần 9.900 tỷ đồng trong tuần 19–23/10 không mâu thuẫn về mặt cơ chế với định hướng giảm mặt bằng lãi suất. Điều quan trọng hơn là khả năng phối hợp giữa điều tiết thanh khoản ngắn hạn và giảm chi phí vốn cho nền kinh tế.

Hiệu quả của chính sách sẽ cần được đánh giá qua dữ liệu thực tế trong các tuần và tháng tiếp theo, thay vì chỉ dựa trên một phiên hoặc một tuần bơm, hút tiền.