Margin kỷ lục che giấu điều gì?

Dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán đạt khoảng 455.000 tỷ đồng, đẩy tỷ lệ cho vay trên vốn hóa thị trường lên mức kỷ lục 5,1%. Đáng chú ý, đòn bẩy tài chính liên tục phình to trong khi thanh khoản cổ phiếu lại sụt giảm mạnh, làm dấy lên lo ngại về những rủi ro tiềm ẩn.

Dòng vốn margin đang có dấu hiệu dịch chuyển từ giao dịch cổ phiếu thông thường sang các khoản vay thỏa thuận quy mô lớn, khiến cấu trúc rủi ro của thị trường trở nên phức tạp hơn.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang chứng kiến sự lệch pha đáng chú ý giữa quy mô cho vay và hoạt động giao dịch.

Cuối quý III/2026, tổng dư nợ cho vay tại các công ty chứng khoán, bao gồm margin và ứng trước tiền bán, đạt khoảng 455.000 tỷ đồng, tăng 10.000 tỷ đồng so với quý trước.

Trong khi đó, vốn hóa hai sàn HoSE và HNX đạt khoảng 9 triệu tỷ đồng, giảm gần 248.000 tỷ đồng.

Diễn biến này đẩy tỷ lệ dư nợ cho vay trên vốn hóa lên 5,1%, cao nhất lịch sử, vượt xa mức 1,5% cuối năm 2017 và 3,1% năm 2021.

Nghịch lý nằm ở chỗ VN-Index giảm gần 4,7% trong quý III, trong khi thanh khoản khớp lệnh HoSE tháng 9 chỉ đạt bình quân 13.403 tỷ đồng/phiên, thấp hơn trên 60% so với cùng kỳ.

Dòng tiền margin đang chảy về đâu?

Một phần dư nợ có thể đến từ các khoản cho vay thỏa thuận, phục vụ nhu cầu vốn của tổ chức, cổ đông lớn hoặc lãnh đạo doanh nghiệp.

Khác với margin thông thường, những khoản vay này không nhất thiết tạo ra giao dịch trực tiếp trên sàn.

Đáng chú ý, khi cổ phiếu được sử dụng làm tài sản bảo đảm, rủi ro không chỉ phụ thuộc kết quả kinh doanh doanh nghiệp mà còn gắn với khả năng trả nợ của bên vay.

Nếu giá cổ phiếu giảm mạnh, yêu cầu bổ sung tài sản bảo đảm hoặc bán giải chấp có thể xuất hiện, tạo áp lực lên thị giá ngay cả khi hoạt động kinh doanh không biến động tương ứng.

Công ty chứng khoán hưởng lợi nhưng rủi ro gia tăng

Cuộc đua cho vay đang nghiêng về những công ty chứng khoán có ngân hàng hậu thuẫn.

Cuối quý III, có 18 công ty ghi nhận dư nợ vượt 10.000 tỷ đồng, trong đó khoảng hai phần ba có liên hệ đáng kể với ngân hàng.

Lợi thế nguồn vốn giúp nhóm này mở rộng dư nợ và gia tăng thu nhập lãi vay. Tuy nhiên, chi phí huy động, chất lượng tài sản bảo đảm và mức độ tập trung khách hàng có thể ảnh hưởng trực tiếp đến lợi nhuận.

Với ngành chứng khoán, margin tăng trưởng không đồng nghĩa thanh khoản cải thiện. Ngược lại, sự tập trung đòn bẩy vào một số khoản vay lớn có thể khuếch đại biến động khi thị trường điều chỉnh.

Kỷ lục 455.000 tỷ đồng vì vậy phản ánh không chỉ quy mô vốn vay, mà còn đặt ra câu hỏi về chất lượng và mức độ an toàn của dòng tiền.