GDP tăng vọt, túi tiền vẫn "lép kẹp"
Khi các tập đoàn lớn và lĩnh vực tài chính hưởng lợi từ tăng trưởng, doanh nghiệp nhỏ cùng người lao động có thể vẫn chật vật. Điều này đặt ra bài toán về chất lượng tăng trưởng và khả năng chuyển hóa GDP thành sức mua thực tế.
GDP phản ánh tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ cuối cùng được sản xuất trong một nền kinh tế, nhưng không trực tiếp đo lường mức sống hay thu nhập thực tế của từng người dân.
TS. Bùi Ngọc Sơn đưa ra ví dụ giả định một nền kinh tế tạo ra 600 tỷ USD GDP, nhưng phần thu nhập chuyển ra nước ngoài lên tới 400 tỷ USD. Khi đó, quy mô sản xuất lớn chưa đồng nghĩa với việc phần lớn thành quả thuộc về các chủ thể trong nước.
Một nghịch lý khác nằm ở hiệu quả đầu tư. Cùng 100 triệu USD, một quốc gia xây dựng được 100 km cao tốc sử dụng bền vững 20 năm, trong khi nơi khác chỉ hoàn thành 30 km và phải tiếp tục chi hàng tỷ USD sửa chữa.
Cả hai đều ghi nhận hoạt động kinh tế vào GDP, nhưng hiệu quả sử dụng vốn và lợi ích dài hạn hoàn toàn khác biệt.
Tăng trưởng chữ K và khoảng cách giàu nghèo
Mô hình chữ K của nền kinh tế
Theo chuyên gia, một trong những nguyên nhân khiến người dân khó cảm nhận thành quả tăng trưởng là hiện tượng phục hồi kinh tế hình chữ K.
Ở nhánh đi lên, các tập đoàn lớn, doanh nghiệp công nghệ và lĩnh vực tài chính tăng trưởng nhanh nhờ lợi thế vốn, thị phần và năng suất.
Ngược lại, doanh nghiệp nhỏ cùng lao động phổ thông có thể chịu áp lực chi phí, nợ vay và thu nhập trì trệ.
Sự phân hóa này tác động trực tiếp đến thị trường tiêu dùng. Khi thu nhập tập trung vào nhóm giàu, sức mua hàng hóa thiết yếu của số đông chưa chắc cải thiện tương ứng.
Với doanh nghiệp bán lẻ, thực phẩm, hàng tiêu dùng và bất động sản, doanh thu vì vậy không chỉ phụ thuộc vào GDP mà còn chịu ảnh hưởng từ thu nhập khả dụng của khách hàng.
Một yếu tố quan trọng khác là lạm phát.
Theo phân tích của TS. Bùi Ngọc Sơn, mức lạm phát khoảng 2% tại các nền kinh tế phát triển và 4% tại các nước đang phát triển có thể phù hợp với môi trường tăng trưởng ổn định.
Tuy nhiên, khi lạm phát vượt 5-6%, áp lực chi phí có thể gia tăng, kéo theo nguy cơ thắt chặt tiền tệ.
Chẳng hạn, nếu tiền lương tăng 5% nhưng giá hàng hóa tăng 7%, sức mua thực tế của người lao động vẫn giảm khoảng 1,9%.
Đối với doanh nghiệp niêm yết, tăng trưởng doanh thu danh nghĩa cũng chưa phản ánh đầy đủ hiệu quả kinh doanh nếu giá vốn, lãi vay và chi phí nhân công tăng nhanh hơn.
Ở góc độ thị trường chứng khoán, GDP tăng cao có thể hỗ trợ triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp, nhưng mức độ hưởng lợi giữa ngân hàng, công nghệ, sản xuất và tiêu dùng sẽ khác nhau.
Bởi vậy, chất lượng tăng trưởng cần được nhìn nhận thông qua năng suất lao động, thu nhập thực tế, hiệu quả sử dụng vốn và khả năng phân phối thành quả kinh tế.
GDP có thể phản ánh một nền kinh tế lớn đến đâu, nhưng chưa đủ để trả lời người dân đang sống tốt đến mức nào.
Kết nối truyền thông
cùng 24HMONEY ?
Liên hệ tư vấn ngay
Bạn muốn trở thành
VIP/Pro ?
Đăng ký ngay
