Chứng khoán Việt trước cuộc cải tổ lớn

Có hiệu lực từ ngày 1/3/2027, luật mới được kỳ vọng giảm áp lực nhân sự, đơn giản hóa thủ tục và thúc đẩy đổi mới công nghệ, nhưng vẫn đặt yêu cầu bảo vệ tài sản nhà đầu tư lên hàng đầu

Quốc hội đã chính thức thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chứng khoán với 463/464 đại biểu có mặt biểu quyết tán thành, tương đương gần 99,8%.

Một trong những thay đổi đáng chú ý nhất liên quan đến tiêu chuẩn nhân sự cấp cao tại công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ.

Theo quy định mới, doanh nghiệp chỉ cần tối thiểu một người đại diện theo pháp luật đáp ứng tiêu chuẩn chuyên môn tương ứng, thay vì yêu cầu tất cả người đại diện đều phải có chứng chỉ hành nghề chứng khoán.

Quy định này giúp doanh nghiệp linh hoạt hơn trong bổ nhiệm lãnh đạo, đặc biệt với những vị trí phụ trách quản trị, tài chính và chiến lược.

Đáng chú ý, các tổ chức đang hoạt động có thời gian chuyển tiếp hai năm hoặc phải đáp ứng quy định mới khi thay đổi nhân sự, qua đó hạn chế xáo trộn bộ máy quản lý.

Mở đường cho sản phẩm tài chính mới

Không chỉ điều chỉnh tiêu chuẩn nhân sự, luật sửa đổi còn bổ sung cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, sản phẩm, dịch vụ và mô hình kinh doanh mới.

Theo đó, doanh nghiệp được phép thử nghiệm trong phạm vi, đối tượng và thời gian giới hạn dưới sự giám sát của cơ quan quản lý.

Đây được xem là bước tiến quan trọng đối với hoạt động đổi mới công nghệ trong lĩnh vực chứng khoán, tạo điều kiện phát triển các giải pháp giao dịch, quản lý tài sản và dịch vụ tài chính số.

Tuy nhiên, việc thử nghiệm phải bảo đảm an toàn thị trường, bảo vệ dữ liệu, tài sản và quyền lợi nhà đầu tư.

Luật cũng cắt giảm một số điều kiện, thành phần hồ sơ đăng ký hoạt động lưu ký chứng khoán, tránh kiểm tra trùng lặp những yêu cầu đã được cơ quan quản lý ngân hàng giám sát.

Công ty chứng khoán hưởng lợi ra sao?

Đối với các doanh nghiệp như SSI, VPS, TCBS, VIX hay VNDirect, việc hoàn thiện hành lang pháp lý có thể tạo thuận lợi trong quản trị nhân sự và phát triển sản phẩm.

Những công ty sở hữu nền tảng công nghệ mạnh có thêm cơ sở để nghiên cứu dịch vụ mới, trong khi các tổ chức lưu ký có thể giảm bớt một phần thủ tục hành chính.

Dù vậy, lợi ích tài chính chưa thể lượng hóa ngay bởi còn phụ thuộc văn bản hướng dẫn, khả năng triển khai và chi phí tuân thủ của từng doanh nghiệp.

Ở góc độ thị trường, việc mở rộng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát có thể góp phần đa dạng hóa sản phẩm, nâng cao hiệu quả vận hành và cải thiện sức cạnh tranh của ngành chứng khoán Việt Nam.

Tuy nhiên, thay đổi pháp lý không đồng nghĩa lợi nhuận doanh nghiệp sẽ tăng ngay lập tức. Hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc thanh khoản thị trường, thị phần môi giới, hoạt động cho vay ký quỹ và năng lực kiểm soát rủi ro.

Luật mới vì vậy được xem là bước hoàn thiện nền tảng thể chế, tạo dư địa phát triển dài hạn thay vì một động lực tăng trưởng lợi nhuận tức thời.