Lãi suất "mắc kẹt" vì thiếu vốn?

Tín dụng tăng nhanh trong khi huy động vốn chưa theo kịp đang tạo áp lực lớn lên điều hành chính sách tiền tệ. Theo Ngân hàng Nhà nước, bài toán thiếu vốn, đặc biệt là vốn trung và dài hạn, khiến mặt bằng lãi suất khó giảm sâu, đồng thời đặt ra yêu cầu phát triển mạnh hơn thị trường vốn để chia sẻ gánh nặng với hệ thống ngân hàng.

Nhu cầu vốn của nền kinh tế tiếp tục tăng trong bối cảnh hàng loạt dự án lớn được triển khai. Điều này không chỉ tác động đến chi phí vốn của ngân hàng mà còn ảnh hưởng đến doanh nghiệp, nhóm cổ phiếu ngân hàng và triển vọng của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Theo Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn, nền kinh tế hiện nay có nhu cầu vốn rất lớn trong khi khả năng huy động vốn còn hạn chế. Khi thiếu hụt vốn, các tổ chức tín dụng phải nâng lãi suất huy động để thu hút dòng tiền. Điều này tạo áp lực lên lãi suất cho vay, ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất và kinh doanh của doanh nghiệp. Thống đốc nhấn mạnh tình trạng này khiến việc điều hành mặt bằng lãi suất trở nên "tương đối vất vả".

Khoảng 80% vốn của hệ thống ngân hàng là vốn huy động ngắn hạn, trong khi vốn trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 20%. Tuy nhiên, nhu cầu vay trung, dài hạn của doanh nghiệp ngày càng lớn, tạo áp lực lên các ngân hàng. Các tổ chức tín dụng phải cân đối giữa mục tiêu hỗ trợ doanh nghiệp và yêu cầu bảo đảm an toàn hệ thống, theo lời Thống đốc.

Ngân hàng Nhà nước đang phối hợp với Bộ Tài chính tính toán phương án huy động nguồn vốn từ nước ngoài phù hợp với nhu cầu kinh tế. Đối với tín dụng ngoại tệ, NHNN đang nghiên cứu mở rộng đối tượng được vay, trong đó các doanh nghiệp nhập khẩu phục vụ đầu tư có thể được xem xét tiếp cận nguồn vốn ngoại tệ. Chủ tịch Vietcombank cũng đề xuất Bộ Tài chính phát hành trái phiếu quốc tế để huy động vốn với lãi suất thuận lợi hơn.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam hiện chỉ tương đương khoảng 10% GDP, thấp hơn đáng kể so với các nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia hay Trung Quốc. Để thúc đẩy phát triển, Ngân hàng Nhà nước sẽ đưa nội dung cho phép ngân hàng thương mại cung cấp dịch vụ quản lý tài sản bảo đảm cho hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp vào dự thảo Luật sửa đổi Luật Các tổ chức tín dụng.

Các tổ chức tín dụng điều chỉnh giảm kỳ vọng tăng trưởng huy động vốn xuống còn 14,3% và tăng trưởng tín dụng xuống còn 14,5% trong năm 2026. Chuyên gia kinh tế TS Cấn Văn Lực nhận định lãi suất tăng do nhu cầu vốn cao, sự hấp dẫn của các kênh đầu tư khác như bất động sản và tài sản số. Ông dự báo mặt bằng lãi suất hiện nay không còn xu hướng tăng mạnh, nhưng có thể ở mức cao hơn so với trước đây.