"Cá mập" ôm tiền ngủ đông giữa "cơn lốc" dầu khí?

VN-Index phá đỉnh lịch sử 1.921 điểm nhờ sự bùng nổ của nhóm dầu khí, nhưng phần lớn khối tự doanh của các công ty chứng khoán lại ngậm ngùi đứng ngoài cuộc chơi. Chiến lược co cụm phòng thủ vào chứng chỉ tiền gửi vô hình trung đã khiến dòng tiền lớn lỡ mất nhịp bứt phá lợi nhuận đắt giá.

Cuộc chiến giữa tư duy quản trị rủi ro an toàn và hiệu suất sử dụng vốn đang đẩy nhiều CTCK vào thế kẹt khi thị trường bùng nổ.

"Cá mập" ôm tiền ngủ đông giữa "cơn lốc" dầu khí?

Tuần qua, VN-Index vượt mốc 1.921 điểm nhờ lực kéo mạnh từ nhóm Vingroup và đặc biệt là cổ phiếu dầu khí. Hàng loạt mã như BSR, GAS, PLX tăng tốc mạnh, thậm chí xuất hiện nhiều phiên tăng trần với thanh khoản bùng nổ.

Sau giai đoạn tăng nóng hồi quý I, nhóm dầu khí đang phát tín hiệu bước vào nhịp “tạo sóng” mới khi dòng tiền lớn quay lại rõ rệt. Đà tăng lần này cũng mang nhiều nét tương đồng với giai đoạn đầu năm: dòng tiền lan rộng, tâm lý hưng phấn và kỳ vọng hưởng lợi từ giá dầu neo cao vì căng thẳng Trung Đông.

Tuy nhiên, nghịch lý nằm ở chỗ nhiều công ty chứng khoán gần như không hiện diện trong con sóng này.

Tự doanh co cụm giữa lúc thị trường tăng mạnh

Báo cáo quý I/2026 cho thấy phần lớn danh mục tự doanh tại các công ty chứng khoán lớn đều nghiêng mạnh về trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi thay vì cổ phiếu.

SSI, VPS, TCBS hay HSC đều giảm tỷ trọng cổ phiếu niêm yết, ưu tiên tài sản an toàn nhằm kiểm soát biến động. Đáng chú ý, HSC gần như rút sạch danh mục cổ phiếu tự doanh khi giá gốc đầu tư chỉ còn khoảng 18 tỷ đồng, trong khi nhiều khoản nắm giữ như MWG, HPG, STB hay TCB gần như biến mất.

Chiến lược phòng thủ giúp nhóm đầu ngành duy trì lợi nhuận ổn định. SSI lãi trước thuế 1.461 tỷ đồng, VPS đạt gần 1.547 tỷ đồng còn TCBS ghi nhận 1.458 tỷ đồng.

Ngược lại, nhiều công ty quy mô vừa và nhỏ lại chịu áp lực lớn từ tự doanh. VIX lỗ ròng mảng FVTPL khoảng 78 tỷ đồng. Everest, Rồng Việt, SBS hay OCB Securities cũng đồng loạt báo lỗ vì danh mục đầu tư biến động mạnh.

Không ít doanh nghiệp thừa nhận tự doanh đang trở thành “con dao hai lưỡi” trong bối cảnh thị trường rung lắc dữ dội vì địa chính trị và dòng tiền đầu cơ đổi hướng quá nhanh.

Vì sao tự doanh chấp nhận đứng ngoài?

Với các công ty chứng khoán, việc bỏ lỡ sóng dầu khí chưa hẳn là sai lầm.

Khác với nhà đầu tư cá nhân có thể linh hoạt “đánh nhanh rút gọn”, bộ phận tự doanh phải ưu tiên bảo toàn vốn và kiểm soát rủi ro cho danh mục hàng nghìn tỷ đồng. Chỉ cần giải ngân sai thời điểm ở nhóm biến động mạnh như dầu khí, khoản trích lập dự phòng có thể bào mòn toàn bộ thành quả lợi nhuận.

Thực tế, nhiều cổ phiếu dầu khí từng tăng sốc rồi lao dốc rất nhanh trong các chu kỳ trước. Có mã mất gần một nửa giá trị chỉ sau vài tháng đạt đỉnh.

Trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông còn khó lường, lựa chọn đứng ngoài hoặc giải ngân thận trọng phản ánh tâm lý phòng thủ nhiều hơn là sự chậm chân đơn thuần.

Dẫu vậy, khi cổ phiếu dầu khí tiếp tục hút tiền và dẫn dắt chỉ số, áp lực “đuổi theo thị trường” với khối tự doanh chắc chắn sẽ ngày càng lớn.