Nâng hạng rồi, còn gì phía trước?

Ngày 21/9/2026 đánh dấu cột mốc 27 cổ phiếu Việt Nam chính thức gia nhập rổ FTSE GEIS, mở đường cho dòng vốn thụ động dự kiến từ 2,2 đến 4,3 tỷ USD đổ vào thị trường.

FTSE Russell chính thức đưa 27 cổ phiếu Việt Nam vào rổ chỉ số ngày 21/9/2026, mở ra tiềm năng 2,2-4,3 tỷ USD vốn thụ động. Tuy nhiên, để dòng vốn quốc tế bền vững, thị trường còn nhiều khoảng trống cần hoàn thiện.

Thị trường chứng khoán Việt Nam được FTSE Russell nâng hạng từ Thị trường cận biên lên Thị trường mới nổi thứ cấp, có hiệu lực từ 21/9/2026. Bộ Tài chính ban hành Thông tư 08/2026/TT-BTC, thiết lập cơ chế giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước (NPF) cho nhà đầu tư nước ngoài. Việt Nam trở thành quốc gia thứ 49 trong hệ thống chỉ số FTSE All-World với 6 cổ phiếu lớn (VCB, VIC, VHM, BID, HPG, VPB). Tỷ trọng Việt Nam được điều chỉnh lên 0,49%, vượt mức ước tính ban đầu là 0,329%.

Các công ty chứng khoán đưa ra nhiều kịch bản tác động. Kịch bản cơ sở ước tính khoảng 2,2 tỷ USD vốn thụ động được phân bổ qua bốn đợt. Kịch bản tích cực, nếu tỷ trọng tăng lên khoảng 0,95% vào tháng 9/2027, dòng vốn tích lũy có thể đạt khoảng 4,3 tỷ USD. Vốn được phân bổ từ tháng 9/2026 đến 9/2027 với tỷ lệ lần lượt 10%, 20%, 35% và 35%. Lưu ý: những ước tính này dựa trên giả định tỷ trọng ổn định hoặc tăng nhẹ, không có sốc thị trường lớn.

Vốn tập trung chủ yếu vào nhóm **tài chính - ngân hàng** (VCB, BID, VPB) và **bất động sản** (VIC, VHM). Các ngành **công nghệ cao, bán dẫn, trí tuệ nhân tạo** chưa có đại diện lớn trong rổ chỉ số. Những doanh nghiệp chất lượng như MWG, REE, TCB vắng mặt do hạn chế dư địa sở hữu nước ngoài (foreign headroom tối thiểu 20% cho cổ phiếu mới). Điều này cho thấy dòng vốn thụ động không nhất thiết phân bổ vào tất cả cổ phiếu tốt nhất, mà còn phụ thuộc vào khả năng tiếp cận thực tế của nhà đầu tư nước ngoài.

Thứ nhất, tiêu chí foreign headroom ngăn cản các doanh nghiệp chất lượng cao. Thứ hai, cơ cấu ngành tập trung tài chính-bất động sản không phù hợp xu hướng quốc tế hướng công nghệ. Thứ ba, cơ cấu nhà đầu tư vẫn nghiêng về nhà đầu tư cá nhân trong nước, hạn chế sự ổn định dài hạn. Thứ tư, hạ tầng thị trường chưa hoàn thiện, cơ chế Đối tác bù trừ trung tâm (CCP) được lên kế hoạch triển khai trong năm 2027. Thứ năm, khoảng cách giữa Chuẩn mực Kế toán Việt Nam và IFRS gây khó khăn cho nhà đầu tư nước ngoài trong định giá doanh nghiệp.

Quyết định 1413/QĐ-TTg ngày 27/7/2026 của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt Đề án cải cách tổng thể thị trường tài chính Việt Nam đến năm 2045. Thị trường cần mở rộng và nâng cao vai trò các định chế đầu tư dài hạn như quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ hưu trí tự nguyện. Mục tiêu đến năm 2030, tổng giá trị tài sản ròng của các quỹ đầu tư chứng khoán đạt khoảng 5% GDP, tài sản quỹ hưu trí tự nguyện tăng trưởng bình quân 11,5%/năm. Các công cụ như chứng chỉ lưu ký không quyền biểu quyết (NVDR) được nghiên cứu để mở rộng khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài mà không thay đổi cơ cấu quyền kiểm soát.

Nâng hạng FTSE là bước khởi đầu, chứ không phải đích đến. Để dòng vốn quốc tế ở lại và mở rộng, thị trường cần tiếp tục hoàn thiện đồng bộ chất lượng hàng hóa, cơ cấu nhà đầu tư, hạ tầng giao dịch-thanh toán và tính minh bạch thông tin. Tự do hóa dòng vốn ngoại, tháo gỡ rào cản ngoại hối và thiết lập hành lang thanh toán thuận lợi là điều kiện quan trọng. Đẩy mạnh cổ phần hóa, thoái vốn nhà nước và khuyến khích doanh nghiệp FDI công nghệ cao niêm yết sẽ mở rộng nguồn cung hàng hóa chất lượng, thu hút nhà quản lý quỹ chủ động và dòng vốn bền vững hơn.