Khi các "gã khổng lồ" chứng khoán nuốt trọn cuộc chơi

Quý 1/2026 đánh dấu một cột mốc phân hóa khắc nghiệt: Trong khi các "ông lớn" có điểm tựa ngân hàng ghi nhận lợi nhuận kỷ lục, nhóm công ty chứng khoán quy mô nhỏ lại chìm trong thua lỗ do sai lầm tự doanh và hụt hơi trong cuộc đua công nghệ.

Tổng lợi nhuận 40 doanh nghiệp hàng đầu vọt tăng 21%, nhưng dòng tiền chỉ đang chảy về túi những "đế chế" sở hữu hệ sinh thái tài chính vững mạnh, để lại khoảng trống mênh mông cho phần còn lại của thị trường.

Khi các "gã khổng lồ" chứng khoán nuốt trọn cuộc chơi

Bức tranh ngành chứng khoán quý I/2026 không còn đồng màu. Tổng lợi nhuận của khoảng 40 công ty lớn đạt gần 7.500 tỷ đồng, tăng hơn 20% so với cùng kỳ, nhưng phần lớn tập trung vào nhóm doanh nghiệp có nền tảng vốn mạnh và hệ sinh thái ngân hàng hậu thuẫn.

Ở nhóm dẫn đầu, các công ty lớn tiếp tục duy trì đà tăng trưởng cả về quy mô lẫn hiệu quả. Doanh thu, lợi nhuận và tổng tài sản đều mở rộng đáng kể, đi kèm các chỉ số sinh lời cao và chi phí được kiểm soát chặt. Một số đơn vị còn đẩy mạnh tăng vốn, củng cố năng lực tài chính để chiếm ưu thế dài hạn ở các mảng cốt lõi như môi giới, cho vay ký quỹ và ngân hàng đầu tư.

Tuy nhiên, không phải mọi cái tên đều hưởng lợi từ sóng thị trường. Một số công ty dù vẫn tăng trưởng so với cùng kỳ nhưng đã chững lại rõ rệt so với quý trước, phản ánh áp lực điều chỉnh sau giai đoạn tăng nóng.

Ở chiều ngược lại, nhóm doanh nghiệp quy mô nhỏ ghi nhận bức tranh kém tích cực. Nhiều công ty chuyển từ lãi sang lỗ, thậm chí lỗ lớn. Nguyên nhân chủ yếu đến từ hoạt động tự doanh kém hiệu quả, doanh thu môi giới suy giảm và chi phí tăng mạnh.

Một số trường hợp thua lỗ nặng do danh mục tài sản tài chính biến động bất lợi, buộc phải trích lập dự phòng lớn. Trong khi đó, các nguồn thu ổn định như cho vay ký quỹ hay phí dịch vụ cũng không đủ bù đắp, khiến kết quả kinh doanh rơi vào trạng thái âm sâu.

Thực tế này phản ánh áp lực cạnh tranh ngày càng khốc liệt. Khi thị trường mở rộng, lợi thế không còn nằm ở số lượng tài khoản mà chuyển sang năng lực vốn, quản trị rủi ro và khả năng đa dạng hóa nguồn thu. Những doanh nghiệp phụ thuộc quá lớn vào một vài mảng rủi ro cao dễ bị tổn thương khi thị trường đảo chiều.

Dữ liệu thị trường cũng cho thấy sự không đồng nhất. VN-Index giảm so với đầu năm, trong khi thanh khoản cải thiện và HNX-Index giữ được nhịp tăng nhẹ. Quy mô vốn hóa toàn thị trường thu hẹp, phản ánh trạng thái giằng co giữa dòng tiền và áp lực chốt lời.

Triển vọng thời gian tới được dự báo tiếp tục phân hóa. Nhóm công ty lớn với nền tảng vững chắc nhiều khả năng duy trì tăng trưởng, trong khi các doanh nghiệp nhỏ sẽ đối mặt áp lực tái cấu trúc hoặc bị đào thải.

Trong bối cảnh đó, cuộc đua của ngành chứng khoán không còn là mở rộng quy mô đơn thuần, mà là cuộc sàng lọc khắc nghiệt về năng lực thực chất.