Làn sóng ‘ông lớn’ thâu tóm trường tư: Khi các tập đoàn Việt Nam biến giáo dục thành miếng bánh lợi nhuận mới

Giáo dục không chỉ còn là sứ mệnh truyền kiến thức mà đã trở thành “mảnh đất màu mỡ” để các tập đoàn lớn tạo ra hệ sinh thái nhân lực — đồng thời khẳng định vị thế đầu tư trong tương lai. Xu hướng doanh nghiệp chi mạnh tay vào trường tư nhân tại Việt Nam đang dấy lên một làn sóng đáng chú ý.

Trong những năm gần đây, các tập đoàn lớn tại Việt Nam đang rót vốn mạnh vào giáo dục đại học tư nhân, tạo nên một xu hướng chưa từng có. Từ Vingroup, FPT, Phenikaa đến Nguyễn Hoàng Group và Sovico, các doanh nghiệp không chỉ sở hữu trường, mà còn kiểm soát chiến lược phát triển, cơ sở vật chất và định hướng đào tạo. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong việc nâng tầm chất lượng giáo dục, đồng thời mở rộng hệ sinh thái nhân lực chất lượng cao.

VinUni: Mô hình phi lợi nhuận, Tầm nhìn quốc tế

VinUni của Vingroup là trường đại học tư thục phi lợi nhuận có quy mô lớn nhất từng được một doanh nghiệp triển khai tại Việt Nam. Được Thủ tướng phê duyệt chủ trương năm 2019 và tuyển sinh khóa đầu tiên năm 2020, VinUni xây dựng hoàn toàn theo mô hình “greenfield” – thành lập mới với định hướng trở thành đại học đẳng cấp quốc tế. Chủ tịch Hội đồng trường là bà Lê Mai Lan, Phó Chủ tịch Tập đoàn Vingroup.

Giai đoạn đầu, Vingroup rót 6.500 tỷ đồng để xây dựng cơ sở vật chất và cấp học bổng cho sinh viên, sau đó Chủ tịch Phạm Nhật Vượng cam kết thêm 9.300 tỷ đồng, nâng tổng mức đầu tư lên khoảng 15.800 tỷ đồng. Trường vận hành theo mô hình phi lợi nhuận, toàn bộ lợi nhuận tái đầu tư cho giáo dục, đồng thời không có cổ đông bên ngoài.

VinUni đánh dấu bước tiến quan trọng trong giáo dục đại học Việt Nam, khi kết hợp cơ sở vật chất hiện đại, chương trình đào tạo chuẩn quốc tế và học bổng lớn nhằm thu hút nhân tài trong và ngoài nước.

Đại Học FPT: Gắn giáo dục với doanh nghiệp

Đại học FPT được thành lập năm 2006 theo mô hình “đại học gắn doanh nghiệp”, nằm trong hệ sinh thái giáo dục của Tập đoàn FPT. Trường do PGS.TS Lê Trường Tùng làm Chủ tịch Hội đồng trường, với quyền kiểm soát hoàn toàn về quản trị và định hướng đào tạo.

Mảng Giáo dục & Đầu tư của FPT, trong đó Đại học FPT là hạt nhân, đạt 15.806 tỷ đồng doanh thu năm 2023, tăng mạnh so với 10.398 tỷ đồng năm 2019. Năm 2024, doanh thu vượt 4.300 tỷ đồng, với sự thăng hạng trong bảng xếp hạng QS (top 101–200) và mở các chuyên ngành mới như trí tuệ nhân tạo (AI) và an ninh mạng. Mô hình này cho thấy sự liên kết chặt chẽ giữa đào tạo và nhu cầu nhân lực của doanh nghiệp, giúp sinh viên tiếp cận thực tế ngay từ khi còn trên ghế nhà trường.

