Lãi suất không còn là "mồi nhử" vạn năng?

Khi mốc lãi suất 7% dần biến mất, kênh tiết kiệm đang đứng trước thử thách nghiệt ngã: Hoặc là chấp nhận bị dòng vốn đầu cơ "bỏ rơi", hoặc là bị bào mòn bởi chi phí vốn tăng vọt.

Bức tranh huy động vốn quý I/2026 đang cho thấy sự phân hóa rõ nét trong hệ thống ngân hàng. Dù tổng tiền gửi khách hàng toàn ngành vẫn tăng nhẹ lên khoảng 12,88 triệu tỷ đồng, gần một nửa số ngân hàng lại ghi nhận dòng tiền sụt giảm.

Theo thống kê từ báo cáo tài chính của 27 ngân hàng niêm yết, có tới 13 nhà băng tăng trưởng huy động âm trong ba tháng đầu năm. Ngay cả những tên tuổi lớn vốn được xem là “pháo đài thanh khoản” cũng không tránh khỏi áp lực.

BIDV dẫn đầu chiều giảm khi lượng tiền gửi “bốc hơi” hơn 82.000 tỷ đồng, tương đương giảm 3,7% chỉ sau một quý. Techcombank, MB và ACB cũng đồng loạt suy giảm từ 1,7% đến hơn 3%.

Ở nhóm ngân hàng tầm trung và nhỏ, áp lực còn rõ rệt hơn. VietBank giảm gần 5%, TPBank giảm 4,3%, SeABank và Saigonbank cũng lao dốc đáng kể.

Giới phân tích cho rằng yếu tố mùa vụ là nguyên nhân quan trọng khi quý I thường trùng giai đoạn doanh nghiệp giải ngân vốn, người dân chi tiêu sau Tết và dòng tiền tạm thời rời khỏi hệ thống ngân hàng.

Tuy nhiên, việc hàng loạt nhà băng cùng hụt hơi cũng phản ánh một thực tế khác: gửi tiết kiệm không còn là lựa chọn áp đảo như trước.

Trong bối cảnh vàng, chứng khoán và bất động sản dần nóng trở lại, dòng tiền nhàn rỗi đang bắt đầu tìm kiếm cơ hội sinh lời cao hơn thay vì nằm yên trong sổ tiết kiệm.

Dù lãi suất huy động đã tăng trở lại quanh mức 6%/năm, sức hút của kênh tiết kiệm vẫn suy giảm đáng kể. Mốc lãi suất 7%/năm gần như biến mất ở các ngân hàng lớn, thay vào đó phổ biến quanh vùng 6,4-6,5%.

Ở chiều ngược lại, một số ngân hàng vẫn hút tiền mạnh bất chấp thị trường cạnh tranh khốc liệt.

HDBank gây chú ý khi tăng trưởng huy động tới 10,8% chỉ sau một quý, nâng tổng tiền gửi vượt 621.000 tỷ đồng. ABBank, VPBank và VIB cũng ghi nhận mức tăng mạnh từ 7-10%.

Điểm chung của nhóm này là đều đang chuẩn bị nguồn vốn lớn cho kế hoạch mở rộng tín dụng, đặc biệt sau khi tham gia tái cơ cấu các ngân hàng yếu kém.

VPBank thậm chí đặt mục tiêu tăng thêm khoảng 300.000 tỷ đồng huy động mỗi năm – quy mô tương đương một ngân hàng cỡ trung. Ngoài thị trường nội địa, ngân hàng này còn đẩy mạnh gọi vốn quốc tế nhằm giảm áp lực chi phí vốn.

Cuộc đua giữ dòng tiền hiện khiến các ngân hàng rơi vào trạng thái “kẹp giữa”.

Nếu tăng mạnh lãi suất để hút tiền gửi, chi phí vốn sẽ leo thang và gây áp lực lên lãi vay. Nhưng nếu duy trì lãi suất thấp, dòng tiền có thể tiếp tục chảy sang các kênh đầu tư khác.

Áp lực này càng lớn khi tỷ giá vẫn là biến số nhạy cảm. Nhà điều hành buộc phải duy trì mặt bằng lãi suất VND đủ hấp dẫn để tránh xu hướng nắm giữ ngoại tệ.

Dù khoảng 30 ngân hàng đã giảm nhẹ lãi suất huy động từ đầu tháng 4, cuộc cạnh tranh thực tế vẫn âm thầm rất nóng. Các gói “lãi suất đặc biệt” từ 8-10%/năm cho khách gửi số tiền lớn vẫn xuất hiện trên thị trường, cho thấy nhu cầu vốn chưa hề giảm nhiệt.

Trong bối cảnh đó, nhiều ngân hàng bắt đầu chuyển chiến lược từ “đua lãi suất” sang cạnh tranh bằng công nghệ, hệ sinh thái và CASA để giữ dòng tiền chi phí thấp.

Giới chuyên gia dự báo sự phân hóa sẽ còn kéo dài trong phần còn lại của năm. Những ngân hàng có thương hiệu mạnh, nền tảng số tốt và tệp khách hàng lớn sẽ chiếm ưu thế rõ rệt trong cuộc chiến hút vốn ngày càng khốc liệt.