Chủ tịch FiinGroup: "Kể cả công ty có vốn 1 tỷ đồng, từng tuyên bố tự chi 100 tỷ USD vẫn có thể làm đường sắt cao tốc Bắc - Nam"

Dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam với tổng mức đầu tư ước tính hơn 67 tỷ USD đang đặt ra bài toán huy động vốn chưa từng có trong lịch sử hạ tầng Việt Nam, vượt khả năng tài chính của bất kỳ doanh nghiệp nào trong nước.

Tuy nhiên, theo ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch FiinGroup và FiinRatings, thách thức lớn không nằm ở “vốn” mà ở cách thiết lập cơ chế triển khai dự án minh bạch, chuyên nghiệp, kết hợp với cải cách toàn diện thị trường vốn Việt Nam.

“Ngay cả những doanh nghiệp vốn nhỏ như Mekolor, với vốn chỉ 1 tỷ đồng, vẫn có thể tham gia dự án nếu biết huy động vốn theo cơ chế Project Finance và phối hợp với các định chế tài chính, Nhà nước,” ông Thuân nhấn mạnh.

Project Finance – Giải pháp khả thi cho siêu dự án

Nếu Nhà nước đầu tư 100% theo hình thức công, áp lực nợ công sẽ rất lớn. Còn triển khai theo mô hình PPP hay BOT, khó tìm nhà đầu tư đủ năng lực tài chính.

Theo ông Thuân, phương án khả thi là tư nhân đầu tư theo Project Finance, với sự tham gia của Nhà nước qua các định chế đầu tư như SCIC và/hoặc DNNN. Trong đó, Nhà nước đầu tư ban đầu khoảng 12–15 tỷ USD, phần còn lại huy động từ các định chế tài chính và nhà đầu tư khác trong và ngoài nước.

Project Finance tập trung huy động vốn đúng dự án, rủi ro chỉ giới hạn ở dự án đó. Do đó, một công ty vốn nhỏ vẫn có thể tham gia. Ngược lại, đầu tư trực tiếp bằng vốn doanh nghiệp (Corporate Financing) với quy mô 70 tỷ USD là không khả thi đối với bất kỳ doanh nghiệp nào.

“Kể cả công ty có vốn 1 tỷ đồng nhưng có thể huy động được vốn chủ sở hữu ban đầu khoảng 12 tỷ USD, xét riêng về năng lực tài chính thì hoàn toàn có thể tham gia làm cổ đông dự án,” ông Thuân giải thích.

Cơ cấu huy động vốn đa nguồn

Với khoản vay còn lại khoảng 50 tỷ USD, theo Chủ tịch FiinRatings có thể chia ra:

Điều quan trọng là cơ chế chính sách, từ lựa chọn chủ đầu tư, thuê tư vấn quốc tế, đến thiết kế khung pháp lý minh bạch, để rủi ro dự án được đánh giá rõ ràng.

Vai trò cải cách thị trường vốn

Việc phát triển trái phiếu hạ tầng, nâng xếp hạng tín nhiệm quốc gia từ BB+ lên mức đầu tư (BBB-) sẽ giúp giảm lãi suất vay quốc tế, tạo cơ hội huy động vốn dài hạn cho dự án. Đồng thời, thu hút dòng vốn đầu tư quốc tế, thúc đẩy tăng trưởng kinh tế và nâng cao vị thế Việt Nam trên trường quốc tế.

Liên danh Mekolor – Great USA đề xuất 100 tỷ USD

Đầu tháng 6/2025, liên danh CTCP Mekolor (Việt Nam) và Great USA (Hoa Kỳ) đề xuất đầu tư dự án 100 tỷ USD, tự đảm bảo 100% vốn dự án từ các quỹ đầu tư thuộc hệ sinh thái Mekolor và Great USD, mà không yêu cầu Chính phủ cấp vốn đối ứng hay bảo lãnh tài chính, nhằm giảm gánh nặng nợ công quốc gia.

Dự án siêu khủng này đang mở ra cơ hội và thách thức chưa từng có, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa Nhà nước, doanh nghiệp và thị trường vốn để biến tham vọng thành hiện thực.