Doanh nghiệp và "canh bạc" cổ phiếu

Nhiều doanh nghiệp ngoài ngành tài chính đang tận dụng dòng tiền nhàn rỗi để đầu tư cổ phiếu nhằm gia tăng lợi nhuận. Tuy nhiên, khi thị trường biến động bất lợi, chiến lược này có thể khiến kết quả kinh doanh lao dốc vì áp lực trích lập dự phòng và suy giảm giá trị danh mục.

Từ Licogi 14, Nhà Đà Nẵng đến MHC, ngày càng nhiều doanh nghiệp ghi nhận tỷ trọng đầu tư chứng khoán lớn trong cơ cấu tài sản. Điều này giúp cải thiện lợi nhuận khi thị trường tăng, nhưng cũng khiến kết quả kinh doanh trở nên nhạy cảm hơn với diễn biến của VN-Index.

Licogi 14 phải trích lập dự phòng đầu tư chứng khoán thêm 15,26 tỷ đồng nửa đầu năm 2026, khiến lợi nhuận sau thuế giảm 88% xuống còn 1,62 tỷ đồng. Dự án Khu đô thị Nam Minh Phương quy mô 54 ha tại Phú Thọ, dù trúng thầu từ 2020 với tổng mức đầu tư 2.890 tỷ đồng, vẫn chưa có bước tiến rõ rệt. Tương tự, Nhà Đà Nẵng đã phân bổ 659,4 tỷ đồng vào chứng khoán, chiếm 48,6% tổng tài sản, sau khi hoàn tất hạch toán lợi nhuận từ dự án The Monarchy - Block B năm 2023 và chưa có dự án bất động sản lớn tiếp theo.

Nhà Đà Nẵng nắm giữ 92,4 tỷ đồng cổ phiếu HPG, 83,99 tỷ đồng VHM, 77,96 tỷ đồng MBB, 71,29 tỷ đồng VPB, 51,6 tỷ đồng GEX và 282,1 tỷ đồng cổ phiếu khác. Việc gần một nửa tổng tài sản tập trung vào chứng khoán khiến lợi nhuận tương lai phụ thuộc mạnh vào biến động thị giá. Nhiều cổ phiếu trong danh mục đang giao dịch dưới đường MA200 và chịu áp lực bán ra mạnh, tạo rủi ro tổn thất thêm.

MHC từng bước biến đầu tư tài chính thành một trong những trụ cột doanh nghiệp. Tính đến 31/3/2026, MHC đầu tư 159,7 tỷ đồng vào cổ phiếu chiếm 22,8% tổng tài sản, cộng thêm 196 tỷ đồng đầu tư tại công ty con MHC với tỷ lệ 39,6% vốn điều lệ. Từ 2015 khi ngành vận tải biển gặp khó khăn, MHC chuyển hướng sang tài chính, với tỷ trọng đầu tư từng lên tới 85% tổng tài sản giai đoạn 2016-2018 và vẫn duy trì mức cao.

Tại đại hội cổ đông 2026, Chủ tịch MHC Phạm Bá Huy cho biết đầu tư tài chính tiềm ẩn nhiều rủi ro nên công ty giảm tỷ trọng để chuyển sang lĩnh vực an toàn hơn. Tuy nhiên, đầu tư tài chính vẫn là thế mạnh của MHC nên sẽ tiếp tục duy trì với tỷ trọng phù hợp. Trong bối cảnh thị trường tiềm ẩn rủi ro điều chỉnh, nhiều doanh nghiệp sản xuất khác như VHC, DGW, NTL, PET cũng đang sử dụng dòng tiền để đầu tư chứng khoán, và nhiều khả năng phải tăng trích lập dự phòng trong quý III/2026, ảnh hưởng trực tiếp kết quả kinh doanh.