"Cuộc đua" trên bầu trời

Sự phục hồi mạnh của ngành hàng không Việt Nam đang mở ra một giai đoạn cạnh tranh mới, nơi các “ông lớn” tiếp tục giữ lợi thế về vốn và quy mô, trong khi các tân binh bước vào cuộc chơi với những mô hình khác biệt nhưng phải đối mặt phép thử khắc nghiệt về năng lực tài chính và khả năng trụ vững dài hạn.

Sau cú hích phục hồi, hàng không Việt Nam năm 2025 đã chính thức thiết lập một mặt bằng kỷ lục mới, biến bầu trời thành "đấu trường" của những tham vọng lớn. Cuộc chơi không còn là thế độc quyền của những cái tên cũ; sự đổ bộ của các "tân binh" đã tái định nghĩa hoàn toàn luật chơi. Tại đây, chỉ những thực thể sở hữu nội lực tài chính thâm hậu và mô hình quản trị linh hoạt mới có thể vượt qua "khe cửa hẹp" để chiếm lĩnh đỉnh cao mới.

Trong bức tranh cạnh tranh của ngành hàng không Việt Nam năm 2025, nhóm doanh nghiệp dẫn dắt thị trường tiếp tục thể hiện ưu thế vượt trội về quy mô, nguồn vốn và hiệu quả khai thác. Vietnam Airlines vẫn giữ vai trò trụ cột khi ghi nhận doanh thu hợp nhất hơn 123.000 tỷ đồng, tăng khoảng 10% so với năm trước và cao nhất trong lịch sử hoạt động. Lợi nhuận trước thuế vượt 8.450 tỷ đồng, đánh dấu bước ngoặt quan trọng sau nhiều năm tái cơ cấu sâu rộng.

Điểm nhấn lớn nhất trong năm là việc Vietnam Airlines hoàn tất tăng vốn điều lệ gần 9.000 tỷ đồng, qua đó xóa bỏ tình trạng âm vốn chủ sở hữu kéo dài và củng cố đáng kể nền tảng tài chính. Với sản lượng vận chuyển hơn 25,6 triệu lượt hành khách và 344.000 tấn hàng hóa, cùng mạng bay quốc tế mở rộng mạnh sang châu Âu, Đông Bắc Á và Trung Đông, hãng cho thấy lợi thế rõ rệt ở phân khúc đường bay dài – nơi đòi hỏi tiềm lực vốn và năng lực quản trị cao.

Ở chiều ngược lại, Vietjet Air tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu trong phân khúc hàng không chi phí thấp. Năm 2025 ghi nhận sự cải thiện đều đặn về lợi nhuận qua từng quý; riêng 9 tháng đầu năm, doanh thu hợp nhất vượt 52.700 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt khoảng 2.050 tỷ đồng. Mô hình kinh doanh linh hoạt, tối ưu chi phí và tỷ trọng doanh thu phụ trợ cao – chiếm hơn 40% – giúp Vietjet duy trì sức cạnh tranh trong bối cảnh chi phí nhiên liệu và tỷ giá biến động. Việc liên tục mở rộng đội bay và mạng lưới lên hơn 200 đường bay nội địa và quốc tế tiếp tục là lợi thế chiến lược của hãng.

Bamboo Airways, dù không còn giai đoạn tăng trưởng nóng, vẫn là một mảnh ghép đáng chú ý. Năm 2025 được xem là năm bản lề trong tiến trình tái cơ cấu, với doanh thu ước đạt 4.900 tỷ đồng và tỷ lệ lấp đầy ghế bình quân gần 88%. Tuy nhiên, áp lực nợ khoảng 9.000 tỷ đồng cùng quy mô đội bay hạn chế khiến hãng vẫn đối mặt thách thức lớn về dòng tiền và năng lực cạnh tranh dài hạn. So với Vietnam Airlines và Vietjet Air, Bamboo hiện đứng ở vị thế trung gian, vừa phải chứng minh khả năng hồi phục, vừa chịu sức ép từ các đối thủ mới giàu tiềm lực.

Nhìn tổng thể, nhóm “ông lớn” kỳ cựu đang nắm lợi thế áp đảo về vốn, kinh nghiệm vận hành và hạ tầng kỹ thuật. Tuy vậy, chính quy mô lớn cũng đặt ra yêu cầu cấp thiết về tối ưu chi phí, đổi mới mô hình và thích ứng với các phân khúc mới – nơi các tân binh đang tìm cách chen chân.

