Hai phiên bốc hơi 74 điểm: Điều gì đang kéo VN-Index lao dốc?

VN-Index vừa rơi 74 điểm sau khi chạm đỉnh 1.688, khép lại chuỗi tăng nóng nhờ tín dụng nới lỏng. Tuy nhiên, khi định giá không còn hấp dẫn và áp lực ngắn hạn dồn dập, từ tỷ giá đến vốn ngoại, thị trường khó giữ được nhịp bứt phá mạnh như trước

Đà tăng nóng của VN-Index đã đẩy mặt bằng định giá lên cao, khiến chiến lược mua và nắm giữ không còn hấp dẫn. Khi trụ cột này lung lay, thị trường khó tránh khỏi cảm giác hụt hơi vì mất đi động lực nền tảng.

Ngày 21/8, VN-Index chạm đỉnh 1.688 điểm – một con số vừa tròn trịa đến mức “khó tin”, vừa mang sắc thái phong thủy “nhất lộc phát phát”, đẹp đến nỗi khiến người ta liên tưởng ngay tới 1688, nền tảng thương mại điện tử nổi tiếng của Alibaba.

Nhưng ngay sau khi xác lập đỉnh “huyền thoại”, chỉ số này lao dốc hai phiên liên tiếp, mất 74 điểm. Dẫu vậy, cú điều chỉnh này chẳng thấm tháp gì nếu đặt cạnh nhịp tăng gần 600 điểm từ đáy dưới 1.100 điểm hôm 9/4 – thời khắc thị trường rúng động bởi tuyên bố áp thuế đối ứng của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tính từ đầu năm 2025, VN-Index vẫn còn tăng hơn 400 điểm so với mốc mở cửa 1.266,78 điểm.

Động lực cho đà tăng bứt phá ấy đến từ đâu? Câu trả lời rõ ràng: môi trường tín dụng nới lỏng. Tính đến cuối tháng 7/2025, dư nợ tín dụng đã tăng hơn 10% so với cuối năm 2024, gần gấp đôi tốc độ cùng kỳ. Điều đáng nói, bước nhảy này chỉ bắt đầu từ giữa tháng 3, khi trước đó đến ngày 12/3, tăng trưởng tín dụng mới vỏn vẹn 1,24%. Chính sách bơm vốn được triển khai quyết liệt nhằm hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng GDP 8,3 – 8,5% trong năm nay và xa hơn là hướng tới hai con số trong các năm tới.

Trong bối cảnh tín dụng mở van, thị trường chứng khoán “vào uptrend” là điều dễ hiểu. Tuy nhiên, đà tăng quá nhanh đã đẩy mặt bằng định giá vượt lên trên mức trung bình 5 – 10 năm. Dữ liệu từ Simplize cho thấy, đến ngày 25/8, P/E thị trường ở mức 14,59 lần, cao hơn mức trung bình 5 năm (13,67 lần) và 10 năm (14,11 lần).

Điều này dẫn đến một thực tế: “định giá thấp” – quân bài chiến lược từng giúp nhà đầu tư tự tin nắm giữ dài hạn – nay không còn. Khi trụ cột này lung lay, thị trường khó tránh khỏi cảm giác hụt hơi vì mất đi động lực nền tảng.

Từ đây, đà tăng của VN-Index sẽ phụ thuộc vào những yếu tố bền vững hơn: tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp niêm yết, chu kỳ kinh tế bước vào pha tăng tốc, sự cộng hưởng từ thị trường chứng khoán thế giới, cùng kỳ vọng FTSE Russell nâng hạng Việt Nam vào tháng 10/2025.

Nhưng đây đều là yếu tố cơ bản, tác động theo chu kỳ, không thể tạo hiệu ứng tức thì. Trong khi đó, áp lực ngắn hạn đang chồng chất: tỷ giá liên tục lập đỉnh, vốn ngoại rút ròng, dư nợ margin ở mức cao, tâm lý nhà đầu tư dần thỏa mãn, chưa kể những biến số địa chính trị toàn cầu khó lường.

Rõ ràng, từ nay đến thời điểm nâng hạng, con đường của thị trường chứng khoán Việt Nam sẽ không trải toàn hoa hồng. Đỉnh 1.688 điểm có thể là điểm nhấn, nhưng giữ được lửa tăng trưởng mới là bài toán khó.