Không chỉ là câu chuyện nâng hạng

Giới phân tích vĩ mô khẳng định dòng vốn quốc tế chỉ là phần ngọn, còn gốc rễ của một chu kỳ tăng trưởng bền vững phải đến từ cuộc cách mạng nâng cao chất lượng doanh nghiệp và tốc độ xoay vòng của dòng vốn đầu tư công.

Trong bối cảnh Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức hai con số trong thập kỷ tới, thị trường vốn ngày càng được kỳ vọng trở thành trụ cột quan trọng bên cạnh hệ thống tín dụng ngân hàng.

Một trong những điểm nhấn đáng chú ý là Dự thảo Luật Chứng khoán sửa đổi với nhiều cơ chế mới nhằm hiện đại hóa thị trường. Nổi bật là mô hình Sandbox cho phép thử nghiệm có kiểm soát các sản phẩm fintech, ngân hàng số và các mô hình tài chính mới, vừa thúc đẩy đổi mới sáng tạo, vừa bảo đảm công tác giám sát.

Song song đó, việc hình thành cơ chế bảo lãnh thanh toán trái phiếu được kỳ vọng sẽ củng cố niềm tin của nhà đầu tư. Khác với bảo lãnh phát hành, tổ chức bảo lãnh sẽ trực tiếp thực hiện nghĩa vụ thanh toán nếu doanh nghiệp phát hành không đáp ứng được cam kết.

Theo lộ trình hiện nay, Việt Nam dự kiến được FTSE Russell đưa vào nhóm Thị trường mới nổi thứ cấp theo từng giai đoạn từ tháng 9/2026 đến tháng 9/2027. Khi hoàn tất, tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số FTSE Emerging và FTSE Emerging All Cap sẽ tăng lên, mở ra cơ hội thu hút dòng vốn thụ động từ các quỹ ETF và quỹ đầu tư toàn cầu.

Tuy nhiên, nhiều chuyên gia cho rằng nâng hạng không phải đích đến cuối cùng mà chỉ là "tấm vé" giúp thị trường tiếp cận nguồn vốn quốc tế.

Doanh nghiệp mới là yếu tố giữ chân dòng tiền

Theo ông Nguyễn Duy Linh, Tổng giám đốc CTCK SHS, điều quan trọng nhất của một thị trường chứng khoán không phải thanh khoản hay những nhịp tăng ngắn hạn mà là chất lượng doanh nghiệp niêm yết.

Một thị trường phát triển cần sở hữu nhiều doanh nghiệp quy mô lớn, tăng trưởng bền vững, minh bạch thông tin, có tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng đủ lớn và hệ thống quản trị hiện đại. Đây mới là nền tảng để thu hút các quỹ đầu tư tổ chức trong và ngoài nước.

Sau hơn hai thập kỷ phát triển, Việt Nam hiện có khoảng 13 triệu tài khoản chứng khoán. Tuy nhiên, khoảng 80-85% giá trị giao dịch mỗi phiên vẫn đến từ nhà đầu tư cá nhân, khiến thị trường dễ chịu tác động bởi tâm lý và biến động ngắn hạn.

Theo ông Linh, sự tham gia mạnh mẽ hơn của các nhà đầu tư tổ chức sẽ góp phần nâng cao tính ổn định, giống như những gì Hàn Quốc hay Đài Loan đã xây dựng.

Ông cũng cho rằng nếu được các tổ chức xếp hạng quốc tế nâng hạng, Việt Nam có thể thu hút khoảng 4-6 tỷ USD vốn ngoại. Tuy nhiên, dòng tiền này chỉ là thành quả của quá trình cải cách, chứ không phải mục tiêu cuối cùng.

"Nếu nhà đầu tư đến chỉ để giao dịch ngắn hạn thì đó chỉ là một con sóng. Nhưng nếu họ đến vì niềm tin vào cải cách, thị trường sẽ có một chu kỳ tăng trưởng bền vững."

Đầu tư công sẽ là chất xúc tác quan trọng

Theo đánh giá của các chuyên gia, trong 6-12 tháng tới, đầu tư công sẽ tiếp tục là biến số đáng chú ý nhất đối với thị trường.

Dù tiến độ giải ngân từ đầu năm mới đạt khoảng 21% kế hoạch, dư địa cho nửa cuối năm vẫn rất lớn. Khi dòng vốn này được giải ngân hiệu quả vào hạ tầng, xây dựng, logistics và vật liệu xây dựng, khu vực tư nhân sẽ có thêm động lực mở rộng đầu tư, qua đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và hỗ trợ thị trường chứng khoán.

Ông Nguyễn Duy Linh nhận định nghịch lý hiện nay là nền kinh tế không thiếu tiền, nhưng tốc độ lưu chuyển dòng vốn còn chậm. Đầu tư công sẽ đóng vai trò "vốn mồi", kích hoạt dòng tiền đi vào sản xuất, kinh doanh, từ đó lan tỏa tích cực sang thị trường vốn.

Có thể nói, chứng khoán Việt Nam đang đứng trước cơ hội bước vào một chu kỳ phát triển mới. Tuy nhiên, yếu tố tạo nên xu hướng tăng bền vững không chỉ đến từ câu chuyện nâng hạng, mà còn phụ thuộc vào chất lượng doanh nghiệp, cải cách thể chế và khả năng biến thị trường vốn thành kênh huy động hiệu quả cho nền kinh tế. Khi những nền tảng này được củng cố, thị trường không chỉ hút được dòng vốn ngắn hạn mà còn đủ sức tạo dựng một chu kỳ tăng trưởng kéo dài trong nhiều năm.