Khối ngoại bán mạnh, niềm tin chưa mất?

Sự bùng nổ của giao dịch định lượng (quant trading) cùng kỳ vọng về làn sóng IPO từ các doanh nghiệp FDI đang đặt ra tiêu chuẩn mới cho thanh khoản và hạ tầng thị trường chứng khoán Việt Nam.

Việc nhà đầu tư nước ngoài bán ròng kéo dài trong hơn một năm qua khiến không ít nhà đầu tư cá nhân lo ngại dòng vốn quốc tế đang rời bỏ thị trường chứng khoán Việt Nam. Tuy nhiên, theo chia sẻ của ông Thomas Nguyễn, Giám đốc Khối Thị trường Quốc tế SSI tại hội thảo "Lộ trình niêm yết cho doanh nghiệp FDI tại Việt Nam", dữ liệu thực tế lại cho thấy một bức tranh khác.

Tính đến cuối tháng 6/2026, giá trị cổ phiếu do khối ngoại nắm giữ đạt khoảng 44,2 tỷ USD, tăng so với mức 42,9 tỷ USD vào cuối năm 2024, bất chấp hoạt động bán ròng diễn ra liên tục trên thị trường thứ cấp.

Theo SSI, hiện tượng này đến từ hai nguyên nhân chính. Thứ nhất, dù có nhiều nhịp điều chỉnh, chứng khoán Việt Nam vẫn tăng khoảng 60% trong hai năm gần đây, giúp giá trị phần danh mục còn nắm giữ tăng lên. Thứ hai, quy mô vốn hóa thị trường liên tục mở rộng nhờ các doanh nghiệp mới niêm yết và doanh nghiệp hiện hữu tăng vốn, tạo thêm tài sản để dòng vốn ngoại đầu tư.

Điều này cho thấy hoạt động bán ròng không đồng nghĩa với việc nhà đầu tư nước ngoài rút khỏi Việt Nam mà có thể chỉ là quá trình cơ cấu lại danh mục.

Thị trường bước vào giai đoạn của dòng tiền tổ chức

Theo đại diện SSI, thay đổi đáng chú ý hơn nằm ở sự chuyển dịch cấu trúc nhà đầu tư. Nếu trước đây thị trường chủ yếu được dẫn dắt bởi nhà đầu tư cá nhân thì hiện vai trò của các tổ chức trong và ngoài nước ngày càng lớn.

Tại SSI, khoảng 30% giá trị giao dịch hiện đến từ khách hàng tổ chức, cao gấp đôi mức bình quân khoảng 15% của toàn thị trường. Chỉ trong nửa đầu năm 2026, công ty đã mở mới 185 tài khoản tổ chức, tăng 68% so với cùng kỳ, phần lớn đến từ Mỹ và châu Âu.

Đáng chú ý, khoảng 50% giao dịch của khách hàng tổ chức tại SSI hiện là giao dịch định lượng (quant trading). Xu hướng này đặt ra yêu cầu cao hơn đối với hạ tầng giao dịch, chất lượng thanh khoản, tốc độ xử lý lệnh cũng như khả năng vận hành ổn định của thị trường.

Sự gia tăng của dòng vốn chuyên nghiệp cũng có thể khiến tiêu chí lựa chọn doanh nghiệp thay đổi, khi các tổ chức thường ưu tiên quy mô lớn, minh bạch và thanh khoản cao.

Dòng tiền tiếp tục tập trung vào doanh nghiệp vốn hóa lớn

Một xu hướng khác được SSI chỉ ra là dòng vốn ngày càng tập trung vào các doanh nghiệp đầu ngành.

Từ cuối năm 2024 đến nay, tỷ trọng nhóm Vingroup trong VN-Index đã tăng từ 3% lên 19%. Tỷ trọng của 5 cổ phiếu lớn nhất cũng tăng từ 26% lên 39%, trong khi nhóm VN30 nâng tỷ trọng từ 69% lên 73%.

Diễn biến này phản ánh dòng vốn tổ chức có xu hướng tập trung vào các doanh nghiệp quy mô lớn, thanh khoản cao và đáp ứng các tiêu chuẩn đầu tư quốc tế, thay vì phân bổ rộng trên toàn thị trường.

IPO doanh nghiệp FDI được kỳ vọng mở rộng "vũ trụ đầu tư"

Theo SSI, dư địa phát triển lớn tiếp theo của thị trường không chỉ nằm ở dòng vốn mà còn ở chất lượng hàng hóa niêm yết.

Đại diện công ty cho rằng thị trường vẫn đang chờ thương vụ IPO quy mô lớn đầu tiên của một doanh nghiệp FDI. Nếu xuất hiện, đây sẽ không chỉ bổ sung thêm một cổ phiếu mà còn mở rộng cơ cấu ngành nghề, nâng chuẩn quản trị doanh nghiệp và tạo thêm lựa chọn cho các quỹ đầu tư quốc tế.

Trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục thúc đẩy nâng hạng thị trường và thu hút vốn dài hạn, sự xuất hiện của các doanh nghiệp FDI trên sàn có thể trở thành một trong những động lực quan trọng giúp thị trường bước sang giai đoạn phát triển mới.