Lãi suất giảm, ai đang trả giá?

Lãi suất giảm có thể kích thích nhu cầu tín dụng, nhưng nếu thiếu sự hỗ trợ từ thanh khoản, kiểm soát rủi ro và ổn định tỷ giá, hiệu quả chính sách khó kéo dài.

Sau đợt điều chỉnh từ ngày 19/10, nhiều ngân hàng đồng loạt công bố giảm lãi suất huy động và cho vay.

Tuy nhiên, diễn biến tương tự từng xuất hiện hồi tháng 4/2026. Khi đó, các ngân hàng thống nhất giảm lãi suất nhưng áp lực thanh khoản sau đó khiến mặt bằng huy động chịu sức ép tăng trở lại.

Theo chuyên gia kinh tế Nguyễn Văn Lộc, muốn duy trì lãi suất thấp cần đồng thời giảm chi phí vốn, rủi ro tín dụng và ổn định kỳ vọng lạm phát, tỷ giá.

Vấn đề nằm ở sự chênh lệch giữa mục tiêu chính sách và điều kiện thị trường.

Nếu ngân hàng giảm lãi suất huy động trong khi nhu cầu vốn vẫn lớn, dòng tiền gửi có thể dịch chuyển sang tổ chức khác hoặc các kênh đầu tư có lợi suất cao hơn.

Ngược lại, giảm lãi suất cho vay khi chi phí đầu vào chưa hạ tương ứng sẽ thu hẹp biên lãi ròng (NIM), gây áp lực lên lợi nhuận.

Ngân hàng đứng trước sức ép lợi nhuận

Một số ngân hàng đã triển khai các chương trình hỗ trợ đáng chú ý.

BIDV công bố gói tín dụng khoảng 100.000 tỷ đồng, lãi suất 6–7%/năm, thấp hơn 1,5–2 điểm phần trăm so với trước. Ngân hàng dự kiến giảm thu nhập khoảng 500 tỷ đồng để thực hiện chương trình.

Trong khi đó, ACB triển khai giảm lãi suất cho vay 1,5–2 điểm phần trăm sau khi chương trình giảm 1% trước đó đã giải ngân khoảng 5.000 tỷ đồng.

Đối với nhóm ngân hàng niêm yết như BID, ACB, VCB hay CTG, khả năng kiểm soát chi phí vốn sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến triển vọng NIM và lợi nhuận.

Những ngân hàng sở hữu tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cao có lợi thế duy trì chi phí huy động thấp hơn.

Tuy nhiên, nếu tín dụng tăng nhanh hơn khả năng huy động vốn ổn định, áp lực thanh khoản có thể khiến cuộc đua lãi suất quay trở lại.

Doanh nghiệp có thực sự được hưởng lợi?

Lãi suất thấp giúp giảm chi phí tài chính, đặc biệt với doanh nghiệp bất động sản, xây dựng và sản xuất sử dụng nhiều vốn vay.

Dù vậy, mức lãi suất niêm yết giảm không đồng nghĩa mọi doanh nghiệp đều tiếp cận được vốn rẻ.

Khi ngân hàng phải bảo vệ biên lợi nhuận và kiểm soát nợ xấu, các doanh nghiệp nhỏ, tài sản bảo đảm hạn chế hoặc dòng tiền yếu có thể tiếp tục gặp khó khăn.

Ngân hàng Nhà nước có thể hỗ trợ thanh khoản thông qua nghiệp vụ thị trường mở, tái cấp vốn và các công cụ điều hành khác.

Tuy nhiên, hỗ trợ vốn ngắn hạn không thể giải quyết triệt để tình trạng mất cân đối nguồn vốn kéo dài.