Chứng khoán bao giờ “vui” lại?

VN-Index rơi vào trạng thái giao dịch ảm đạm với thanh khoản khớp lệnh HOSE tiệm cận mốc 10.000 tỷ đồng, chịu áp lực bủa văng từ làn sóng bán ròng 80.000 tỷ đồng của khối ngoại và chi phí vốn gia tăng.

Bất chấp mức định giá P/E về vùng hấp dẫn quanh 12 lần, thị trường cần sự hội tụ của ba yếu tố then chốt: lãi suất hạ nhiệt, dòng tiền ngoại đảo chiều từ đợt nâng hạng FTSE và tăng trưởng lợi nhuận doanh nghiệp để tìm lại đà bứt phá.

Thị trường chứng khoán Việt Nam hiện chịu áp lực từ nhiều hướng. Thanh khoản giao dịch sụt giảm đáng kể trong những tuần gần đây, phản ánh tâm lý nhà đầu tư trở nên thận trọng. Một trong những nguyên nhân chính là mặt bằng lãi suất trong nước đang tăng, làm giảm sức hấp dẫn tương đối của cổ phiếu. Lợi suất trái phiếu Chính phủ tăng dần, cạnh tranh huy động giữa các ngân hàng tiếp diễn mạnh mẽ. Ngoài ra, khối nhà đầu tư nước ngoài vẫn tiếp tục bán ròng từ đầu năm, đặc biệt áp lực bán chưa có dấu hiệu giảm tốc dù định giá thị trường trở nên hấp dẫn hơn. Dòng tiền nội phải hấp thụ lượng cung lớn này trong bối cảnh thanh khoản suy giảm, tạo ra những phiên giao dịch trầm lắng.

P/E trailing của VN-Index ở mức tương đối thấp so với lịch sử, trong khi kết quả kinh doanh của doanh nghiệp vẫn duy trì đà tăng trưởng tích cực. Tuy nhiên, định giá thấp chưa tự động chuyển hóa thành dòng tiền quay lại. Chi phí vốn tăng không chỉ làm giảm sức hấp dẫn tương đối của cổ phiếu mà còn trực tiếp gây sức ép lên các doanh nghiệp sử dụng đòn bẩy. Theo các nhà phân tích, để dòng tiền thực sự trở lại, mặt bằng lãi suất phải hạ nhiệt, áp lực đòn bẩy phải được giải tỏa và cung cổ phiếu phải được hấp thụ đủ. Khi những yếu tố này chưa xuất hiện rõ ràng, định giá thấp có thể là cơ hội dài hạn nhưng chưa nhất thiết là tín hiệu cho một nhịp tăng mạnh trong ngắn hạn.

Thanh khoản thường có xu hướng suy giảm từ sau tháng 4 và đạt mức thấp nhất vào khoảng tháng 7. Nếu chu kỳ vận động như những năm trước, thanh khoản có thể bắt đầu cải thiện từ tháng 8-9. Thêm vào đó, thị trường đang chờ đợi các chất xúc tác từ câu chuyện nâng hạng FTSE Russell. Đây được kỳ vọng là một trong những nguồn lực có thể cải thiện cầu ngoại. Tuy nhiên, điều đáng chờ đợi nhất là sự kết hợp của ba yếu tố: thanh khoản cải thiện, lợi nhuận doanh nghiệp tiếp tục tăng và mặt bầng chi phí vốn bớt gây áp lực.

Với định giá đã về vùng thấp hơn, tăng trưởng lợi nhuận vẫn tích cực và một số chất xúc tác dòng tiền đang ở phía trước, câu hỏi quan trọng không phải là chứng khoán có cơ hội hồi phục hay không, mà là bao giờ dòng tiền đủ mạnh để biến cơ hội đó thành một xu hướng thực sự. Trong lúc chờ những điều kiện này hội tụ, thị trường có thể vẫn còn những phiên giao dịch trầm lắng, nhưng các yếu tố cơ bản vẫn tương đối thuận lợi cho phục hồi dài hạn.