Phenikaa University: Tái đầu tư toàn bộ lợi nhuận cho giáo dục

Đại học Phenikaa, tiền thân là Đại học Thành Tây, được Tập đoàn Phenikaa mua lại năm 2017 và chính thức tái xuất năm 2019 theo mô hình phi lợi nhuận. Chủ tịch Hội đồng trường là GS.TS Hồ Xuân Năng, đồng thời là Chủ tịch HĐQT Vicostone. Tập đoàn cam kết toàn bộ nguồn thu tái đầu tư cho giáo dục và nghiên cứu.

Giai đoạn 2018–2020, Phenikaa đầu tư 1.600 tỷ đồng cho xây dựng cơ sở vật chất và phòng thí nghiệm, đồng thời lập Quỹ Đổi mới Sáng tạo Phenikaa quy mô 1.000 tỷ đồng, nâng tổng cam kết lên hơn 2.600 tỷ đồng. Năm 2024, số sinh viên tăng 44% lên khoảng 26.000 và dự kiến đạt 34.000 vào năm 2025. Mảng giáo dục cũng đạt doanh thu 665 tỷ đồng, tăng 77% so với năm 2023, cho thấy tốc độ phát triển ấn tượng.

Nguyễn Hoàng Group: Hệ sinh thái đại học đa dạng

Nguyễn Hoàng Group (NHG) sở hữu 3 trường đại học: Hoa Sen (HSU), Hồng Bàng (HIU) và Gia Định (GDU), mỗi trường có định hướng riêng nhưng đều nhằm mở rộng quy mô đào tạo và tạo nguồn doanh thu ổn định.

HSU tập trung vào kinh doanh, truyền thông và thiết kế, định hướng quốc tế hóa.

HIU là trường quốc tế đa ngành, nổi bật ở khối sức khỏe – y, nha, dược, đóng vai trò là đầu tàu học thuật của hệ sinh thái NHG.

GDU định vị đại học đại chúng, học phí hợp lý, tập trung vào đào tạo ứng dụng và mở rộng số lượng sinh viên.

Các trường này đều được tái cấu trúc sau khi NHG mua lại, tạo ra một mô hình “đại học trong hệ sinh thái tập đoàn” hiệu quả về tài chính và chất lượng đào tạo.

Sovico Group: Liên kết hệ sinh thái và thực tiễn doanh nghiệp

Sovico Group, dưới sự dẫn dắt của bà Nguyễn Thị Phương Thảo, đầu tư vào Đại học Thái Bình Dương và Đại học Hòa Bình tại Hà Nội. Mối liên kết chiến lược giữa các trường với Vietjet Air và HDBank giúp sinh viên được trải nghiệm thực tập doanh nghiệp, mở rộng cơ hội nghề nghiệp ngay khi ra trường. Trường hướng tới mô hình “đại học ứng dụng – doanh nghiệp”, đồng thời hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực cho hệ sinh thái hàng không – dịch vụ mà Sovico đang dẫn dắt.

Các trường tư nhân khác

Ngoài các tập đoàn lớn, Việt Nam còn có nhiều trường đại học tư nhân nổi bật như Văn Lang, CMC, Duy Tân, Hutech, cùng các trường thuộc hệ sinh thái của Nova, Capella Holdings… Các trường này góp phần đa dạng hóa thị trường giáo dục đại học tư nhân, đáp ứng nhu cầu học tập và thực hành của sinh viên trong nước.

Xu hướng và tác động

Các tập đoàn lớn đều tập trung kiểm soát quản trị, đầu tư cơ sở hạ tầng và kết nối sinh viên với doanh nghiệp, nhằm tối đa hóa chất lượng đào tạo và nguồn nhân lực. Mô hình phi lợi nhuận hoặc tái đầu tư toàn bộ lợi nhuận giúp các trường duy trì chất lượng mà không chạy theo lợi nhuận ngắn hạn.

Sự tham gia của các tập đoàn không chỉ nâng tầm chất lượng giáo dục, mà còn tạo ra nguồn doanh thu ổn định cho doanh nghiệp và cơ hội thực tiễn cho sinh viên. Đây được coi là chiến lược “win-win” giữa doanh nghiệp và giáo dục đại học tư nhân tại Việt Nam.