Mỹ áp thuế mới, dệt may vào thế khó

Không chỉ chịu mức thuế cao hơn Bangladesh, Campuchia hay Indonesia, doanh nghiệp dệt may Việt Nam còn đứng ngoài cơ chế hạn ngạch ưu đãi mới của Mỹ, khiến cuộc cạnh tranh tại thị trường xuất khẩu chủ lực trở nên khốc liệt hơn.

Theo thông báo của Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR), từ ngày 24/7, hàng hóa Việt Nam không thuộc danh mục miễn trừ sẽ chịu thuế bổ sung 12,5% theo Mục 301, thay thế mức thuế nền tạm thời 10% trước đó.

Đối với ngành dệt may, đây là nhóm chịu ảnh hưởng trực tiếp khi phần lớn sản phẩm xuất khẩu sang Mỹ không nằm trong diện miễn thuế. Điều đáng chú ý là mức thuế của Việt Nam cao hơn 2,5 điểm phần trăm so với Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia - những đối thủ cạnh tranh trực tiếp chỉ chịu mức 10%.

Khoảng chênh lệch tưởng như không lớn nhưng lại có ý nghĩa đáng kể trong ngành có biên lợi nhuận thấp và cạnh tranh chủ yếu bằng giá. Với các nhà nhập khẩu quốc tế, chi phí tăng thêm có thể khiến việc phân bổ đơn hàng sang các quốc gia khác trở nên hấp dẫn hơn.

Doanh nghiệp nào chịu áp lực lớn nhất?

Theo Reuters, Việt Nam hiện chiếm khoảng 20,6% thị phần hàng may mặc nhập khẩu vào Mỹ, vượt Trung Quốc để trở thành nhà cung cấp lớn nhất trong nửa đầu năm 2025. Mỹ đồng thời đóng góp khoảng 40% kim ngạch xuất khẩu dệt may, tương đương 18 tỷ USD trong năm 2025.

Các thương hiệu toàn cầu như Nike, Gap, Ralph Lauren hay Under Armour đều duy trì chuỗi sản xuất quy mô lớn tại Việt Nam. Do đó, thay đổi chính sách thuế không chỉ tác động đến doanh nghiệp trong nước mà còn ảnh hưởng đến chiến lược chuỗi cung ứng của các hãng quốc tế.

Ở nhóm doanh nghiệp niêm yết, những đơn vị có tỷ trọng doanh thu lớn từ thị trường Mỹ như May Sông Hồng (MSH), TNG, Thành Công (TCM), Dệt may Huế (HDM), Vinatex (VGT) sẽ phải theo sát diễn biến đơn hàng và khả năng chia sẻ chi phí với đối tác.

Ngược lại, các doanh nghiệp sở hữu chuỗi cung ứng khép kín, tỷ lệ nội địa hóa cao, sản phẩm có giá trị gia tăng lớn hoặc khách hàng ổn định được đánh giá có khả năng thích ứng tốt hơn so với nhóm thuần gia công (CMT).

Bất lợi kép từ cơ chế hạn ngạch mới

Ngoài mức thuế cao hơn, Việt Nam còn chưa được đưa vào cơ chế hạn ngạch dệt may mà Mỹ dự kiến triển khai.

Theo USTR, Bangladesh, Campuchia, Indonesia và Malaysia có thể được hưởng cơ chế cho phép một phần hàng dệt may đủ điều kiện được miễn thuế bổ sung thông qua hạn ngạch gắn với việc sử dụng nguyên liệu có xuất xứ Mỹ.

Nếu cơ chế này đi vào vận hành, khoảng cách cạnh tranh sẽ không chỉ dừng ở mức 2,5 điểm phần trăm, mà có thể mở rộng khi một phần hàng hóa của các đối thủ được miễn hoàn toàn thuế bổ sung.

Trong bối cảnh đó, Việt Nam đã ban hành Nghị định 292/2026/NĐ-CP, bổ sung quy định cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức, nhằm tăng tính minh bạch chuỗi cung ứng và đáp ứng yêu cầu của các đối tác thương mại.

Giới phân tích cho rằng, trong trung và dài hạn, năng lực truy xuất nguồn gốc, kiểm soát nguyên liệu và tuân thủ tiêu chuẩn ESG sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng không kém chi phí sản xuất.

Đối với doanh nghiệp niêm yết, triển vọng đơn hàng trong thời gian tới sẽ phụ thuộc đáng kể vào kết quả đàm phán thương mại giữa Việt Nam và Mỹ cũng như cách thức Mỹ triển khai cơ chế hạn ngạch mới. Trong khi đó, ngành dệt may đang bước vào giai đoạn cạnh tranh không chỉ về giá mà còn về tiêu chuẩn chuỗi cung ứng và khả năng thích ứng với chính sách thương mại toàn cầu.