Tân binh hàng không: từ tham vọng đến phép thử năng lực

Làn sóng gia nhập của các doanh nghiệp mới trong giai đoạn 2025–2026 phản ánh sức hấp dẫn ngày càng lớn của thị trường hàng không Việt Nam. Nổi bật trong nhóm này là Sun PhuQuoc Airways – hãng bay tư nhân thuộc hệ sinh thái Sun Group. Được định vị theo mô hình “resort aviation”, hãng tập trung kết nối Phú Quốc với các trung tâm kinh tế – du lịch lớn trong nước và từng bước mở rộng ra quốc tế, tận dụng trực tiếp nguồn khách từ hệ sinh thái du lịch – nghỉ dưỡng sẵn có.

Việc chính thức khai thác thương mại từ cuối năm 2025 với kế hoạch sở hữu đội bay hàng chục chiếc cho thấy đây là tân binh có tiềm lực vốn và chiến lược tương đối rõ ràng. Thay vì cạnh tranh trực diện về thị phần đại trà, Sun PhuQuoc Airways lựa chọn khai thác sâu chuỗi giá trị du lịch – hàng không, một hướng đi khác biệt so với các hãng truyền thống.

Crystal Bay Airlines lại đại diện cho một mô hình khác, dựa trên kinh nghiệm khai thác charter flight quốc tế. Với vốn điều lệ 300 tỷ đồng, hãng không nổi trội về quy mô vốn nhưng sở hữu lợi thế ở phân khúc thuê chuyến, đặc biệt từ các thị trường Trung Á, Mông Cổ hay Đài Loan. Việc thành lập hãng bay riêng cho thấy tham vọng hoàn thiện chuỗi giá trị du lịch – vận tải, song thách thức không nhỏ nằm ở việc chuyển đổi từ mô hình charter sang khai thác thương mại thường lệ, đòi hỏi năng lực tài chính và quản trị bền bỉ.

Bức tranh tài chính của Crystal Bay cũng cho thấy nhiều áp lực: lỗ lũy kế gần 65 tỷ đồng, tổng nợ phải trả hơn 5.400 tỷ đồng – gấp hơn ba lần vốn chủ sở hữu. Đây là bài toán không dễ trong một ngành có chu kỳ vốn dài và rủi ro cao như hàng không.

Ở quy mô nhỏ hơn, LOTHA Airlines gây chú ý với vốn điều lệ chỉ 10 tỷ đồng. Dù chưa thể tham gia vận tải hàng không thương mại đúng nghĩa, doanh nghiệp này phản ánh một xu hướng khác: dòng vốn tư nhân đang dịch chuyển mạnh vào các mảng phụ trợ và hạ tầng hàng không, gắn với các dự án sân bay lớn như Long Thành hay Gia Bình.

Song song với các hãng bay, làn sóng đầu tư “dưới mặt đất” cũng trở nên rõ nét. Việc Masterise Group thành lập doanh nghiệp đầu tư cảng hàng không với vốn điều lệ hơn 29.000 tỷ đồng, cùng sự tham gia của Sun Group và Crystal Bay vào hạ tầng sân bay, cho thấy niềm tin dài hạn của khu vực tư nhân vào triển vọng ngành – một điểm khác biệt căn bản so với giai đoạn trước.

Cuộc sàng lọc tất yếu

Sự xuất hiện của các tân binh mang lại tác động tích cực khi gia tăng cạnh tranh, buộc các hãng lớn tối ưu chi phí, nâng chất lượng dịch vụ và đa dạng hóa sản phẩm. Các mô hình mới như resort aviation hay charter-based airline cũng góp phần mở rộng thị trường, khai thác những phân khúc còn bỏ ngỏ.

Tuy nhiên, hàng không vẫn là ngành có rào cản gia nhập cao, đòi hỏi vốn lớn, quản trị rủi ro phức tạp và khả năng chịu đựng chu kỳ kinh doanh dài. Trong bối cảnh đó, sự phân hóa là điều khó tránh: những doanh nghiệp có tiềm lực thực sự, chiến lược rõ ràng và gắn với hệ sinh thái mạnh sẽ có cơ hội bứt phá; ngược lại, các doanh nghiệp vốn mỏng buộc phải chứng minh năng lực qua lộ trình thận trọng và khả năng tuân thủ khung pháp lý khắt khe.

Nhìn về giai đoạn 2026 trở đi, ngành hàng không Việt Nam được kỳ vọng bước vào chu kỳ tăng trưởng mới với mục tiêu vận chuyển 95 triệu hành khách và 1,6 triệu tấn hàng hóa. Trong bức tranh đó, cuộc đua giữa các ông lớn kỳ cựu và những tân binh mới nổi không chỉ là câu chuyện thị phần, mà là phép thử toàn diện về năng lực tài chính, tầm nhìn chiến lược và khả năng tạo ra giá trị bền vững cho toàn ngành.