#Chuyên gia

24HMONEY đã kiểm duyệt

Dòng tiền 1.200 tỷ USD của Trung Quốc đang âm thầm làm rung chuyển hệ thống tài chính toàn cầu

Trung Quốc vừa tạo ra một cú sốc tài chính có quy mô toàn cầu, không phải bằng các gói kích thích công khai hay động thái chính sách mạnh tay, mà thông qua sự dịch chuyển âm thầm của dòng tiền khổng lồ ra nước ngoài.

Khoảng 2/3 tổng thặng dư thương mại năm 2025 đã được khu vực tư nhân Trung Quốc phân bổ vào cổ phiếu Mỹ, trái phiếu châu Âu, các quỹ đầu tư quốc tế và hoạt động mở rộng kinh doanh ở nước ngoài. Đây là một sự thay đổi căn bản trong cách Trung Quốc “xuất khẩu vốn”, đồng thời mở ra một giai đoạn mới trong vai trò của nước này đối với hệ thống tài chính toàn cầu.

Dữ liệu từ cơ quan quản lý thị trường tiền tệ Trung Quốc cho thấy, trong 9 tháng đầu năm 2025, giá trị tài sản ở nước ngoài do các nhà đầu tư tư nhân Trung Quốc nắm giữ đã tăng hơn 1.000 tỷ USD, cao gấp đôi tốc độ trung bình của thập kỷ trước. Riêng đầu tư vào chứng khoán nước ngoài đã tăng thêm 535 tỷ USD, mức cao nhất trong gần 20 năm và thậm chí vượt xa dòng vốn đầu tư trực tiếp ra nước ngoài.

Đáng chú ý, dòng vốn này ngày càng rời xa sự kiểm soát trực tiếp của Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC). Điều đó phản ánh sự dịch chuyển chiến lược: từ mô hình quản lý ngoại hối tập trung sang việc để khu vực tư nhân nắm giữ và phân bổ nguồn ngoại tệ. Đây cũng là chủ trương đã được Trung Quốc từng bước thúc đẩy trong bối cảnh căng thẳng thương mại và rủi ro địa chính trị gia tăng dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump.

Thay vì buộc phải bán USD cho ngân hàng trung ương để đổi lấy nhân dân tệ, các doanh nghiệp xuất khẩu hiện được phép giữ ngoại tệ tại ngân hàng thương mại hoặc tự quản lý. Nhờ vậy, lần đầu tiên trong lịch sử, tổng tài sản ngoại tệ của khu vực tư nhân Trung Quốc đã vượt tổng nợ nước ngoài của quốc gia này. Quy mô tài sản nước ngoài do khu vực phi chính phủ nắm giữ hiện ước đạt 7.800 tỷ USD, cao hơn cả tổng đầu tư nước ngoài của Nhật Bản.

Theo các chuyên gia của Bank of China International, xu hướng này có thể đánh dấu thời điểm Trung Quốc dần trở thành một quốc gia chủ nợ lớn, với trọng tâm nằm ở khu vực tư nhân thay vì nhà nước. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa với việc nền kinh tế Trung Quốc trở nên nhạy cảm hơn với biến động tỷ giá và lãi suất trong nước.

Rủi ro lớn nhất nằm ở khả năng đảo chiều dòng vốn. Khi lượng ngoại tệ khổng lồ không còn nằm trong tay PBOC, bất kỳ sự thay đổi nào về kỳ vọng tỷ giá hay chính sách tiền tệ đều có thể kích hoạt làn sóng hồi hương vốn. Những dấu hiệu ban đầu đã xuất hiện: trong tháng 12/2025, Trung Quốc ghi nhận dòng vốn chảy vào nội địa kỷ lục 128 tỷ USD, chủ yếu do doanh nghiệp bán USD để chuyển sang nhân dân tệ.

Giới phân tích cảnh báo, nếu xu hướng này lan rộng, đồng nhân dân tệ có thể chịu áp lực tăng giá mạnh, kéo theo rủi ro bong bóng tài sản và bất ổn tài chính trong nước. Stephen Jen, CEO của Eurizon SLJ Capital, thậm chí ví kịch bản này như một “trận lở tuyết tài chính” nếu nhà đầu tư đồng loạt rút vốn về Trung Quốc.

Ở quy mô toàn cầu, một đợt hồi hương vốn đột ngột từ Trung Quốc có thể gây thiếu hụt thanh khoản tạm thời, khiến giá tài sản rủi ro giảm mạnh và chi phí vay quốc tế tăng vọt. Trong bối cảnh kinh tế thế giới đang phục hồi mong manh, Trung Quốc – từ vị thế là nguồn cung thanh khoản quan trọng – có thể vô tình trở thành tác nhân gây biến động lớn cho thị trường tài chính toàn cầu.