Điều gì đang ghìm chân chứng khoán?

Định giá thị trường đang ở vùng thấp nhất nhiều năm nếu loại trừ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, trong khi kết quả kinh doanh vẫn duy trì tích cực. Đây được xem là nghịch lý đáng chú ý của chứng khoán Việt Nam năm 2026.

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang đối mặt với một nghịch lý khi diễn biến giá cổ phiếu không phản ánh bức tranh kinh doanh của doanh nghiệp. Nếu loại trừ nhóm cổ phiếu Vingroup, thị trường thực tế đã giảm khoảng 5% từ đầu năm, trong khi thanh khoản bình quân chỉ còn khoảng 500 triệu USD mỗi phiên. Ở chiều ngược lại, lợi nhuận các doanh nghiệp trên HoSE tăng khoảng 37% trong quý I, và kỳ vọng tiếp tục tăng 15-20% trong quý II. Điều này tạo nên tình huống khi nhiều doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt và lợi nhuận tăng trưởng nhưng giá cổ phiếu vẫn đi xuống, khiến mặt bằng định giá ngày càng trở nên hấp dẫn.

Các yếu tố vĩ mô tác động đến tâm lý thị trường

Sự lệch pha giữa giá cổ phiếu và kết quả kinh doanh xuất phát từ nhiều yếu tố vĩ mô tác động đồng thời. Mặt bằng lãi suất trong nước đã tăng khoảng 200 điểm cơ bản từ đầu năm, với nhiều ngân hàng nâng lãi suất huy động lên vùng 8-9%, khiến dòng tiền dịch chuyển sang kênh tiền gửi. Căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông đẩy giá dầu tăng mạnh, gia tăng áp lực lạm phát toàn cầu. Tại Việt Nam, lạm phát đạt 5,6% trong tháng 5 trước khi hạ nhiệt xuống 4,7% trong tháng 6. Bên cạnh đó, nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 80.000 tỷ đồng từ đầu năm, chủ yếu do dòng vốn toàn cầu dịch chuyển sang các thị trường như Mỹ, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan.

Cơ hội dài hạn không nên bỏ qua

Các chuyên gia cho rằng sự lệch pha này không thể kéo dài mãi. Trong dài hạn, giá cổ phiếu sẽ phản ánh giá trị nội tại của doanh nghiệp. Các yếu tố bất lợi như lãi suất, lạm phát hay xung đột địa chính trị phần lớn đã được phản ánh vào mặt bằng giá hiện nay. Khi loại trừ nhóm cổ phiếu Vingroup, P/E dự phóng của thị trường chứng khoán Việt Nam trong năm nay chỉ còn khoảng 9,3 lần, tiệm cận vùng định giá thấp nhất trong khoảng 10 năm trở lại đây. Thống kê cho thấy, thị trường được giao dịch ở vùng định giá thấp thì xác suất nhà đầu tư đạt mức sinh lời vượt trội trong chu kỳ 2-3 năm càng cao. Với tầm nhìn từ 5-10 năm, những nhà đầu tư kiên trì nắm giữ cổ phiếu thường đạt mức lợi nhuận hai chữ số.

Chiến lược đầu tư kiên định và giải ngân đều đặn

Thay vì quá tập trung vào biến động ngắn hạn, nhà đầu tư nên kiên định với chiến lược đầu tư dài hạn và giải ngân đều đặn. Những giai đoạn tâm lý bi quan khiến mặt bằng định giá xuống mức hấp dẫn lại có thể là cơ hội để tích lũy thêm các doanh nghiệp có nền tảng cơ bản tốt. Các quỹ đầu tư tập trung vào khoảng 20 cổ phiếu cốt lõi có chất lượng cao, dù chỉ chiếm 25-30% vốn hóa thị trường nhưng đóng góp gần hai phần ba giá trị danh mục. Nhóm doanh nghiệp này được kỳ vọng ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận khoảng 20-30% trong quý II nhờ sự mở rộng ngành, gia tăng thị phần, cải thiện biên lợi nhuận và tối ưu chi phí hoạt động.