Cuộc chơi của tự doanh: Cá mập chọn đường, cá nhỏ bơi ngược sóng

Danh mục tự doanh toàn ngành chứng khoán tăng quy mô trong quý II/2025 nhưng cho thấy sự phân hóa rõ nét về chiến lược. Phần lớn công ty chuyển hướng sang tài sản an toàn như tiền gửi và trái phiếu, trong khi cổ phiếu dần bị thu hẹp và trở thành lựa chọn mang tính chọn lọc, dành cho các đơn vị chấp nhận rủi ro cao.

Sau quý II/2025, danh mục tự doanh của khối công ty chứng khoán không chỉ nở rộ về quy mô mà còn cho thấy sự phân cực rõ nét trong khẩu vị đầu tư. Khi phần lớn lựa chọn rút lui về “vùng an toàn” với tiền gửi và trái phiếu, một số ít vẫn kiên định đặt cược vào cổ phiếu – nơi rủi ro lớn luôn song hành cùng kỳ vọng sinh lời vượt trội.

Tự doanh phân cực: Khi cổ phiếu không còn là điểm đến của số đông

Dữ liệu tại ngày 30/6 cho thấy danh mục tự doanh toàn ngành chứng khoán đạt quy mô hơn 324.000 tỷ đồng – tương đương khoảng 13 tỷ USD, tăng 4,5% so với cuối quý I. Trong đó, nhóm 10 công ty có danh mục lớn nhất đang kiểm soát tới 64% giá trị, tương đương khoảng 8,2 tỷ USD – cho thấy sự tập trung cao độ vào tay các “ông lớn”.

Tuy nhiên, bức tranh chi tiết bên trong lại phản ánh một xu hướng phân cực rõ rệt trong khẩu vị đầu tư. Tỷ trọng tài sản an toàn như trái phiếu, tiền gửi và chứng chỉ tiền gửi đồng loạt gia tăng, trong khi giá trị cổ phiếu – loại trừ phần phục vụ phòng ngừa rủi ro chứng quyền – lại sụt giảm đáng kể.

Riêng nhóm Top 10, giá trị đầu tư vào cổ phiếu chỉ còn 22.600 tỷ đồng, giảm gần 1/3 so với quý I; tỷ trọng rơi mạnh từ 17,2% xuống chỉ còn 11%. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc ba cái tên từng “chơi lớn” với cổ phiếu – Vietcap, SHS và VPS – không còn nằm trong nhóm dẫn đầu. Thay thế vào đó là MBS, HSC và LPBS, trong đó chỉ duy nhất HSC sở hữu danh mục cổ phiếu vượt 1.000 tỷ đồng, đạt gần 3.700 tỷ. Các tên tuổi còn lại như VNDirect, ACBS hay VPBankS cũng chủ động giảm tỷ trọng cổ phiếu trong cơ cấu danh mục.

Ngược lại, giá trị trái phiếu gia tăng nhờ động thái mở rộng nắm giữ của TCBS – đơn vị hiện quay lại vị thế dẫn đầu với tổng danh mục trái phiếu hơn 18.000 tỷ đồng, tăng 22% so với quý trước. Góp thêm vào xu hướng này còn có MBS, LPBS và HSC.

Tiền gửi – loại tài sản có tính thanh khoản cao và rủi ro thấp – cũng tiếp tục mở rộng, với quy mô toàn ngành đã vượt 107.000 tỷ đồng. SSI dẫn đầu với hơn 34.600 tỷ đồng tiền gửi, chiếm tới 68% tổng danh mục tự doanh. Công ty này còn nắm giữ hơn 15.100 tỷ đồng trái phiếu và gần 1.500 tỷ đồng cổ phiếu – cơ cấu cho thấy sự ưu tiên tuyệt đối cho an toàn dòng tiền.

Đứng ngay sau là VNDirect với gần 15.800 tỷ đồng tiền gửi, dù đã giảm 7% so với quý I. Công ty cũng thu hẹp tỷ trọng cổ phiếu và trái phiếu lần lượt 22% và 17%. Trong khi đó, ACBS duy trì vị trí trong Top 10 nhờ tăng trưởng liên tục mảng tiền gửi – hiện đạt trên 15.000 tỷ đồng – bên cạnh danh mục trái phiếu 2.600 tỷ và cổ phiếu 1.600 tỷ.

Ở chiều ngược lại, vẫn có những cái tên dám đặt cược vào tài sản rủi ro. VIX hiện là đơn vị có tỷ trọng cổ phiếu cao nhất trong nhóm Top 10, với hơn 7.400 tỷ đồng – chiếm tới 54% tổng danh mục tự doanh. Trong quý II, công ty này hiện thực hóa lợi nhuận đáng kể khi bán ra lượng cổ phiếu trị giá hơn 8.000 tỷ đồng, thu về lãi ròng gần 314 tỷ.

HSC – một trong những cái tên hiếm hoi vẫn duy trì danh mục cổ phiếu lớn – hiện đang nắm giữ gần 3.600 tỷ đồng, với các khoản đầu tư đáng chú ý như TCB (1.220 tỷ), FPT (891 tỷ), cùng các mã khác như MWG, STB, HPG, MBB, VPB, GMD, SSI...

Ngoài Top 10, Vietcap vẫn giữ vị trí dẫn đầu về giá trị cổ phiếu với danh mục hơn 7.500 tỷ đồng. Tuy nhiên, cơ cấu đã có sự điều chỉnh mạnh mẽ: cổ phiếu niêm yết trong phần FVTPL chỉ còn 33 tỷ đồng – giảm tới 84% so với đầu năm. Trong khi đó, danh mục AFS cũng chứng kiến nhiều mã bị giảm tỷ trọng, như KDH, FPT hay STB. Ngược lại, một số cổ phiếu như PNJ và MBB lại được mua thêm hoặc gia tăng đầu tư – cho thấy chiến lược chọn lọc đang được áp dụng quyết liệt.

Bản đồ tự doanh đang tái định hình

Trong bức tranh phân bổ danh mục sau quý II, cổ phiếu không còn là lựa chọn mặc định mà trở thành tài sản mang tính chọn lọc – chỉ phù hợp với những tổ chức chấp nhận rủi ro cao, sở hữu đội ngũ đầu tư chuyên sâu và theo đuổi chiến lược sinh lời chủ động.

Sự phân cực này phản ánh rõ định hướng riêng của từng công ty chứng khoán. Trong đó, nhóm ưu tiên tài sản thu nhập cố định đang chiếm ưu thế, nhờ khả năng kiểm soát rủi ro và giữ vững thanh khoản khi thị trường biến động.

Tuy nhiên, điều kiện thị trường đang thay đổi. Bước sang tháng 7, thanh khoản HOSE có phiên vượt 3 tỷ USD, VN-Index bứt phá qua mốc 1.500 điểm – dấu hiệu cho thấy dòng tiền bắt đầu nóng trở lại. Trong bối cảnh đó, không loại trừ khả năng các công ty chứng khoán sẽ tái cấu trúc danh mục trong quý III, chuyển dịch về phía những tài sản có độ rủi ro – và tiềm năng – cao hơn như cổ phiếu.