Hai nền kinh tế lớn cùng "đau đầu"

Thâm hụt ngân sách kéo dài của Mỹ và nhu cầu tiêu dùng nội địa yếu tại Trung Quốc đang trở thành hai điểm nghẽn lớn của kinh tế thế giới. Theo các chuyên gia, nếu không được xử lý bằng các cải cách trong nước và phối hợp quốc tế, những mất cân đối này có thể làm gia tăng rủi ro tài chính và thương mại trong những năm tới.

Bên cạnh tác động tới dòng vốn và tỷ giá, tình trạng mất cân bằng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới còn có thể ảnh hưởng đến triển vọng xuất khẩu, chuỗi cung ứng và tâm lý đầu tư tại nhiều nền kinh tế mới nổi, trong đó có Việt Nam.

Tình trạng mất cân đối giữa Mỹ và Trung Quốc một lần nữa trở thành tâm điểm các cuộc thảo luận kinh tế. Năm 2025, thâm hụt tài khoản vãng lai của Mỹ tiệm cận 3,6% GDP, trong khi thặng dư của Trung Quốc đạt 3,7% GDP. Mặc dù những con số này vẫn nhỏ hơn giai đoạn trước khủng hoảng 2008 (lần lượt 6% và 9%), chúng diễn ra trong bối cảnh nhiều sức ép về an ninh kinh tế, chuỗi cung ứng và cạnh tranh chiến lược.

Tại Mỹ, vấn đề chính nằm ở thâm hụt ngân sách kéo dài. Mặc dù tích tụ nợ nước ngoài, Mỹ vẫn thu hút lượng vốn ngoại khổng lồ nhờ nhu cầu dài hạn với tài sản định giá bằng USD và vị thế dẫn đầu về công nghệ. Kết quả là các nhà đầu tư toàn cầu tập trung quá nhiều vào tài sản USD và cổ phiếu công nghệ Mỹ. Trung Quốc lại đối mặt vấn đề ngược lại: nhu cầu nội địa yếu so với năng lực sản xuất. Sự suy yếu của thị trường bất động sản, tâm lý tiết kiệm phòng ngừa rủi ro của người dân và áp lực từ biến động dân số đều góp phần vào tình trạng này.

Mất cân đối toàn cầu xuất phát sâu xa từ động lực tiết kiệm và đầu tư nội địa, chứ không chỉ từ thương mại. Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), khi bị đánh thuế, tỷ giá tiền tệ sẽ tự động biến chuyển và chuỗi cung ứng nhanh chóng thích nghi, triệt tiêu gần như toàn bộ tác động lâu dài của thuế quan. Do đó, các biện pháp bảo hộ thương mại như áp thuế quan không thể giải quyết gốc rễ vấn đề.

Mỹ phải từng bước giảm thâm hụt ngân sách, trong khi Trung Quốc cần kích cầu tiêu dùng nội địa bằng cách củng cố lưới an sinh xã hội và hỗ trợ thu nhập hộ gia đình. Tuy nhiên, các giải pháp nội địa cần được hỗ trợ bởi sự phối hợp quốc tế. IMF, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) và các định chế tài chính quốc tế cần tăng cường giám sát dòng vốn xuyên biên giới, lệch pha thanh khoản và nâng cao phối hợp chính sách. Quá trình điều chỉnh hỗn loạn có thể dẫn đến mất ổn định tài chính và đe dọa các nền kinh tế mới nổi.